Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſprimus

nec pedes habent. et hi potius quaſi rugis quibuſdaꝫſubtiliſſimis in cute extenſis ſe trahunt. Alii duos habent pedes. alij quattuor. et hi currunt aliquātulumſanguinis habent Alij vero pluſꝙͣ quatuor pedes hn̄tet hi etiam currūt ſed omnino ſanguine carent: quia ſāguis tranſit in nutrimentū multoꝝ pedum: vel qꝛ motus ip̄oꝝ pedum ānichilat ſanguinem. Omne genusvermiū habet humorē velut ſaniem pro ſanguine. Eſtautem aliud vermiū genus: quod pedes habet graditur. nihilominus pinnas habens. vel potiꝰ mēbranavolando ad ethera ſuſtollitur. et hi foliis arboꝝ maxīeviuūt: eaqꝫ dentibus rodunt. nōnulli quoqꝫ vermiumex genere volantium minime rodunt. ſed potius ex humidis viuūt. vermes aūt generaliter ſecūduꝫ nutrimētum elementoꝝ colores vel potentias ſortiūtur: vt quimultum habent de elemento ignis: aera ſurſum petuntQui multum de aqua vel terra. naturaliter tardioresſunt. Secūdum hoc em̄ creaturaꝝ viſibilium ordo diſponitur. In celidonie regione: ſicut dicit Auguſtinꝰ:in quibuſdaꝫ aquis naturaliter feruentibꝰ ſunt vermeſſicut in aqua frigida ſunt piſces. Et extra feruentē aqͣcum veniunt in frigido: moriūtur. Licet autem vermisnomen cōueniat vermibus vniuerſis: ſpecialiter tamēvermis appellatur ille. qui de pura et munda terra nulla ſeminis cōmixtōne generatur. quo etiam in deceptōne vel captura piſcium hamus ineſcatur: Et huic ſe dominus de virgine natus ꝓphetam ſe comparat dicēsEgo aūt ſum vermis: et non homo: LXIX.De diuerſa vermiū origine. Iſidorus.Ermes ſunt aut terre: aut aq̄: aut aeris: aut carnium: aut frondiū: aut lignoꝝ: aut veſtimētorūꝓprie autem vermis in carne putrida naſciturCinea in veſtimentis: eruca in olere: Teredo in ligno.tarmus in lardo. Uermes carnium ſunt emigraneus.lumbricus: aſcaride: coſti: pediculi: pulices: lendes: tarmus: ricinus: vſia: cimex ventris. Emigraneus eſt vermis capitis. lumbricus ventris ſiue inteſtinoꝝ: dictusquaſi lumbicus. quia labitur: vel in lumbis ſit. Uſiavermis porci ſic dictus eo vrit. Nam vbi momorderit adeo locus ardet: vt veſice fiant̉. Ricinus vermiseſt canis vocatus quia heret in auribus canum. pediculus capitis. tarmus lardi. Ex libro de naturis reruꝫUermiū multa genera: cum eſtate incipiūt: et cum eſtate deſinunt. quia potius in corruptōne naſcuntur ꝙͣ exſemine. Aliud autem eſt genus quod incipit cuꝫ eſtateet cum poſuerit ſemen in arboribus aut domiciliis cuꝫeſtate vitam finit. manentqꝫ parētibus mortuis ſemīaper hyemē: et verno tempore prodeūte aeris ſerenitateſoliſqꝫ calore animantur ad vitam. Aliud quoqꝫ genꝰeſt quod hyeme cōditur latetqꝫ velut mortuū: et venerit ad eſtatem renouatur ad vitam. Petrus comeſtor. Queritur autem de quibuſdaꝫ hmoi minutis animantibꝰ: que vel ex cadaueribus vel ex humoribus naſci ſolent. Utrum ſexta die creata ſint hoꝝ quidemſexgenera ſunt. quedā ex exalatōnibꝰ eſſe habent: vtbibiones ex vino. papiliones ex aqua. Quedam ex corruptōne humoꝝ: vt vermes in ciſternis. Quedā ex cadaueribus: ut apes ex iumentis: ſcarabei cabronesex equis. Quedam ex corruptōne lignoꝝ: ut teredinesQuedam ex corruptōne fructuū: vt gurguliones ex fabis. De his ergo dicitur: quia que ſine corruptōne naſcūtut: ut illa que ex exalatōnibus tunc facta ſunt. quevero ex corruptōnibus poſt peccatum ex rebus corruptis orta ſunt: LXX.Actor. De anuloſis.C his autem quedā dicūtur anuloſa. qm̄ eoꝝcorpora quaſi quoſdā anulos videntur formata diſtincta. quoꝝ etiā quedā ſūt volatilia

