LiberUiceſimuſtercius

Nimalia que rumināt: carent dentibus in mādibula ſuperiori: quoniā ergo maſticare n̄ pn̄t:ruminant: quatuor ventres habent: vt ſuperiꝰdictum eſt. Animalia cornuta ruminant. Camelus qͣꝫruminat: ꝙͣuis careat cornibus: quia dentes habet ſerratos: ſicut animalia cornuta. et ideo ruminat ſicut illaet vētres eius ſunt ſicut illoꝝ. ¶ Iſidorus. Ruminatōdicta eſt a rumine eminente ſcilicet gutturis parte. perquā dimiſſus cibus reuocatur a certis animantibus.¶ Pelinandus in cron̄. libro. x. Adelhardus anglicusph̓ice querit: vnde ꝯtingat ꝙ animaliū quedā ruminātquedā non. Quod ſic ſoluit. Animaliū quedam calidenature ſunt: quedam frigide. Que calida ſunt ꝑceptoscibos melius digerunt: et in ſanguinē facilius cōuertūtQue vero frigida ſunt: peiuſ. Omne enim quod mutat̉.calore leuius: ꝙͣ frigore cōuertitur. Habet enim ignisquaſi ꝓprium: vt cuncta diſſoluat. Illa itaqꝫ animaliaque calidū habent ſtomachū: cibos ſuos facile cōquuntQue vero frigiduꝫ dū cibos vertere ex defectu calorisnequeūt: eos ad dentes reuocāt: vt ibi ſcd̓o triti: faciliꝰemoli queant: vt boues: capree cerui: et ſimilia. Quoꝝuaturā frigidā oſtendit et pinguedo durior et ſolidior:quā vulgus ſepuꝫ vocat. Animalia vero calidiora molliorem hn̄t pinguedinē: vtpote magis decoctam: quamvulgus in cōmuni vſu vnctū vocat. Ad hoc autem ſicobiicitur: ſi frigiditas cauſa ruminatōis eſt: ergo equꝰet aſinus qui ſecundū phiſicos melancolici ſunt: rumīare debent. Ad quod ip̄e rn̄det: ꝙ nō adeo frigida ſunt:et habent ſtomachū aliquāto calidiorē: et dētes ad molendū efficaciores Sed cōtra dicitur: ꝙ oues calide nature ſunt: que tamē rumināt et ſepum habēt Ad quodille rn̄det. ꝙ ꝙͣuis calide nature ſint: tn̄ laboreꝫ ruminādi facit eis dentiuꝫ penuria: que non niſi duos habentvnde et bidentes appellātur et tam modici caloris ſūt:vt etiā ſepum ad modum melancolicoꝝ habeant. Ꝙ ſiinquit queratur: cur hoīes quidā frigidi nō ruminent.Habent dentes efficaces ad molendū: et oēs generaliter reſpectu animaliū calidi dicūtur Quoꝝ tamē qͥdaꝫadeo frigidos ſtomachos habent: vt ciboſ ſumptos nōdigerant: ſed male retineāt: et nō multo poſt prandiumindigeſtos reiiciāt. Sunt autem hec tria pariter comitantia: ruminare: ſepū habere: a poſterioribꝰ prius accumbere: ex eadem cauſa. id eſt frigiditate oriētia. Frigiditas auteꝫ nō equalis oībus adeſt mēbris Maior ēenim in poſterioribus a corde remotis. Igitur et grauitatem maiorē eis ineſſe neceſſe eſt: et ideo ab eis priusaccumbunt: et prius ſurgunt Quidquid enim quieſcit:ideo id facit: vt vires reſumat: quas ei labor minuerathec eniꝫ aīalia ꝑ qͥetem viribus reꝑatis: dum vires illerecētes efficaciores ſunt: illā partē ſue molis aggrediūtur prius leuare: que ponderoſior eſt. Sicut qͥlibet operarius recens et viroſus primū grauia. ni fallor. ad diſponendum aggreditur. Deinde cum fatigatus fueritleuiora ¶ Actor. Aliam ratōeꝫ de bidētibus ſuprapoſuit Iſidorus: vbi dictum eſt de ouibus. ¶ IIII.¶ De vocibus animalium ¶ Areſtotiles.Ox eſt per pulmones ⁊ tracheam Uocis autēdiſtinctio ꝑ linguā. Aīalia quedaꝫ ſunt grauisvocis: quedā acutē: quedā medie: quedā etiamparue: et quedā pulchre: ⁊ quedā ecōtra. Cauſa acuminis ⁊ grauitaſ vocis eſt ſcd̓m alteratōem etatum: quiavox aialiū iuuenuꝫ eſt acutior ꝙͣ ſenū. Uituli tamē ecōtra eſt. Uoces quoqꝫ feminaꝝ oīm alioꝝ aīaliū acutiores ſunt ſiue graciliores ꝙͣ mariū. ſed voces vaccarumecontra. vox grauis eſt ex motu tardo. Acuta vero exveloci. Grauitas itaqꝫ vocis eſt ex magnitudīe moti etex fortiori virtute motiua: quia ſi virtus moti ſuperatvirtutē motoris. id eſt cāne: neceſſario motuſ moti grauis erit. Si aūt ecōtra: tūc erit velox: fortis autē ꝓpter

