Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſſecūdus

in nocte propter multitudinem humorum: quia lumennoctis debiliꝰ eſt: etiam humor vniuerſaliter grauismotus de nocte et motus oculi eſt ex claritate: non exhumiditate.CXIII De palpebrisAlpebre. vt dictum eſt. ſunt partes oculorumſuperior inferior. omne anīal ſibi ſimile gignens habet oculos preter talpam habet palpebras ſimilter: et cooꝑtorium ſenſus viſus. Naꝫ quianatura oculi creata ē ex humiditate: indiget iſta cuſtopia et vt ſit viſus acutus valde. homo claudit oculumplus om̄ibus animalibꝰ: quia tenuis corii. ſuper palpebram enim eſt corium ꝯtinens ip̄am: et ob hoc non conſolidatur palpebra: neqꝫ pr̄epuciū: qꝛ ſunt corium ſinecarne. auis non claudit oculuꝫ niſi per palpebram inferiorem: et eius clauſura debet eſſe valde feſtina. quoniāaues neceſſario indigent acuto viſu: quia vident a remotis: precipueqꝫ aues vncorum vnguiū. ambulantiavero claudūt oculum ſuperiorē. lacertoꝝ genus omnino non claudit. animal quadrupes ouans eſt ſquamoſi corii: et quod vincinatur capiti eius eſt valde durumꝓpter hoc non habet palpebra in ſuperiori parte ſedtum inferiorem habentem carnem et duriciem et extenſionem ad claudendum oculum cōuenientem Piſcisalia animalia anuloſi duriqꝫ corii maxime carēt palpebris: propter duriciem corii: quoniam opus palpebraꝝdebet eſſe feſtinum. ſed loco huius opertorii atqꝫ cuſtodie habent duros oculos: ob hanc duriciem vidēt debiliter. omnia deniqꝫ animalia habentia pilos habentpalpebras. Aues autem et ſquamoſi nequaꝙͣ. Nec habent pilos in palpebris: niſi in ſuperiori tātū: preter hominem qui habet in vtraqꝫ: quia natura ſemper paratiuuamentū aīali nobiliori. Omne animal claudit oculūne cadat aliquid ſuper eum: hoc non ex voluntate: ſedex natura. Ex libro de naturis rerum. Om̄e animalhabens palpebras claudit eas in ſomno: preter leporēet leonem. XIIII De diuerſitate oculorum in diuerſis generibus animalium. Plinius vbi ſupra.Ubiacent oculi ſuperciliis: pars corporis precioſiſſima: et lucis viſu vitam a morte diſtinguant: non autem omnibus animaliū. hii etenīoſtreis nulli. quibuſdam conchaꝝ dubii. pectineſ enimſiquis digitos aduerſum hiantas eoſ moueat: cōtrahūtur vt videntes. et olentes fugiunt admota ferramēta.Quadrupēdū talpis viſus eſt: oculoꝝ effigies ineſt: ſiquis pretentā detrahit membranā: inter aueſ autēardeolarum genera quas leucos vocat: altero oculo care re tradunt Cocleis oculoꝝ vicem cornicula bina pretentatu adimplēt. nec lumbricis ſunt vlli vermiū ve generi. Oculi homini tantū diuerſo colore ſunt. Ceterisin ſuo cuiqꝫ genere ſimiles Et equoꝝ quibuſdā glauciOculi vnicolores nulli ſunt: ſed cum candore omnibꝰmediuſculo differentes Nec vlla ex ꝑte maiora animiindicia cunctis animalibꝰ: ſed hominuꝫ maxime. id eſtmoderatōnis: clementie miſericordie: odii: amoris: triſticie: leticie. Contuitu quoqꝫ multiformes ſunt truceſtorui flagrāteſ: graues: tranſuerſi: limi ſubmiſſi: blandiardent: incendunt̉: humectant cohibent. Profecto inoculis animꝰ inhabitat. Hinc ille miſericordie lacrimeHos cum oſculamur: animū ip̄m videmur attingere.hinc fletus et rigantes ora riui. Quis ille humor eſt indolore tam fecundus et paratus. aut vbi reliquo tꝑe.animo autem videmus: animo cernimuſ Oculi ceū vaſa quedam viſibilem eius parteꝫ accipiūt: atqꝫ trāſmittunt Sic magna cogitatio obcecat abducto intus viſuSic in morbo comiciali animo caligante aperti nichilvident. Quin et patētibus dormiūt lepores. Tenuibꝰ

