Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſprimus

ſtrepitum faciunt. habent cornua medicinalia grandiaprelonga biſulca dentata et lucida quaſi forcipibꝰ ī caacumine cuꝫ libuerit ad morſuꝫ coeuntibuſ. crura verolonga et reflexa lucent ignium more noctu partes laterum et clunium colores pinnaꝝ refulgētes aliquādopreſſe obumbrantur. amputatū caput earum viuit diutius ſine corpore. ſed et ip̄m corpuſ ſine capite: ſedtam diu ſicut caput. CXXV. De cicada.Icade vermes ſunt. quoruꝫ genera duo ſunt.dam paruis locuſtis ſimiles ſunt: et he domosinhabitāt: eāqꝫ loca que magis calida ſunt vbiſcꝫ ignium feruor eſt. Aliud vero genus atrum colorepapilionibus ſimile: fertur etiā eaꝝ genus eſt. quodnos ceruos volates dicimus: et hoc exꝑimentator ſupͣcrabrones vocat: ſicut iaꝫ dictū ē. Cicade habent in pectore quoddam aculeatū: linguis ſimile: quo rorē lābūtIpſum vero pectus fiſtuloſuꝫ habēt: et hoc dulciter canunt. Mares quidem canunt: femine ſilent ſupine cōeunt. Qua candida ſed corrupta. In terra feture locumcxcauant: ibiqꝫ prolem faciunt. Ambroſius. In exiguo cicadaꝝ gutture dulcis eſt catilena: quaꝝ cantibꝰeſtu medio rumpuntur arbuſta: eo magis canore meridianis caloribus: quo puriorem aerem ſpiritu attrahunt: eo cantus clariores reddūt. Iſidorus. Cicādeex cuculoꝝ ſputo naſcuntur: hee ī italia apud regmosmute ſunt: nec vſꝙͣ alibi. Nam alibi dulciter canunt.Quaꝝ cantibus medio eſtū arbuſta rumpūtur. Pͣlinius libro xi. Cicāde naſcunt̉ in raritate arboꝝ: necin frigidis aut vmbroſis ne moribus pennarum illisnatura que apibus: ſed corpore amplior Cicade tantuꝫ viuūt rore. quaꝝ duo ſunt genera: mīores primeꝓueniūt. que ve ſunt mute et nouiſſime pereūt Sūt au multe que canūt: vocant̉ achete mīores ex hiisſunt tettigometre: ſed ille magis ſonore. Mares canūtin vtroqꝫ genere: ſilent femine. Gentes hiis veſcunturad orientem: etiā parthi opibus abundantes. Ante cōitum mares preferunt: a coitu feminas. circa ſolſticiumeſt coitus ip̄aꝝ. Ouis earum corruptis que ſunt cādida: coitus ſupinus. Eſt illis aſperitas in dorſu preacuta qua feture locum excauant in terra Fitqꝫ primo vetmiculus. de inde ex ea que vocat̉ tettigometra cuius cortice rupto circa ſolſticia euolant noctu ſemper primumnigre atqꝫ dure. vnū hoc ex hiis que viuunt: et eſt ſineore: ſed eo quiddam eſt aculeatū linguis ſimile: hocin pectore quo rorem lambunt. Pectus ip̄m eſt fiſtuloſum. hoc vt diximus canunt achete. De cetero nichileſt in ventre. Excitate cum ſubuolant: reddunt humorem: quod ſolum rore ip̄as ali eſt argumētuꝫ. Solis eiſdem nullum eſt ad excremēta foramen. Oculis tam hebetes: vt ſiquis digitum ꝯtrahēſ ac remittēſ his aꝓpinquet: tranſeunt velut folia. qͥdaꝫ alia duo genera earumfaciunt: ſcꝫ ſurculariā que fit grandior. Et frumētariāquaꝫ alij auenariam dicūt: apparet enim ſimul cuꝫ frumentis areſcentibus. cicadis ſicut et apibus linguelonge et cum tractu putantur ſtridorem edere. Quidāvero negāt vocem inſectis eſſe in tanto cicadaꝝ ſono:apum murmure. Solinus. Nuſꝙͣ alibi cicāde muteſunt ꝙͣ regmo: qd̓ eſt a loci tanto miraculo: cum vicineque ſunt locrenſiuꝫ: vltra ceteras ſonent. CXXVI De cicendela et cimice ac cōſtro. IſidorꝰIcendela genus ſcarabeoꝝ eſt: ſic dictum eogradiēs vel volās lucet. Ex libro de naturisCrerum. cicendela eſt vermis in ytalia nocte volans: et inter uoctis tenebras fulgidus radiēs: ita vt ſieum in tenebris videas exhalatōnem ſcintillaꝝ putes Iſidorus. Cimex aūt ex vermibus carniū eſt vt ſuperius dictū eſt. Dictus autem eſt cimex ex ſimilitudine

