Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſſecūdus

tibus pro deſiderio corpoꝝ. Nude hircis et apris. ꝑue villoſe vt vrſis: ſetoſe prelonge vt equis: amputate lacertis et ſerpentibus renaſcuntur. Piſciuꝫ meatus guber naculi modo regunt. Et in dexteꝝ ac leuum mote:vt remigio quodam expellunt. Areſtotiles. Suntceruo fel eſſe putant in cauda vel inteſtinis. Ideo tantam habent amaritudinem: vt a canibus non attingat Auicenna. Extremitas caude cerui venenum eſt:ip̄am bibenti accidit anguſtia vehemens: ſincopismors. Iſidorus libro xii. Murenā habere animā incauda certū eſt. Naꝫ capite ꝑcuſſo vix interimitur: cau XLVII.da ſtatim exanimatur. De tegumētis animalium et primo de pilis. linius vbi ſupraNimalia que pariunt animal pilos hn̄t: Queoua: pennas vel ſquamas. aut corticem: aut teſtam: vt teſtudines aut cutem purā: vt ſerpentes. Pennaꝝ caules oīm auium preſciſe non creſcunt:vulſe renaſcuntur. Membranis volant fragilibus inſecta. Pumentibus hyrundines in mari. Siccis inter tecta veſpertilio. hoꝝ quoqꝫ ale articuloſ habēt. Pili a cute exeut craſſa hyrti: feminis tenuiores. Equis in iubalargi. In armis leoni. Daſipodi et in buccis intus et īpedibus. Que vtraqꝫ trogus in lepore tradidit. villoſiſſimus aīalium lepus: pubeſcit homo ſolus: quod niſicōtingat ſterilis eſt in gignendo: ſeu maſculus ſeu femina. Pili in homīe partim ſil̓: partim poſtea gignūturCongeniti aūt de ſinunt: ſicut nec feminis magnoꝑeInuente tn̄ quedā defluuio capitis inualide: velut lagꝭuidiores cuꝫ menſtrui curſus ſtetere. Quibuſdam poſtgenite. Uiris ſponte non gignuntur. Quadrupedibuspiluꝫ cadere atꝫ ſubnaſci annuū eſt. viris creſcūt maxime in capite mox in barba. Reciſi non ut herbe ac cētera inciſura augentur: ſed a radice exeunt. creſcūt inbuſdam morbis maxime tuſſi: et in ſenecta: defunctorūqͦꝫ corꝑibꝰ. libidinoſis cōgēiti maturiꝰ defluūt at̄ natiqͥdē: celeriꝰ recreſcūt. qͣdrupedibꝰ ſenectute craſſeſcuntlāeqꝫ rareſcūt Quadrupēdū dorſa piloſa ſūt: vētresglabri Areſtotiles Solꝰ leniſ corꝑis: veꝝ tn̄ nullūaīal eſt ml̓toꝝ piloꝝ in capite preterꝙͣ homo. quia cerebrum eius comꝑatōne ſui corꝑis plus eſt humidū: ꝙͣ ceteroꝝ animalium. Caput etiam pauce carnis eſt: et expluribus ſuturis ob indiget cuſtodia capilloꝝ. Itēhomo apud pubeꝫ pilos habet. cet̓oꝝ aīaliū parteſ illenude ſunt. Uiri multoꝝ piloꝝ apud coxas et in ꝑte pedum: multi ſunt cōitus Impubes cāſtrati barbeſcūtBarbati vero ſi caſtrentur imberbes fiunt. In ceterisquoqꝫ locis pili rareſcūt: preterꝙͣ in pectine. mulieres habent pilos. Corpora tn̄ feminaꝝ molliora ſuntet leniora paucioriſqꝫ pili corꝑibus mariuꝫ. Piloꝝ nuditas maxime in pectore: ſignuꝫ eſt naturalis frigiditatis. Pili decaluatis redeūt. Cauſa vero priuationis caluiciei in ceteris aīalibꝰ minꝰ ꝙͣ in hoīe ē: qꝛ cerebruiū eoꝝ paꝝ humiduꝫ: et ideo non debilitatur calorin eius decoctōne. Nam in hoīe accidit caluicies propter diminutōeꝫ humoris calidi pinguis. Hali vbiſupra. Pili qͥdē medicinales ſunt. lana cōbuſta deſiccatiua eſt: acuta: ſubtilis: carnem liquefacit: que in vlceribus eſt Sic quoqꝫ capilli ſi cōbuſti ſupponant̉ aduſtionis ignis loco ꝓſunt. Cilicium etiam combuſtum: et ſuper anum pulueriſatū: ad ſuū eum locum cōuertit Omnes capilli combuſti et cum aceto triti: ſi ſupponanturmorſui rabidi canis optime ꝓſunt. Sic aūt lana vel capilli comburendi ſunt: vt eis fictile vas impleat̉: operculo ꝑforato cooꝑiat̉: et ſic igni apponat̉ XLVIII. De diuerſitate pilorum Areſtotiles.Iuerſant̉ aūt pili ſcd̓m duricie mollicie: longitudinem et breuitatem lenitatem et aſperitate:O multitudinem paucitatem ſecunduꝫ colores

