LiberUiceſimuſprimus

ſentitur noxius ac peſtilens muſcis ⁊ culicibus. ¶ Ambroſius. Culices non tangunt hominē: ſi abſinthiū cūoleo coquat: et eo ſe perungat. ¶ Palladius. Contraculices ac limaces in ortis vel ſatis amurca recens:vel ex cameris fuligo ſpargitur: galbano quoqꝫ infuſoaut ſulfure fugātur. ¶ Auicenna in iiii. canone. Ad effugandum culices ⁊ cimices fit ſuffumigium cuꝫ ſerraturis ligni pini: aut cum nigella ſimiliter cum mirto ſicca: et cum ſulphure: et bedellio: et ſpina fetida: et ſtercore vaccino: et cum foliis cypreſſi: ac nuce eius Item adidem aſpergitur domus ex decoctione radicis lupinoꝝaut ex decoctione nigelle: aut abſinthii: aut rute.¶ CXXIX.¶ De cinomīa.¶ Iſidorus.Inomīa grece dicitur muſca canina. Nam canis grece cynoſ dicit̉. ¶ Ex libro de naturis rerum. Cinomia eſt muſca canina: catuloꝝ auribus importuna. Quā licet catulus frequenter excutiatſemꝑ tamen importune reuolat Ubi aūt eum pigrū adexcutiendum inuenerit: vſqꝫ ad ſanguinem et vulneraꝓcedit. Actor. Cinomia ē illa muſca grauiſſima: quapercuſſa eſt egiptioꝝ populus in quarta plaga. De hacem̄ in exodo legitur. Uenit muſca grauiſſima in domoſpharaonis ac ſeruoꝝ eius: et in omēm terrā egipti: corruptaqꝫ eſt terra ab huiuſmodi muſcis. ꝑ hanc em̄ ſecūdum gloſam canini mores ſignificātur: in qͥbus humane mentis voluptas. id eſt libido arguitur. Sic em̄ ⁊ cinifes qͥbus in tercia plaga percuſſi ſunt egiptii: ſignificant inquietudines mūdanoꝝ: qui ꝓuocatoreſ rixarumamatores calūniātium non admittūt quietē ſpiritualiſſabbathi. Unde pſalmiſta. Dixit et venit cinomia.¶ CXXX.¶ De engula et eruca. ¶ Ex. li. de natu. rerūAgula eſt vermis a re nomē habenſ: habet em̄ſemꝑ in ſanguine caput: cōtinueqꝫ ſugens itaintumeſcit: vt medius crepet. Non enim exitūſuꝑfluitatis habet. hic a qͥbuſdam pediculus ſilueſtrisdicitur. In iumētis nunꝙͣ ſed in lupis ⁊ canibus freq̄nter gignitur. Eruca eſt vermis longus multis diſtāspedibus: colore varius. Olera et arboꝝ folia depaſcit̉Circa tempus ſeptembris celeſti rore vl̓ ymbre ꝑfuſusmutare ſubito colorem et formā dicitur. vt qui pedibuſrepebat innumeris: volare poſſit ꝯceptis alis. Uniuerſa cōſumit: ip̄a demū conſumitur. Eruca poſtꝙͣ in ſummitatibus arboꝝ inſtar bombicis contexta reliquit ſequenti eſtate vermibus coaleſcunt. Quedaꝫ vero tectadomoꝝ intrantes: mutata forma penitus et colore ſubaura in parietibus pendēt: ibiqꝫ in nihiluꝫ redigunturĘruca per carnem hominis tranſiens: eam inficit: acpoſt ſe puſtulas relinquit. Et hoc eſt veneni ſignuꝫ: etſi non eſt efficax ad magnū maluꝫ ¶ Iſidorus. Erucaē frondiū vermis in olere vel pompino inuoluta: ab erodēdo dicta. de qua meminit plautus. Imitatus nequābeſtiam maleficaꝫ inuolutam in pampino. Implicat ſeitem: nec auolat vt locuſta: vt huc illucqꝫ diſcurrens ſemipaſta dimittat: ſed ꝑmanet ꝑituris frugibus: et tardo lapſu pigriſqꝫ morſibus vniuerſa cōſumit. ¶ Pliniꝰlibro xvii. Eruce multo ymbre animalia dira naſcunt̉:et alie frondem: alie florem erodunt: ac depaſtam arborem turpi facie relinquūt. hoc maluꝫ oritur tempore humido ⁊ lento ¶ Palladius libro ii. Contra erucas ſemina que ſpargenda ſunt ſemꝑuiue ſuccō: vel erucaꝝ madefaciūt ſanguine. Aliqui vero cinerē de fico ſuꝑ erucas ſpargūt: nonnulli ſquillam in orto ſerunt: vel aliquietiā mulierē mēſtruatā nudis pedibus cōtra erucas etcetera noxia ortum circūire faciūt. aliqui fluuiales cancros intra ortum plurimos et pluribus locis affigunt.¶ CXXXI.¶ De formica. ¶ Actor.

