LiberUiceſimuſprimus
pilorum Ceteris auteꝫ deterior eſt egyptiaca malignaventrem habens magnum: et eſt ei caput ſimile animali qd̓ volat in circūitū cāde le. vnicuiqꝫ aūt eoꝝ propriaſunt accidentia. Ex morſu quidem rubee dolor paruusaccidit velocis ſedatōnis. In nigre autē aut varie morſu: fit fortis dolor cum horripilatōne ⁊ frigore ⁊ tremore et grauitate in coxis et pruritū aut putrefactōne vētris ac fluxū eius. In ſtellate quoqꝫ morſu fit dolor fortis cum pruritū et horripilatione ac ſtupore et grauitate capitiſ: ac mollificatōe corporis. Ex vuea vero doloraccidit vehemēs in loco ꝑcuſſionis: et frigoris totiꝰ corporis: et horripilatio ac tremor ⁊ ſpaſmus: et ſudor currens frigidus: et abſciſio vocis ac ſtupor in toto corꝑeet apoſtema in ventre: tenſio in virga ⁊ pectine: ⁊ vomitꝰ et vrina turbida. Ex morſu citrine fit dolor fortiſ valde: tremor ac ſudor frigidus cum inflatione ventris etmultotiens interficit. Formicalis autē morſuſ eſt vehemens: parum doloroſus: ſed eo accidūt veſicatio corporis: et grauitas lingue. Ex veſꝑali vero ſomnus dn̄anſꝓfundus et ſpaſmus accidunt: apoſtemaqꝫ in loco ⁊ debilitatio genuū. Porro alkurſunati. id ē berbina maligna eſt Cuiuſ accidentia ſunt de genere accidentiū vueeſꝫ difficiliora. Egyptiaca quoqꝫ maligna eſt: et facit accidere dolorem capitis vehementeꝫ ⁊ ꝓfunditatē ſompnii et ſuccedit ei mors. In cura morſuum ip̄oꝝ adminiſtratur canon vniuerſalis de attractōne ⁊ ſuctione: etlinitur cuꝫ aqua ſalſa: danturqꝫ tyriace dicte in capitulo ſcorpionū. Galneum et tina velociores ſunt res ī ſedando dolores eoꝝ. Cum eniꝫ humectant̉ in tina dolorſedatur. et cum egrediuntur ab ea redit. Unde oportetvt iugiter et omni hora balneentur. ¶CLI.¶ Iſidorus.¶ De ſanguiſuga.Anguiſuga eſt vermis aquatiliſ: ſic dicta eo ꝙſanguineꝫ ſugat. Ceno alitur: potātibus inſidiatur. Cunqꝫ illabitur faucibus: vſpiaꝫ adhereſcit: ſanguinem haurit: et cum nimio cruore maduerit: euomit quod hauſit. vt recentiorem denuo ſugat.¶ Ex libro de naturis rerum. Sanguiſuga eſt vermisaquātilis oſſibus carens: et pedibus: ac pennis: hominem impetit ac beſtias: vt ſanguinē eoꝝ ſugat. Cuiꝰ ſacietate nimia mortem ſibi ſepiꝰ accerſit Os hēt ad modum trianguli. vnde et vulnus relinquit. Cunqꝫ carniadheſerit quāto magis trahitur: tanto fortius inſidet:donec rumpatur. Itaqꝫ ſanguinem putridum extrahitet aliuꝫ ſanando ſe ip̄m occidit. Quidam autē hiis vermibus minus ſapiēter ad ſuꝑfluū corporis ſanguinemhauriendū ſe prebent: niſi corruptōnē nimiā inſentiāt.Nam et in homine ſano. nobiliorem ac bene digeſtumſanguinem extrahunt. Meliores auteꝫ ac minꝰ nociuedicūtur ille: que rugate ac lineate in dorſo ſunt: deteriores vero que nigre. ſanguiſuga cum vrticis ac tribulispungitur. vt venenū euomat: ſcꝫ quod in beſtiis aut bufonibus aut ſerpētibus aquaticis hauſerit. ¶ Auicenna in ii canone. Aliquādo q̄dam aque ſanguiſugas habent paruaſ: quaꝝ occultatio difficile facit ab eis cauere. Ideo deglutiūtur et aliqn̄ pendēt in manifeſto gutturis: quādoqꝫ interiori parte meri. quādoqꝫ vero perueniunt in ſtomachū Cunqꝫ diu moratur ſugit ex ſanguine quātitatē magnā: ſicqꝫ creſcēte illius corꝑe: quantitas eius apparet. ei ergo in quo ſuſpēditur accidit anguſtia et triſticia: ac ſputum ſanguinis. Et quādoqꝫ qͥdem curatur cuꝫ medicinis gargariſmoꝝ: ſi fuerint prope guttur. Cum eis vero que vomitu et ſolutione vermes educūt. ſi fuerit ſtans in ꝓfundo. et in ſtomacho.GLVI.De operatione illius in medicina. ¶ Hiero.Anguiſuga ſi faucibus heſerit. fumo eius excepto ſtatim euomitur: et vrine difficultas huius appoſitōne laxatur. ¶ Auicenna in .i. cano