fortitudinem ſuam. Et forte voces infirmorum et feminarum ac iuuenum acute ſunt: quia ꝓpter debilitatemmouēt aerē paucū. ⁊ quod paucū eſt mouetur velociterUox aūt uelox eſt acuta. Uacce aūt et vituli q̄ mouentrem multā faciunt grauem uocem. Uoces maſculoruꝫ⁊ feminaꝝ apud principium exitus ſpermatis alterāt̉Et quia virtus animaliū non eſt niſi in neruis. Uoceſanīaliū caſtratoꝝ ꝓpter debilitatē neruoꝝ: ſimiles ſuntvocibus feminaꝝ. Uoces ergo maſculoꝝ mutātur qn̄coeunt vel cum euentilatur alias euirant̉ vl̓ enuchant̉.Itaqꝫ mutatio vocis ſignificatio eſt motus ad coitumRes quoqꝫ ꝯmunis eſt animalibꝰ omībus p̄ter hoīemgarrulitas et ſtrepitus multus temꝑe coitus: maxīeqꝫin auibus vt ſup̄ dictū eſt. Omne animal tꝑe coituſ vocat comparē ſuum per vocem ꝓpriam: et ſpecialiter rana. Aues parue ſunt multe vociferatōis: ita ꝙ quedaꝫagnoſcunt intentiones quorūdam vociferando. Strepitus aūt apum ⁊ cicadaꝝ non eſt vox quia nō anhelatſꝫ fit ꝓpter aliquaꝝ ꝑtiuꝫ ꝯfricatōeꝫ. locutio vero ſolihomini appropriatur.De eodem ¶ Plinius libro. xi.Ocem nō habere niſi que pulmonem et arterias habent: hoc eſt niſi que ſpirant Areſtotilesputat. Idcirco ⁊ inſectis ſonū eſſe non vocemintus meāte ſpiritu ⁊ incluſo ſonāte Alia murmur edere: vt apes. Alia cum tractu ſtridorem vt cycadas: recepto enim intus vt duabus ſub pectore cauis ſpiritumobili occurſante mēbrana. intus attritu eiꝰ ſonare viſcera ſat notum eſt. Leteraqꝫ ſimul cum volatū ⁊ incipere audiri ⁊ deſinere vt muſcas apes. Sonum em̄ attritu et interiore aura: nō anima reddi. Aquātiliū pectines ſtridere cuꝫ volant Mollia ⁊ cruſta intecta vocēnec vllum ſonū habere. Sꝫ ⁊ ceteri piſces ꝙͣuis pulmone ⁊ anteria careāt. nō in totū ſine vllo ſono ſunt. Stridorem cū dentibꝰ fieri cauillant̉. Et is qui caper vocatur in acheloo amne grūnitum habꝫ Qua parientibuſſibulus. Serpētibus longꝰ. Teſtudini abruptus. Ranis ſonus ſui generis niſiſi ⁊ in his ferēda dubitatō ēqui mox in ore cōcipitur non in pectore. multum enimin his refert ⁊ locoꝝ natura. Mute ī macedonia tradūtur. Muti ⁊ apri. Auium loquaciores ſunt que minores ⁊ circa coitus maxīe Alijs in pugna vox: vt cōturnicibus. Alijs ante pugnā: vt perdicibus. Alijs cumvicere vt gallinaceis. Eiſdem ſua maribꝰ. Alis eadēvt feminis vt luſciniarum generi. Quedā toto āno canunt. quedā certis temꝑibuſ. Elephas circa nares oreipſo ſternutamēto ſimilem elidit ſonum. Per nares autem tubaꝝ raucitati. Bobus tm̄ feminis vox grauioreſt. In alio omni genere exilior ꝙͣ maribꝰ. In homineetiam caſtratis. Infantis naſcentis nulla vox audituranteꝙͣ totus emergat vtero. Primus ſermo āniculo ēSemeſtris locutus eſt Creſi filius in crepunduis: quoprodigio totum id concidit regnū. Qui celeriꝰ fari ceperint: tardius ingredi incipiunt Uox roboratur a tredecim annis. Eadē in ſenecta exilior. Neqꝫ in alio anmalium ſepiꝰ mutat̉. Mira de voce digna dictū Eaderecto vel cōcauo parietuꝫ ſpacio ꝙͣuis leui ſono dictaverba ad alteꝝ caput ꝑfert ſi nulla ineqͣlitas īpediat.¶ De varietate vocuꝫ in diuerſis generibꝰanimalium ¶ Ex libro Papie.Ciendum aūt ꝙ vox articulata hoīm eſt tantūque ſcribi poteſt. Cōfuſa eſt autē que ſcribi nōpoteſt vt hoīs gemitus: bouis mugitus. ⁊ huiuſmodi. Nam vocem tam mutoꝝ aīalium ꝙͣ hoīm enedeclarāteſ: aiūt aqͥlas clangere: accipitres pipiare. vuitures pulpare Coruos crocitare vel craxare. Miſuoslupire vel nigere. Olores drenſare. Grues gruere. Cconias glocolare vel crocolare. Pauones paupulare