Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſprimus

eo euacuet̉ fila generat: aer ſolus in eo remāeat Plinius vbi ſupra. Bombices telas araneaꝝ modotexunt: ad veſtem luxūqꝫ feminaꝝ: que bombicina vocatur. Bombicum genus eſt in aſſiria proueniens. nidos luto fingunt: ſalis ſpecie applicatos lapidi: tantaduricia. vt ſpiculis perforari vix poſſint. et ceras largius apes faciunt. Deinde maiorem vermiculū. Et inchoo inſula traduntur naſci cypreſſi: therebinthi. fraxini: quercus: florem imbribus decuſſuꝫ terre halitū animante. fieri autem primo papiliones paruos nudoſqꝫmox frigoris impatientia villis inhorreſcere: et aduerſus hyemem tunicas ſibi denſas inſtaurare: pedū aſperitate radentes folioꝝ lanuginem in vellera. Phiſiologus. Bombex vermis eſt faciens ſericum filoſum deore ſuo ī quo ſepeliat ſe: ad hoc vt renaſcatur completꝰEt poſtꝙͣ reiecerit om̄e quod ſtercoratum eſt: ac feculētum ac nigrū de corꝑe ſuo: tunc corpus eius tranſlucēseſt: cum aſpicitur ad ſolē Foliis qͥdē celſi veſcitur. vulgo morus dicitur. Sed poſtꝙͣ oꝑari ceperit eſcam renuit: delicioſo labori operā diligentē impendens Calathi vero parietes induſtrius textor circuit: lanā educēſcrocei coloris: que niuei candoriſ ablutōnem efficit̉:anteꝙͣ artificialis tinctura ſuperinduatur Cōſummatoautem opere nobilis textoris: thecaꝫ in oꝑe proprio inuolutam centonis ſubintrat ianuam ſimilis papilioni.Semina poſtea minuta eiicit ex nature penatibꝰ ſecretis: hyemem reſeruātur: vt aere clementiore redeūte: carni humane admota in ſinu fomenta ſuſcipiāt: vqꝫ dum natura motum ſemībuſ animatis cōferat aīalēIncrementa vero ſuſcipiūt poſtea: tam virtute nature beneficio ciborū. Idem vermis etiā lanificus appellatur: ex lana ſerica: quam de ꝓpriis viſceribus operatur. de quo etiā inferius dicetur Sericum porro putrida vulnera combuſtū mundat et cōfortat: et ſi cum ſale CXX.cōburatur: rubiginem dentium curat. De brucho. Radulſus ſuper leuiticum Gloſa ſuper Iohel.Ruchus modicus eſt et fului coloris. Bruchꝰvocatur fetus locuſte: anteꝙͣ hēat alas Deind̓ Ocum incipit volare paꝝ dicitur athelabusvero pleniter volat: dicitur locuſta. Eſt autem bruchusmulto grauior. ꝙͣ locuſta vel athelabus. quia iacens invno loco radicitus rodit fructus. Ex libro de naturis rerum. Bruchus olera herbaſqꝫ ac frondes arborum amaro morſu depaſcit: nullūqꝫ in loco remedium ēvbi bruchoꝝ multitudo concurrit. Plusⁱ ergo ledit ꝙͣlocuſta: ſed minor eſt corpore ꝙͣ adlacta minuſqꝫ in ſaltu valet Eſt autē adlacta colore quidem diſſimilis: ſalittamen: et crura retro habet longiora vt locuſta. Quavero edit: ex quibus fetus verno tempore procedunt. CXXI.De bufone ac bupreſte. ¶Ufo inter alias vermes d̓putatur reptiles: venenoſum ac viſu peſtilens. bufonem tamē ranam ſuperiuſ in genere lacertoꝝ deputauimureoꝙ quattuor lacertis ſiue brachiis inniti repēdo videantur. vnde et ibi de vtroqꝫ plenius diximus. Iſidorus. et Plinius libro xxx. Bupreſtis eſt animal paruūin ytalia ſimilimū ſcarabeo: longipeduꝫ. fallit inter herbas: bouē maxime. vnde et nomen habet. Deuoratūqꝫtacta felle ita inflamat: vt rumpat. Pliniꝰ libro xxiiiOleum oenantinuꝫ cōtra bupreſtim valet ex aqua perſe lotum vomitionibuſqꝫ redditū. Idem in libro xxx.bupreſtis cum hircino ſepo illita lichenas tollit ex facieſmetica vi. Idem in libro xxviii. Cac reſiſtit venenobupreſtis. Ideꝫ in libro xxxi Si bupreſtis paſta ſit nitrum ex aqua vomitōnes euocat. Ex libro de naturiſrerum. Cum autem bos bupreſtim inter herbas iacentem deuorauerit: ac fel eius tetigerit: ita inflamat̉ atqꝫ