ne. Dixerunt indi ꝙ in quarundaꝫ natura ſanguiſugarum exiſtit venenoſitaſ. ab illis ergo cauendum eſt. quemagna capita habent. vel q̄ lanuginē. ⁊ que colores antimonialis et nigros. vel quaꝝ color viridis. aut ſimil̓inaclion. id eſt aui diuerſoꝝ coloꝝ. In hiis etiaꝫ omnibus exiſtit venenoſitas. et ex eis ꝓueniūt apoſtemata.et ſincopis. et fluxus ſanguinis. et laxitas. ⁊ vlcera mala. ſed neqꝫ capiende ſunt ex aquis malis. in qͥbus limꝰaluei niger eſt. ac cenoſus. ſtatimqꝫ motꝰ turbat aquāet fetet. īmo colligende ſunt ex aquis occalibus. in qͥbꝰmorantur rane. quaꝝ color viridis ſit ⁊ tendantur ſuꝑeas duo fila colorem arſenici habentia. et rufe. rotundecoloris epatis. et que ſimilantur parue locuſte. et q̄ caude muris ſimiles exiſtūt et minuta et parua habentescapita. Iſte oēs eliguntur ad minuenduꝫ ſanguineꝫ ſuperfluum de corꝑe. nulle vero magis eligende. ꝙͣ vētreſrubeos habentes. et dorſum viride. precipue ſi fuerintex aquis currentibus. extractio quidē ſanguinis a ſāguiſugis facta. profundior eſt illa que fit cum ventoſiset eaꝝ appoſitio cōfert egritudinibuſ intercutaneis. ſꝫanteꝙͣ apponantur. per vnum diem colligende ſunt. etſi fieri poteſt cōſtrictōne faciendū eſt. vt quod in earuꝫventribus eſt: euomant. et interim donec ponantur. modico ſanguine agni vel alterius animalis nutriantur.poſt hoc viſcoſitas eaꝝ atqꝫ ſordicies cum aliquo ſpōgioſo corꝑe mūdent̉. et ip̄e locus vbi ſunt apponēde lauetur cum baurach. id eſt nitro. ac fricatōne rubificet̉.Deinde in aquam dulcē proiecte mūdentur. ⁊ ſic apponantur. Quod autē efficit eas voluntarias ad ſe ſuſpēdendum: eſt vt locus luto vel ſanguine liniatur Cunqꝫplene fuerint. et eas proiicere volueris. pulue riſa ſupereas parum ſalis. aut cineris. aut baurath. aut ſethe cōbuſte. aut lini. aut ſpongie combuſte. aut lane cōbuſteet cadent.¶ CVII.Iſidorus.¶ De ſcrabroneCrabrones a cabo. id eſt caballo vocati ſuntIeo ꝙ ex eis creentur. Sicut aut ē ſcrabrones naſcuntur de carnibus equoꝝ putridis: ita ex eisiterum ſepe naſcuntur ſcarabei vnde cognominati ſūtPlinius libro xi. Apes impūgnāt ſcrabrones eiuſdēgeneris degeneres. Sunt qui putant in totuꝫ amiſſasreparari ventribus bubulis recentibus cuꝫ fimo obrutis. Uirgiliꝰ. Iuuencoꝝ corꝑe exanimato equoꝝ. ſicutveſpas et ſcrabrones. ſicut aſinoꝝ ſcara beos: mutantenatura quedā ex alijs in alia. Scrabrones cauernis acſub terra nidos faciūt: et hoꝝ omniuꝫ celle ſexangule.Scrabronuꝫ ſilueſtres in arboꝝ cauernis degunt. hyeme. vt cetera inſecta. conduntur Uita bimatum nō trāſit. Ictus eoꝝ haud temere ſine febri non eſt. Autoresſunt ter nouenis punctis interfici homineꝫ. alioꝝ ve roqui mitiores ſunt videntur: duo ſunt genera. Opificesqͥdem minores corꝑe. qͥ moriūtur. matreſqꝫ biennio durant hii et clementes. Nidos vere faciūt fere quadrifores: in quibus opifices generātur. hiis educatis: aliosdeinde maiores nidos fingūt: in qͥbus matres futurasproducāt. Itaqꝫ producti opifices munere fungunt̉ etpaſcūt eas. Latior matrum ſpecies. dubiūqꝫ eſt an habeāt aculeos: quia nō egrediūtur. et hiis ſunt ſui fuciQuidam opinātur hiis om̄ibus aculeos ad hyememdecidere. Porro nec ſcrabronū nec veſparum generireges ſunt aut examina: ſed ſubinde renouatur ſobolemultitudo. ¶ Idem in libro xx. Siſimbriū ſilueſtre naſcitur in riguis: naſturcio ſimile. Et vtrūqꝫ aduerſusaculeata animalia efficax eſt: vt ſcrabrones ¶ Idem inlibro xxiiii. Uinum quoqꝫ ꝯtra ſcrabroneſ re mediū eſtlactiſqꝫ ficulnei natura venenis eoꝝ aduerſatur. ¶ Idein libro xxviii. A ſcorpione aliqn̄ ꝑcuſſi nunꝙͣ poſtea feriuntur a ſcrabronibus. ¶ Idem in libro xxix. Noctuaſcrabronibus eſt cōtraria. Pici quoqꝫ marcii roſtrum