Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſſecūdus

ac leuiter diſcreti. Unguliſqꝫ non vnguibus ſimileset pedes maiores priores In poſterioribus articulibreues. Idem poplices intus flectit: homīs modo. cetera animalia in diuerſuꝫ. poſterioribꝰ articuli pedibꝰꝙͣ prioribus Nam generāt aīal ante ſe genua flectūtet ſuffragium artus in diuerſum. hominū genua cubiti cōtraria. Iteꝫ vrſis et ſimiarum generi: ob id minime ꝑnicibꝰ. Quā pariētibus quadrupēdū crocodilo: lacertis priora genua poſt curuatur: poſteriora in priorēparteꝫ. ſunt aut crura his obliqua humani pollicisſic multi pedibus preterꝙͣ nouiſſima ſalientibus. Aues quadrupedeſ alas in priora curuant. ſuffragineſin poſteriora Hoīs genibꝰ q̄dā religio īeſt obẜuatōegentiū. hec ſupplices attingunt. Adhec manꝰ tendunthec vt aras adorant: fortaſſis quia ineſt his vitalitas.Nāqꝫ in ipſo genu vtriuſqꝫ cōmiſſura dextra leuaqꝫa priore parte gemina quēdā buccaꝝ inanitas īeſt quaꝑfoſſa ceu vinculis ſpūs fugit. Uarices in cruribus viro tantum: mulieri raro Omnia animalia a dextris incedunt partibus: ſiniſtris incubāt. reliqua vt libituꝫeſt gradiuntur. Leo tamē et camelus pedatim: hoc eſt.vt ſiniſter pes non tranſeat dextrū ſed ſubſequatur: pedes homini maximi: feminis tenuiores. In omni genere ſure homini tantum crura carnoſa. In quadrupedibus ſolidas habēt vngulas: que non ſunt cornigeraPro his ergo telum vngula eſt illis. AuicennaPedes generant humorem viſcoſum non groſſuꝫ: ſedlaudabilem: et paucarū ſuꝑfluitatū Significatio bonedigeſtionis eoꝝ eſt velocitas inflatōis eorum ac diſſolutionis in decoctione. Sed nutrimētum eoruꝫ non eſtmultum. Conferunt aūt tuſſi calide ꝓprie cum pultibꝰordei: ſoluunt cum ſua viſcoſitate. Iſaac in dietislibro prīo Pedes ſecūdū medicinā ſunt vtiles: pectoriſenim et pulmonis aſperitatem leniūt: et contra tuſſimſiccam valent. Adiuuāt etiā paciētes diſcoriatiōes inveſica: quos etiam ſi māducauerint qui diſenteriā patiuntur: inteſtinoꝝ vulnera ſolidātur: et ſolutionē accidentaliter ſtringūt Natura enim eoꝝ lubrificatiua eſtpropter viſcoſitatē quaꝫ habent. Pedes tamē anteriores poſterioribus meliores ſunt ꝓpter fundamētuꝫ caloris naturalis eis vicinans. Sed omnibus extremitatibus aīalium pedes meliores ſunt Areſtotiles.Omne animal habēs digitos habꝫ vngues Sunt aūtvnguēs vt dictum eſt in extremo digitoꝝ manuū ac pedum: ad cuſtodiendū ſcꝫ ne toti membro accidat occaſio: vngues tamē hominū vnci non ſunt ſicut ceterorūſed vt coopiant exremitateſ. Omne aīal habēſ vnguescuruos cibatur carne: aues mali volatus habēt vnguērectum. Nam curui impedirent inceſſum. ActorGe auibus aūt vncorū vnguium iam ſuꝑiuſ dictū eſt. XIIIIII. De membris genitalibus et primo de teſticulis Areſtotiles.Eſticulorum diſpoſitio diuerſat̉ in anīalibushabentibus ſanguinē. quidam enim mares carent teſticulis omnino: ſicut genꝰ piſciū atꝫ ſerpentiuꝫ. Nec habent niſi duas vias in quibuſ eſt ſemētantum. quidam vero teſticulos habent intra corpusꝓpe renes: et de illis exeunt due vie ad exitum ſpermatis: que in vno loco cōgregātur. Tales eniꝫ vl̓e reꝑiūtur in oībus animalibus ouantibus recipiētibus aereꝫet habentibus pulmonem: ſicut in tortuca lacertuliset in oībus generibus ſquamoſi corii. quedā aūt aīaliateſticulos habent pēdentes vt homo: quedaꝫ ꝓpe anūvt porcus. Sicut aūt quodlibet animal recti inteſtiniguloſuꝫ ē in cibo: ſic quodlibet aīal habēs viaſ ſpermatis et carens teſticulis cito coit: quod eſt huic diſpoſitioni contrarium: eſt magis caſtuꝫ: ſicut animal inuoluti inteſtini minus eſt gulotum. Natura teſticuloruꝫ eſt