multiſqꝫ membranis eoſ natura compoſuit. calloſistra frigida caloreſqꝫ in extremo tunicis. quas ſubindepurificant lacrimationū ſaliuis. lubricoſ ꝓpter incurſātia et mobiles: vni animaliū homini deprauātur. vndecognomina ſcabionū et petoꝝ ab eiſdem altero lumine orbi naſcerētur: cōcliteſ vocātur Quis parui vtrimqꝫ ocelli lucini iniurie cognomē habuere. Nocturnoꝝanimaliū velut felium in tenebris fulgent. Capre lupoqꝫ ſplendent et lucem iaculātur. Uitulo marino hyene in mille colores tranſeunt ſubinde. Quin et in tenebris multoꝝ piſcium refulgēt ſicut aridi robuſtiqꝫ caudices veſtutate putres. Non cōniuere diximus queobliquis oculis ſed circūacto capite cernerent Chameleonis oculos ip̄os circūagī totos tradunt. Cancri inobliquū aſpiciunt. Cruſta fragili incluſis rigentes Locuſtis ſquilliſqꝫ magna ex ꝑte ſub eodem munimētoduri eminent. omnia talia quoꝝ duri ſunt oculi minuscernunt: ꝙͣ quoꝝ humidi Serpentium catulis et hęrūdinum pullis ſi quis eruat: renaſci tradunt. Inſectoruꝫomnium et qͥbus teſtacia operimenta ſunt: oculi mouētur ſicut quadrupedum aures: Quibus operimenta ſūtfragilia his oculi duri. Omnia talia et piſces et inſectanon habent genas: nec integent oculos. Omnibꝰ autēmembrana vitri modo tranſlucida obtenditur. Mulieribus etiam infecte quotidiano tanta eſt decoris affectio vt tingātur oculi quoqꝫ. Alia de cauſa hoc naturadederat ceū valluꝫ quoddam viſus et prominens munimētū circa occurſantia animalia: aut alia fortuitu incidentia. Gefluere aūt et merito venere abundantibus.zV. De oculis Areſtotiles.Culi pueroꝝ apud generatōem virides ſunt.deinde mutantur ad naturam in eis vincenteꝫ Oculi alioꝝ animaliū non habent niſi vnū colorem: ſicut oculi vaccarum: nigri ſunt et oculi ouiuꝫ:qui ſunt aquoſi magis ꝙͣ alioꝝ animaliuꝫ. Oculi veroequoꝝ inter animalia ſunt diuerſi coloris et forte vnuſoculus erit glaucꝰ: alius ei contrariꝰ. qd̓ accidit ī alijsanimalibꝰ p̄ter hominē. Cauſa glaucitatis oculoruꝫ inpueris eſt: qm̄ iſta membra ſunt in eis debiliora ꝙͣ aliaet glaucitas oculoꝝ non eſt niſi quedā debilitas eoruꝫSimiliter cauſa varietatis oculoꝝ in homine et equo:ſcꝫ vt ſit vnus oculus hominis vel equi glaucus et aliꝰnon: eadem eſt cum illa: quā homo tantum et equus inſenectute caneſcunt. Nam canicies eſt quidam modusdebibitatis humoris in cerebro: et paucitatis digeſtionis et ſimiliter glaucitas. Cum ergo natura fuerit d̓bilis ad decoquendum quod eſt in vtroqꝫ decoxerit qͥddam: et quiddam non: tunc accidit vt quidā oculꝰ glaucus ſit: quidam non. capra qn̄qꝫ ſicut equꝰ habet oculos diſſil̓es in colore Ex libro de naturis rerū. Oculi hominis appropinquāt ſibi ſcd̓m magnitudinē ip̄iꝰ.pluſꝙͣ ceteris animalibꝰ Animalia omnia marina oculos habent oſſeoꝫ: corium durum: quoniā aqua ſalſaſubtilia et leuia penetraret: nec poſſēt ſubſiſtere niſi natura pelles alijs fortiores haberent Quedaꝫ animaliamelius vident nocte ꝙͣ die: quoniā oculi eoꝝ albiſſimoabundant humore. Unde magis ſpūs in die diffunditur: ſicqꝫ diſcretio videndoꝝ amittitur: nocte vero colligitur. XVI De genis et naribus. Pliuius libro xi.Ene quadrupedibus in ſuperioribus tm̄. Uolucribus in inferiore. et qͥbus molle tergus: etſerpentibus: et quadrupēdibꝰ que oua pariūtvt lacerte. Struciocamelus alituꝫ ſola. vt homo. vtrimqꝫ palpebras habet. Nec gene quidem omnibus: ideoneqꝫ nictationes his que animal generant: Grauioresalitum inferiore gena conniuent. Eedem nictantur ab