tumeſcit: vt protinus rumpatur laceratis viſceribus.CXXII. De cantarida. Actor.Antarida vermīs eſt terrenus: qui humāo corpori ſtatim vt applicatus fuerit: aduſtione ſuiveſicas efficit humore plenas Ex libro naturis rerum. Cantarides ſunt vermes qui in ſummitate ramoꝝ fraxini vel alni ex humore in foliis generant̉colorem viridem habent auro ſub ſolis radio micant ſicut eruce conualeſcūt: ſed alaſ perfecte cōcipiūt Perdiem volant. nocte vero pariter in vnum globum ꝯgregantur. Circa menſem auguſtū de nocte ad remediumcolliguntur: et in aceto merſe necatur. mortue vino ſuꝑfuſo et ſuꝑ membrū quodcūqꝫ ſub vaſculo cereo inſtarciphi formato poſite: aduſtionem ſuſcitāt: et veſicā ſuiapplicatōne. que ſcꝫ veſica cum acu aurea vel acuminefeſtuce in locis plurimis ꝑforata: malū humorem eiicitTantūqꝫ valet eius eiectio per annos quindecim: quātum aliquod cauterium infra annuꝫ. Auicenna in ſecundo canone. Lantarides ſunt acute mordicatiue. faciētes pūcturam ac dolorem in membris accidere. veſicam vlcerant vlceroſitate doloroſa apoſtemāte Apoſtemant etiam virgā: et pectinem: et partem eius cuꝫ inflamatōne vehementi. Cum hoc etiā accidūt quādoqꝫſolutio ventris cum adraſione: et ſincopis: et ꝑmixtioratōnis: et grauitas. plurimū leſionis eaꝝ eſt in ueſica EXXIII.De virtute cantaridarum in medicina.Idem in ſecundo canone.Antarides calide ſunt et acutiſſime: que licetſcabiei cōferāt: veſicam tamen ſi multa ſumat̉ex eis quātitas vulnerāt aūt ſanguinē mīgerefaciūt et interficiūt. Ex hiis autem accepta parua quātitas: vrinā vehementer ꝓuocat: et morphee albe adeointenſe vt lepra putetur: cum aceto epithimate: remedium afferunt. Dyaſcorides. Cantarides virtutem habent putrifica. ſunt aūt ad repoſitōem bone: que in triticea ſegete colliguntur et in vas fictile miſſe: ligato deſuꝑ panno ſuꝑ cacabū imponunt̉. vbi acetū bulliat: cuius vapore eedem incluſe necentur. Poſtea lino inſerūtur et in vaſe non picato reponunt̉. Meliores quidemſunt varie: groſſe: longiores. Que poſite ſuꝑ teſtam etcombuſte virtutem habēt ſtipticam calidaꝫ. vnde medicaminibus miſcentur: que valent cācroſis leproſis ſiue zernoſis: et mēſtruis imperāt. Que vero circa rōſascolligūtur: infirmiores ſunt: et vniꝰ coloris: quaſ faciūttamen in aliquibus antidotis. Hali vbi ſupra. Cantarides calidi et acuti ꝓſunt prurigini: pediculoſ necātlepre medentur: ſi cum aceto ſuperponantur. Plnius libro xxix. Cantarides aduerſant̉ ac reſiſtūt om̄ibus formicis: et etiā ſalamādris. Palladiꝰ vbi ſupraDeniqꝫ cōtra animalia que vitibusⁱ nocent: cātaridesquas in roſis inuenire cōſueuimus oleo merſe in tabereſolui patiēde ſunt. Et cuꝫ putāde ſunt vites: hoc oleofalces perungende ſunt: porro ne cātarides vitibusceāt: in cōte: qua falces acuūtur ip̄e conterende ſunt. CXXIIII. De ceruleo ac ceruo volante. Actor.Eruleus vt aiunt. Solinꝰ et ſtacius ſeboſusvermis eſt mirabilis in gāge fluuio abundasꝑabet enim brachia bina longitudinis ſex cubitoꝝ: qͥbus etiā elephantē corripit: vndiſqꝫ ſubmergit.Sed qm̄ hic vermis ingens ac mōſtruoſus eſt et aquaticus. Ideoqꝫ ſuꝑius inter monſtra marina vl̓ aquatica deputauimus: ibiqꝫ de illo pleniꝰ diximus. Ex li.de naturis rerū Ceruus volās fertur eſſe genus cicadehunc tamen experimentator crabronem vocat. ſub alisvt dicit groſſioribꝰ alas habet ſubtiles ac tenues ſicutbruchus. Circa veſperam potiſſime volāt: et volando