de natura oſſiū: vt ſint vaſa iſtiꝰ ſuperfluitatis. Etabſcinduntur: vie contrahuntur ad ſuperius. Ideoqꝫnon poteſt animal caſtratum facere filium: quia vinon ſunt fixe ſecundum ꝓpriam viam. Animalia veroque non habent teſticulos propter melius: ſed propterneceſſitatem ſolūmodo: ſunt velocis coitus: ſicut genꝰpiſcium ac ſerpentium: Piſces enim coeunt cum vnustangit alium. et eiiciunt ſperma velociter: ſicut accidit hominibus et in alijs generibus: retinēt anhelitum ante emiſſionem ſpermatis: ſic et piſcibus accidit non recipiunt tunc aquam maris. et qn̄ hoc faciuntcitius corrumpuntur. Piſces aūt vias habēt ſicut homines: quia ſperma eſt in vltima partium femīe. ſerpētes inuoluuntur in coitu: quia carent teſticulis et etiaꝫvirga: quia non habent crura. Teſticulis auteꝫ carentpropter longitudinem corꝑis: qm̄ infrigidaretur ſperma propter tardationem exitus ſui XLV. De virga et matriceEmbrum vero mariuꝫ coitus cōueniens id eſtvirga: inter omīa alia membra creſcit minui tur ſine aliqua ſubiecti leſione. Subſtantia em̄eius talis eſt: vt poſſint ei augmentum et diminutiouenire. Ideo nāqꝫ creatio eius eſt ex neruo et cartilagine: et extenditur a vento illo adueniente: et augmentūquideꝫ eiuſ cōueniēs eſt coitui Diminutio vero in alijſoꝑatōibus. Quedā femine quadrupedum mingunt retro: vt eſt el ep̄has: leo: camelus: animal piloſumpoteſt aūt ſoleas eſſe habens et mingens retro. Matrices in omnibus animalibꝰ habent duas partes: ſicutdiuidūtur teſticuli marium in duo. Multū etiā diuerſantur matrices quoniā animalia que generāt anīal intra habent matrices ſuꝑ ventrem: ſicut vacca: capra:canis: et ſimilia. quia debet eſſe pondus ſuꝑ matricem omnino ꝓpter ſalutem: et ꝓpter crementū. In animalibus autem facientibꝰ oua imꝑfecta: ſicut in omnibus piſcibus ouātibus: eſt matrix ſub ventre: ſub loco renum: quia crementuꝫ ouoꝝ ꝓhibet aliquā operationem nature: eo extra complentur. Piſcēs ſiqͥdeꝫeiiciunt extra oua imꝑfecta: et ibi creſcunt. Cuius cauſa eſt: quia multoꝝ ouoꝝ ſunt: nec poteſt ea natura ī interiori complere propter multitudineꝫ In muliere matrix in inferiori eſt.XLVIDe cauda.Auda animalis eſt ad cuſtodiā membri vndeexit ſuꝑfluitas: Ideo poſuit eam natura ſuperillud. Homo quidem habet caudam: ſed anchas. ſed nulluꝫ animal quadrupes habet anchas: ſedcaudam: quia coxe et crura hominis multum carnoſaſunt. In ceteris auteꝫ animalibꝰ carne priuātur ſuntex oſſibus et neruis. hoꝝ oīm fere vna eſt cauſa: quiaſcꝫ homo recti corꝑis eſt: vt ſupra dictū eſt in capitulode coxis propter hoc homo non habet caudam: quia cibus eius tranſit in carnem coxaꝝ cruriū: habet ergoanchas et cauda caret. Animal vero quadrupes ē ecōtrario: quia multitudo carnis eſt in ſuꝑiori parte: propter hoc non habet anchas: caudā habet. Anīal veroquadrupes eſt econtrario: ideo etiam crura habet valde groſſa: ſicut homo Cibuſ enim qui tranſibat in coxas: tranſit in caudam. Simia quoqꝫ quia forma eiuscommunis eſt inter formam hominis et quadrupedis habet anchas. In caudis multe ſūt differentie: necvtitur eius natura ſolum ad cuſtodiendum anum: ſedad iuuamentum. Omne animal habens caudaꝫ piloſahabet caput paruuꝫ et mandibilas magnas. Ques intheoria caudam habēt magnam: ita latitudo eius ēvnius cubiti. Scorpio duos habꝫ aculeos in cauda.Eſt autem piſcis de genere oſtree id eſt dure teſte: quicauda nat et repit. Plinius li. xi. Caude propter hominem ac ſimias omnibus fere animalibus oua gignē