et etates maxime in hominibus. Cauſa vero differētiepiloꝝ eſt ex parte cutis: non enim pili generātur expore: ſed ex cute: qn̄ diſſoluitur humor qui in ea eſt: etficitur vapor Ob hoc pili groſſi generātur ex cute groſa: et tenues ex tenui. Cunqꝫ cutis poroſa fuerit ſpiſa: erunt etiam pili groſſi: ꝓpter multitudinē partis terreſtris: et amplitudineꝫ viaꝝ. Cum vero multuꝫ continua fuerit: tenues ac ſubtileſ erunt: ꝓpter ſtricturā viarum. Item qn̄ humor qui eſt in cute fuerit aquoſus acvelocis ſiccitatis: non erunt pili magni vel longi. Cuꝫfuerit vero humor groſſus ac pinguis: erit ecōtrario:Nam pingue: non cito deſiccatur. Ob hoc erit anīalgroſſe cutis groſſoꝝ piloꝝ: ſicut pili porcoꝝ groſſioresſunt pilis vaccaꝝ. Itaqꝫ lōgitudo piloꝝ capitis hoīseſt: quia cutis ip̄a valde pinguis eſt: eſt in ea multushumor. Criſpitudo autem et lenitas ꝓpter vaporeꝫ accidunt. Cum aūt vapor fuerit fumoſus: calidus ſiccꝰcapilli fiunt criſpi: quia vadunt duas vias ꝯtrarias.Pars enim terreſtris uadit ad inferiorem partē: calorautem ad ſuperius. ſicqꝫ inuoluuntur pili et criſpi fiūtꝓpter debilitatem ſuam: poſſumus etiā dicere: accidit propter paucitatem humiditatis piloꝝ: et multitudinem partis terreſtris: que deſiccatur ex aere cōtinenti: et corrugatur: ſicqꝫ criſpa efficitur hoc enim acciditleni: qn̄ humiditas que eſt ī eo diſſoluitur ſicut acciditpilis ex igne: quādo corrugātur inuoluuntur Et huius ſignum eſt: pili criſpi ſunt plus humidi: ꝙͣ lenes.Quod enim ſiccum eſt: durum eſt. Pili uero lenes nonſunt in animalibus: niſi ex multitudīe humoꝝ. Humornanqꝫ lubricando decurrit: donec ad pilos perueniat:propter hoc eoꝝ pili qui morantur in trhacia: lenes ſūtquia complexio eorum eſt humida. Et aer continēs eoſeſt humidus Ethiopeſ uero criſpi ſunt propter ſiccita XLIX.tem cerebri: et aeris continentis.De eodemUedam anīalia ſunt groſſe cutis: gr̓acilis piliꝓpter gracilitatem viaꝝ. Talis diſpoſitōis ſūtpili ouium: et quedā animalia ſunt mollis pilinon valde tenuis: ſicut ſunt pili lepoꝝ. Sunt enim inmanifeſto cutis: ideo non habēt longitudineꝫ. Et accidit illis ſicut ei quod cōponitur ex lino: qꝛ molle eſt:et non habꝫ longitudinē. Ques autē manentes ī regione coeleuata duros habēt pilos: qꝛ frigiditas indurat congelatōeꝫ atꝫ deſiccat: quando calor exprimitur.humiditas eo diſſoluitur: et fiūt pili cutis terreſtreſac ſicci. Un̄ et iricii quorū manſio eſt in mari frigio ſpinas habent multas ac duras cum ſint ꝑui corꝑis. Etmagnitudo ſpinarū ex hoc eſt: quia crementum corꝑistranſit in eas propter paucitatē caloris naturalis. Naquia cibus non digeritur: generat̉ in corꝑibus eorummulta ſuperfluitas: Pili aūt et ſimilia non niſi ex ſuꝑfluitate generātur Buricies aūt ſpinarum et eſſe eaꝝeſt ſicut lapidis ꝓpter multitudinē frigiditatis congilati. Ob hanc cauſam accidit: vt creſcenteſpili fiat terreſtres vald̓ duri ſimiles lapidi: maxime in parte ſeptētrionali: qm̄ ibi ſunt huiuſmōi hiricii pluſꝙͣ in meridionali: et in parte multoꝝ ventorum pluſꝙͣ in plano. qꝛplus infrigidātur in huiuſmodi locis. et exit ab eis humor: qui cum calore diſſoluitur: quia poteſt humoreſſe nutritiuus ſine calore. Frigus aūt non indurat tm̄ſꝫ inſpiſſat corpus et ꝯdenſat: calor vero rarificat: ꝓpt̓ etiā aīalia piloſ hn̄tia qn̄ ſeneſcūt: eoꝝ pili pluſꝙ prius īdureſcūt: Sꝫ plūa auiū cortex vel cutis aīaliūgroſſiora ac duriora ſunt in ſe nectute: ꝓpter diminutionem caloris: et tranſituꝫ humoris calore. Inter animalia viri proprie calui fiunt: non tamē omnes ⁊cͣ. vtdicetur inferius in tractatu de homine. De coloribus pilorū et mutatōe eorū