LiberUiceſimuſſecūdus
⁊ acutum habēt: ratione ſupradicta. ¶ Plinius vbi ſupra. Coſte homini tantum octōne: ſuibus dene. cornigris xiii. ſerpentibus. xxx.¶ XXIIII.De māmillis ¶ Areſtotiles.Ammillas habent animalia quedaꝫ in pectorequedam in ventre: quedam prope coxas. Mul¶ Alieres quidem in pectore vbi coſte concurruntpropter amplitudinē loci: et a ſe inuicem diuiſas: quiacarnoſe ſunt: et locus ille carnoſus. Et in maribus quidem propter ambulatōnem. in mulieribus auteꝫ ꝓptercibum fetus. Et in annis nubilibus incipiunt ingroſſari. Cetera vero animalia non poterāt eas habere in pectore ante pedes anteriores: propter grauitatem: quiamotū ꝓhiberent̉. Aīalia qͥdem paucoꝝ filioꝝ hn̄tia ſoleas ⁊ cornuā duas tantū māmillas habent prope coxas. Animal vero multoꝝ filioꝝ multeqꝫ fiſſure ī pedibus: habet māmillas multas: ſic̄ canis ⁊ porca. Quoddam habet duas tantum. in ventre ſicut leena. Cuiuscauſa eſt nō quia ſit paucoꝝ filioꝝ: ſed quia modici lactis eſt. Cibus eius tranſit in corpus: quia comedit niſi raro: et comedit carnem. Elephas vero femina duastantum habet: quia tantum vnicū parit fetum et habeteas in ſubaſcellari: quia locus primus eſt māmillarumNon autem prope coxas: quia fiſſi pedis eſt Non eniꝫanimal fiſſi pedis poteſt eſſe: mammillas habeus prope coxas. Item quedam animalia multas habent māmillas: ⁊ multuꝫ lac: vt porca. ⁊ hoc hēt propriū ꝙ pͥmāmāmillam dat primo filio. Prime vero māmille ſunt ꝓpe ſubaſcellaria: ⁊ propter hoc habet illic elephas femina duas māmillas: vt dictum eſt. Māmille aūt aīaliuꝫmultoꝝ filioꝝ ſunt in ventre: quia ml̓te ſunt multis em̄indigent. ⁊ quoniā in latitudine non poſſunt eſſe pluſqͣdue: ſcꝫ in latere dextro et ſiniſtro. Situs earum eſt inlongitudine ventris: Animal autem carens multis fiſſuris in pedibus ⁊ manibus habens paucos filios: habet diſtinctōnem in māmillis apud aſcellaria: vt camela et equa et aſina. Quoniam huiuſmodi animalia nonpariunt niſi vnum. Similis etiam eſt diſpoſitio in hn̄tibus ſotulares: vt in cerua: vacca: capra: et ſimilibus.Cauſa huius eſt: quia corporis īcremētum eſt in parteſuperiori: ⁊ ob hoc indigent cibo pluri. Alia vero parsecontra: ꝓpter hoc poſuit natura mamillas ī parte illaXXV.De eodemAmmille ſunt in animali: quod generat aīal: etin aīali habente pilos: vt eſt homo vel equus.et in animalibus quadrupedibꝰ. Et in marinismagnis: vt in delphino et keky. Et totum lac animalis eſt in māmillis Animalia vero ouātia: n̄ habent māmillaſ: vt piſces et aues Itē p̄dictoꝝ aīaliū femine oēshabent māmillas: quorundam vero mares non habentequi quando matribus aſſimilantur: habent māmillas.Quādo vero patribus nō habent. et quorūdam mariūmamille magis apparentes ſunt: maximeqꝫ habentiuꝫcorpora humida et leuia. In quorūdam etiam mariuꝫmāmillis eſt lac: ſed paucuꝫ. Declinatio vberis ad inferius ante partū ſignum eſt multitudinis lactis. Lac animalium multas māmillas habentiū: non cōuenit ad caſeum ¶ Plinius vbi ſupra. Māmas homo ſolus ē maribus habet. cetera aīalia mamillaꝝ vntotas tantum.ſed nec femine qͥdem in pectore niſi que poſſunt partuſſuos attollere. Qua gignentiū nulli: nec lac niſi anīalparienti. Uolucꝝ veſpertilio tantum Fabuloſum enimarbitror de ſtrigibus vbera eas infantium labris immulgere. Eſſe quidem in maledictis iā antiquis ſtrigēconuenit. ſed que ſit auium conſtare non arbitror. Quibus ſolida vngula: nec ſupra geminoſ fetus: hec omniabinas habent māmas: nec alibi ꝙͣ in femoribꝰ. eodē lo