IOrmica eſt animal paruū: ſolicitum. prouidumet ſagax. Terram de cauernis egerit arto calleincedit. grano paſcit̉. ¶ Iſidorus. Formica dicta ē ab eo ꝙ forat micas farris. ¶ Areſtotiles. Formica eſt animal anuloſum ſine alis. et ſine ſanguine. et eſtex animalibus que cum ſociis ſuis manēt. et ex his quehabitacula habent. ſicut mures ⁊ talpe. Formica ſicutet muſca coit in hyeme ſi cōueniēs aer fuerit et ventusmeridionalis flauerit: habet intra os membrū ꝑ quodſentit cibum. anuloſa ſiqͥdem animalia que non habentadditamētū in anteriori corporis aculeo ſimile. habentaliud membrū in ore ſicut formice. Quodqꝫ non habetin anteriori corꝑis aculeū: habet dentes quoſdaꝫ ad accipiendum: et quoſdā ad retinenduꝫ vt formica et genꝰapum. Formice generatio fit ex animalibus ſibi ſimilibus. Formice terrā ad domificandū extrahunt. Regeꝫnon habent multiqꝫ laboris et induſtrie ſunt. laborat ⁊in nocte cum plena eſt luna. cibūqꝫ ſuū deponunt. et ſꝑambulāt vna via. ¶ Pliniꝰ libro xi. Silices formicaruꝫitinere vidimus attritos: et in opere ſemitā factam: nequis dubitet qͥd poſſit in qualibet re quātulacūqꝫ aſſiduitas. Sepeliunt inter ſe viuentiū ſole p̄ter hominemEt ī inſectis habet intꝰ linguā formica. ¶ Idē in libroxvii. Pillule e cypreſſo femīa. mas em̄ nō gignit. collecte ſiccantur ſole: rupteqꝫ ſemen emittunt mire formicis expetitū: ampliatoqꝫ miraculo tātuli aīalis cibo natalem abſumi tantaꝝ arborum. ¶ Idem in libro xviii.Segniterqꝫ et contra induſtriā ſua: formice abſcōditecōcurſantes. aut oua ꝓgerētes: tempeſtateſ aeris ſignficāt ¶ Ex libro de naturis reruꝫ. Formica eſt animalmire ꝓuidentie ſibi. hec ſola inter animalia ſenio fortificatur et creſcit. Formice labores cōmunicāt vt apes.ſed apes cibos faciūt. hee vero cōdunt. Efferūt etiammortuos ſuos atꝫ ſepeliūt. et hoc ſole inter om̄ia aīaliap̄ter hominē faciūt Formica in ſuo genere fortiſſima ēpondus enim fert equale ſibi in quātitate. Granuꝫ frumenti ſolū colligit: non ordei. ¶ Plinius. libro xi. Formice vermiculū gignūt ſimileꝫ ouis. Et apes qͥdem vtiles faciunt cibos: hec vero cōdunt: ac ſiqͥs cōparet onera corporibus earuꝫ: fatetur in illis portione vires eſſemaiores. Berunt ea morſu: maiora auerſe poſtremis pedibus moliūtur humeris obnixe. ¶ CXXXII.¶ De formice ſolertia. ¶ Iſidorus.Ormice ſolertia ml̓ta eſt: ꝓuidet enim in futurum: et preparat in eſtate: quod comedat ī hyeme. In meſſe enim eligit triticū: ordeum nō tangit: et dum pluit eis ſuꝑ frumentū: totum eiicit. Dicuntur in ethiopia eſſe formice ad formā canis: que arenasaureas pedibus eruūt. quas cuſtodiūt: etiā ne quis auferat. captāteſqꝫ ad necem ꝑſequūtur. ¶ Ambroſius.Formica cum ſit exigua: maiora ſuis viribꝰ audet: necad operandū ſeruitio cogitur. ſed ſpōtanee ꝓuidentieꝓpoſito. futura alimentoꝝ ſubſidia ſibi preſtruit d̓ alienis laboribus ſibi meſſeꝫ recōdit. Et cum agricola plerūqꝫ egeat: illa nō indiget. Nulla ſunt ei clauſa horreanulle impenetrabiles cuſtodie. Nouit etiā explorare ſerenitatis tempora. Nā cum aduerterit madidatos ymbre fructus ſuos humeſcere: ex plorato diligētiuſ aere:quādo iugem poſſit ſeruare temperieꝫ: aceruos ſuos reſerat: et de cauernis foras humeris ſuis portat vt iugiſole propria frumenta ſiccētur. Deniqꝫ nunꝙͣ illis diebus ymbres erumpere de nubibus videbis niſi cuꝫ friges ſuas horreis propriis formica reuocauerit. ¶ Phiſiologus Formice exeuntes de ſpelunca ſua ambulanſordinate querētes grana. Et cum aliqua illaꝝ ſpica inuenerit ex odore intelligit: vtruꝫ tritici ſit an̄ ordei Siordei tranſit: donec inueniat ſpicam tritici: tūc accedēeſurſum in ſpicam granū deponit: ſicqꝫ ſingule ſingulagrana in ore deferūt ad ſpelūcam. Alie autē vacue eis