vt apes. quedā gradientia vt formice: illi qui propriedicuntur vermes. Eadem quoqꝫ genera ſcd̓m Areſtotilem dicuntur rugoſa: ſecunduꝫ plinium inſecta: Areſtotiles. Animal anuloſum dicitur rugoſum.quia rugatōnes habet in corpore: anterius et poſteriꝰ:hoc genus ſanguinem habet. et anuloſitas eiꝰ aut ēin ventre: aut in dorſo: aut in vtroqꝫ. Nec eſt in hmōcorporibus os ſeꝑatum per ſe: neqꝫ caro: ſed aliud cuiꝰcreatio eſt inter carnem et oſſa. qm̄ hmōi corpora ſecūdum eūdem moduꝫ dura ſunt intra et extra. In his autem que longi corporis ſunt multoꝝ pedū eſt equaliteranuloſitas: Animaliū anuloſoꝝ ix. modi ſunt: quorumvi. cōgregantur ut greges: ex quibꝰ ſunt veſpe et apesGenera vero ſolitaria ſunt tria. Omnia qͥdeꝫ anuloſamanent in cauernis ſuis in hyeme: niſi ſint domeſtica.Et quedā ibi manent diu: quedā paꝝ. Apes in cauernis manent in diebus magni frigoris. manentqꝫ pꝰ occaſum pliaduꝫ. vſqꝫ ad tempus veris. Anuloſa quedāſenectutem exuūt et ex his que alas habent coopertasEt que animalia pariunt: telam eiiciūt. que autem vermes pariunt id qd̓ fallator dicitur. eiiciunt. ſimiliter accidit veſpis et locuſtis. In corpore animalis anuloſieſt pars vlla terreſtris ſe diſtincta: ſed collatuꝫ ad oscarnoſum eſt: ad carnem vero terreſtre. Omnia hec habent tria mēbra. ſcꝫ caput et ventrem: et tercium quodeſt inter illa ſicut in alijs eſt pectus et dorſum. et illudmembꝝ in pluribus eſt vnū. Item animalia corporisanuloſi multi laboris ſunt: vt formice et apes aranee Plinius libro xi. Inſecta ſunt immenſe ſubtilitatisanimalia: nec vſꝙͣ rerum natura magis ꝙͣ in mīmis eſttota. Et iure inſecta ſunt appellata ab inſciſſuris: quenunc ceruicū loco nunc pectoꝝ et alui precincta ſeꝑantmēbra tenui modo fiſtula coherentia. aliqua vero nontota inciſura rugas ambiente: ſed in aluo aut ſupernetm̄ imbricatis flexilium vertebris: nuſꝙͣ alibi ſpectatōre nature rerum artificō. Ex libro naturis rerū: Inanuloſis minus eſt mas: maius femina. In apibus acveſpis vndiqꝫ inciſiones apparent. qm̄ in his non eſtreſpiratio: neqꝫ pulmo ſed tota totum aerem nutriūtur. Ideoqꝫ et oleo infuſa corrumpuntur poris obſtructis: acetoqꝫ confeſtim immiſſo reuiuiſcūt exitibus aꝑtis.LXXI. De pedibꝰ eorum Areſtotiles.Edes animalis anuloſi corporis ad latera flectuntur: et aculei flectūtur interiꝰ. In eis autēqui longi ſunt corꝑis multoꝝ pedum ē equaliter anuloſitas: et hmōi animalia viuere ſolent aliquātulum poſt abſciſioneꝫ capitis: vt dicetur infra. quedāex anuloſis faciunt coitum cuꝫ ambulant: et habent pedes poſteriores anterioribus maiores. Et quēdā faciunt coitum ac flectūt pedes ad poſteriꝰ: vt quadrupeset hoꝝ corpoꝝ creatio non eſt ſicut caro intra teſtaꝫ. ſꝫinter illa. Ideoqꝫ non habent os vel ſpinam: nec ſaluabuntur niſi per corporis duriciam. et hic modus habꝫcorium. quod eſt ſubtile membranum. Item animaliuꝫanuloſe cutis: quedaꝫ habent multos pedes. ꝓpter ſuitarditatem naturale frigus. vt leuior ſit eoꝝ motusId̓oqꝫ fuit animal frigidū naturaliter multipes. propter longitudinem ſui corporis. et ꝓpter multitudinemcarnis corpus eius anuloſum fuit: multoſqꝫ pedes habuit. quod autem ex eis eſt parui corporis pauce carnis: paucōres habet pedes alijs. maxime id quod ſolitarium eſt volatile. In quoꝝdam hmōi animaliū corporibus duo pedes qui ſunt in anteriori maiores ſuntquia duri ſunt oculi eoꝝ: nec acuto viſu cernūt. et nonpoſſunt accipere volatum. niſi per virtutem pedum anterioꝝ: ſed hoc facit muſcaꝝ genus. modi qui aſſimila tur apibus: Pedes autem poſteriores ſunt maioreſ