cuiuſdam herbe: cuius fetorem habet. Auicenna inſecundo canone. Ex fraxino capita inflata ſicut granata egrediuntur: in quibꝰ eſt humiditas de cimices oriuntur. Cum enim capita huiuſmodi aperiūtur: cimicesex illis egrediuntur. Cimices aūt effugat ꝓprie ſtercꝰthauri: quādo cum eo fit ſuffumigatio. Idem in quarto. Effugantur etiam cimices: ſi fiat linitio cum oleoraphano: vel ſi fiat ex ſerraturis ligni pini aut cum nigella ſuffumigatio vel cetera que de culice ſimul ac cimice dicentur infra. Razi in almaſore. Ci mices exfumo palee et ex fumo vaccini ſtercoris et ꝙͣmaxime exfumo calamī et nigelle fugantur. Palladius. vbi ſupra. Ortis quoqꝫ cimices nocēt: extīguunt̉ autē amurca et felle bubalo lectis: aut locis eaꝝ perunctis. vel foliis edere tritis ex oleo vl̓ incēſis ſanguiſugis. Iſidorus. Coſdros greci appellant eos: qui extremis fauorūpartibus maiores creantur. Quos aliqui reges putātdictos eo caſtra ducant. CXXVII. De culice.Ulex ab aculeo dictꝰ ē: eo ſanguinem ſugit:habet enim in ore fiſtulam in modum ſtimuli:zarnem terebrat: vt ſanguinem bibat. De quoquidam ait. Parue culex pecuduꝫ cuſtos tibi plura merenti. Areſtotiles Animal corporis anuloſi membꝝhabet quod cibuꝫ ſentit: et quedā habēt hoc mēbrumextra: ſicut aculeum. cuius natura eſt mollis vacuaip̄m guſtant: et ſentiūt: et cibum attrahunt. Culices autem et muſce minime beſtiaꝝ hoc mēbrū perforāt hominis coriū: et alioꝝ animaliū. Ex libro de naturisrerum. Culex acida petit et dulcia fugit. lucem diligit:ita ad lumen aliquādo ſe vrit. Nomen habet ab aculeo quo ſanguinē ſugit. Plinius libro x. Culices actda petunt ad dulcia non aduolant. verſpertilioni culices ſunt in cibatu gratiſſimi. Idem in libro xi. Inparuis atqꝫ tantillis alias tam nullis que ratio: quatavis: tam inextricabilis ꝑfectio. vbi tot ſenſus in culicecollocauit. ſed ſunt alia dictu minora. Sed vbi viſuꝫ ineo pretendit: vbi guſtatū applicauit. oderatum inſeruitvbi vero truculentam illam et portōne maximā voceꝫ īgenerauit Qua ſubtilitate pennas adnexuit. pedū crura p̄longauit. Ieiunā cauam ſicut aluū diſpoſuit Auidamqꝫ ſanguinis ac potiſſimum humani ſitim accēditTelam vero perfodiendo tergori quo ingenio ſpiculauit. Atqꝫ in capaci cum cerni non poſſit exilitas itate reciproca generauit. vt eſſet pariter fodiendo acuminatum: ſorbēdoqꝫ fiſtuloſum. Itaqꝫ aculeus eſt in oreculici: ſicut et quibuſdam muſcis. Impugnāt aūt apese culicum geuere: qui dicuntur muliones. Caprificusgenerat ficarias culices. Idem in libro xvii Suntculicum genera quibuſdam arboribus moleſta: vt glandibus et fico: qui naſci videntur ex humore tunc dulciſubito corticibus. Caprificatio maturat ficum in quaculices naſci groſſis eſt manifeſtuꝫ Cum enim euolauere non inueniuntur intus grana: que apparent in eosverſa Exeundi tanta eſt auiditas: vt erumpant pleriqꝫaut relicto pede: aut penne parte. eſt et alind genus culicum quos centrinas vocant: ſimilis fucis apum ignauia maliciaqꝫ cum ꝑnicie veroꝝ vtiliū: ip̄os em̄ interficiunt: atqꝫ ipſi moriuntur. Idem in libro xix Napiſquoqꝫ culices innaſcuntur. CXXVIII. De his quibꝰ effugantur culices et necāt̉ Idem in eodem.Ulices infeſtāt ortus riguos: et precipue ſi ibialique ſint arbuſtule. Sed galbano fugātur accenſo. lupinoꝝ crematoꝝ fumo culices necant̉ Idem in libro xxxii. Abſinthio quoqꝫ ex aceto peruncto culices abiguntur: eiuſqꝫ fumo ſi vrat̉. Idē inlibro xxxiii. Fornacuꝫ etiam omniū metalloruꝫ fumus