co biſulca et cornigera. Boues quaternas: et capre binas. Que numeroſo fecunda fetu: et quibus digiti ī pedibus hec plures habent toto vētre duplici ordine: vtſues generoſe duodenas. vulgares binis minus. ſimiliter canes. Alia ventre medio quaternas. vt pantherealia binas: vt leene. Elephas tantum ſub armis duas:nec in pectore: ſed citra in alis occultas. Nulla in feminibus digitos habentium. primi geniti in quaqꝫ parteſuis primas premunt. et ſi eſce ſunt faucibus ꝓxime: tn̄ſuam nouit quiſqꝫ in fetu quo genitus eſt ordine: eaqꝫalit̓ nec alia Detracto illa alumno ſuo ſterileſcit ilico acreſilit. Uno vero ex omni turba relicto: ſola munifex q̄genito fuerat attributa deſcendit Urſe māmas quāternas gerūt. delphini binas. in imo aluo. papillas tantuꝫnec euidētes: ſed paulo in obliquū porrectas. nec aliudanimal in curſu lambitur. Balene quoqꝫ et vitule māmis nutriunt fetus.¶ XXVI.De corde.¶ Areſtotiles.Oꝛ eſt in omnibus habentibus ſanguinē. Uaſa nāqꝫ ſanguinis vene ſunt. et harum principiCum eſt cor vnde vene videntur exire a corde: n̄trāſire ꝑ ip̄m. Natura vero creationis cordis eſt ex venis: et eſt ex genere venaꝝ Situſqꝫ eius eſt cōueniensad ſuum eſſe priuſ. quia poſitum eſt in loco ſuꝑiori ⁊ anteriori. quod nobiliuſ: eſt ordinatuꝫ in loco nobiliori naturaliter ſcꝫ in medio corꝑis quo indigetur neceſſario:hoc enim eſt inter membꝝ recipiens cibum: et membꝝper quod exit ſuꝑfluitas. quoniā hiis duobus membriſet tercio in quo eſt vite principium indiget om̄e anīal.Illi vero qui finxerunt: ꝙ principium venaꝝ in capiteſit: errauerunt. quia ponut multa principia diſtincta etin loco frigido. Ubi aūt poſſibile eſt vnā radicem eſſe:melius eſt: ꝙͣ multa principia facere. Cor itaqꝫ: qꝛ principium venarum: eſt concauum ad recipiēdum ſanguinem: et ſpiſſum ad cuſtodiendū principiū motus. Et innullo membro eſt ſanguis ſine venis: niſi in corde tātūNec venit ad cor ex alio loco: quia fons eſt ⁊ principiūſanguinis: ⁊ membrum recipiens ſanguineꝫ. vene verocānales vel aluei et hoc patet quia cauſatio cordis primo apparet ſanguinea: et eſt principium motus rerumdelectabiliū: ac ſenſibiliū. et vniuerſaliter motꝰ cuiuſlibet ſenſus ex ip̄o incipiunt: et ad ip̄m redeunt. Debetergo eſſe vnum: et in medio tanꝙͣ principium: quia locus ille cōuenientior eſt: et medium et vnuꝫ. Uirtuſqꝫeius expanditur ad omnia membra ſcd̓m vnū modumEt hoc apparet etiam per ſenſum: quia cor apparet incorꝑe embrionis in initio ſue cauſatōis: et videt̉ moueri inter alia membra quaſi animal. quia principium eſtnature animalis habentis ſanguinem. Poſitum eſt autem cor in anteriori pectoris: vt non infrigidetur cito:propter hoc fuit cauſatio pectoris pauce carnis. poſterius vero maioris carnis. habet enim cooperimentummultum ex parte dorſi: Et in alijs quidem animalibuspoſitū eſt cor in medio pectoris: In homine vero declinat ad ſiniſtram: vt ſit infrigidatio ſiniſtre partiſ equalis infrigidationi dextre: quia ſiniſtra pars in hominefrigidior ē: ꝙͣ in alijs anīalibꝰ Iteꝝ pars acuta cordiseſt in oppoſitōe capitis: et eſt in ea motꝰ Cor diuiditurin partes cōſimiles: ſicut vnumquodqꝫ alioꝝ membrorum interiorum: que omnia ſunt in habētibꝰ ſanguineꝫet non in alijs. Om̄iumqꝫ illoꝝ natura ſanguinea eſtquia ſitus eorum eſt ſuꝑ vias venarum: et vacuitas eſtinter ea. Omnia itaqꝫ membra corꝑis compoſita ſuntex venis: in quibus currit ſanguis. In corde eſt principium venarum: et prima virtus creans ſanguineꝫ. Incorde aīalis magni ſūt tres vētres: ⁊ in ꝑui corꝑis duoquia locus eſt receptōis ſanguinis puri. Principia nāqꝫ venaruꝫ in corde ſunt duo: ſcꝫ vena magna: et adorti