Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſprimus

ꝙͣ medii ꝓpter ambulatōnem. vt eleuentur a terra cito. cum volare voluerint. et qd̓ ex his coit. hoc manifeſtius facit. vt locuſti ac pulices. Nam iſta pedes cōſtrīgendo flectunt: deinde illos extendūt: et ſic a terra eleuantur. neceſſaria ſiquideꝫ eſt flexio in pedibꝰ declināſad interius. pedes aūt anteriores talis diſpoſitōnisnon pn̄t: om̄ſqꝫ illi modi ſex pedes habent duobꝰ pedibus quos coeunt. Plinius vbi ſupra. Inſectorum pedes quibus ſunt in obliquū mouentur. et quoꝝdam extremi longiores foris curuātur: vt locuſtis. Inſectoꝝ pedes primi longiores ſunt: duros oculos habētibus. vt ſubinde tergant eos pedibus: ſicut in muſcisnotamus. Que aūt ex his nouiſſimos habent longos.ſaliunt: vt locuſte. Omībus aūt his ſeni pedes. araneiſquibuſdā prelongi accedūt bini: et internodia terna ſingulis. LXXII.De quorūdam alis. Areſtotiles.N ānuloſis itaqꝫ quedam hn̄t alas: vt apes et veſpe.Quedam autem non vt formice. Eſt etiaꝫ genus quodvolat nocte et apparet igni ſil̓e. Item alas habentiumquēdā non habent niſi duas tantum: vt muſce. Quevero quatuor: vt apes. Sunt que habēt coopturā cortici ſimilem. Nullaqꝫ iſtaꝝ alaruꝫ habet cannam: ſicutauiū ale. Et quedā illoꝝ maculas hn̄t ſupra oculos: utapicule. Nullum habens alas mēbranatas habꝫ aculeum. Illa vero que duas habēt alas tm̄: pungūt aculeoqui eſt in interiori capitis ſui: ſicut muſce̓ ac muſtiliōeſmuſceqꝫ beſtiaꝝ. volatilia ſolitaria ꝑui corꝑis paucecarnis: paucōres habent pedes ceteris. Que aūt inmitatū volat: habent quatuor alas. et ſunt leuis corꝑiavt apes et ſimilia. habentqꝫ duos pedes in dextra inſiniſtra. Nec pluſ ꝙͣ quatuor pedes habent. vt volatuꝫſuum prohibeāt. aūt ex animalibus hmōi ꝑuuꝫeſt alas duas habet tm̄: vt genus muſcarum Qd̓qꝫ exiſtis eſt paruū habens regimē vite ſue fixum. habꝫ ml̓tas alas: ſicut apum. aleqͣꝫ ip̄iꝰ ſunt mēbranales ſicutveſpe. vt ſaluentur ale. Et qm̄ animal illud eſt fixū pauci motus: accidit ei cicius occaſio: ꝙͣ boni motꝰ animalibus. Alaqꝫ ip̄iꝰ fiſſa eſt in duo: nec habet id quod aſſimiletur canne: et ſunt ale mēbranales: non plumate.Et neceſſario illa ſeparatur a corpore tela qm̄ īfrigidatur in eis ꝑs carnoſa: Ac iſtā anuloſitatē congregacorpus. efficiturqꝫ curtuꝫ. poſtꝙͣ fuerit longum. Et qd̓eis non eſt inuolutum: efficitur valde durū. qn̄ in ſeſtringitur adunatur. Qd̓ manifeſtum eſt in veſpa. qꝛqn̄ timet non mouetur. et valde dura efficitur. atpoteſt animal eſſe duas tm̄ habens alas et aculeuꝫ poteſt habere. qꝛ debile eſt et carēs ſanguine. Quodqꝫ ml̓taꝝ alarum eſt habet eas ꝓpter magnitudinē corporiset ꝓpter vigorem cuꝫ mēbris que ſunt poſterius ſcilicꝫqui eſt loco armoꝝ propter acumen eius. Pliniusvbi ſupra. Inſecta ſunt multa et multigena terreſtriuꝫvolucrumqꝫ vita. Alia quidem vt apes ſunt pennata.Alia vero gradiētia: vt formice. Alia vero vtroqꝫvt locuſte. aliqua pennis pedibuſqꝫ carentia. Quedaꝫitaqꝫ pennas gerunt binas: vt muſce. quēdā quaternaſvt apes. quedā et mēbranis volant: vt cicāde. Quāternas habent que aculeis in aluo armātur. Nullum cuitelum eſt in ore pluribus ꝙͣ binis aduolat pennis. Ill̓enim vltōnis cauſa datum eſt: et his auiditatis. nulliseoꝝ pēne reuiuiſcūt auulſe. nullumqꝫ cui aculeꝰ ī aluoeſt bipenne. Inſectis omnibus penne ſunt ſine ſciſſuranulliqꝫ niſi ſcorpioni cauda LXXIII.quorūdam aculeis. AreſtotilesNimalia quedā anuloſi corꝑis habent aculeūpropter fortitudinem iuuamentū. Quod aūtex hmol non habet aculeum: in anteriori parte corꝑishꝫ dētes qͦſdā ad accipiēdū: qͦſdā ad ſentiendū: vt formice genꝰ apū. aūt pōt aīal eſſe duas tantū hn̄s

alas. et aculeum in poſteriori corꝑis habere. qm̄ eſt debile. et carens ſanguine. Nullumqꝫ alas habensbranales aculeum habet. Illa vero que duas hn̄t alastantum pungunt aculeo. qui eſt in anteriori capitis ſuivt muſtiliones ac muſce beſtiarum. Itaqꝫ anuloſa quedam habent lanceam interiꝰ vt veſpa. quedā exteriusvt ſcorpio. qui longam habet caudaꝫ et duos aculeosNullum animal in poſteriori lāceam habens alas duahabet tantūmodo ſed quatuor. Sicut autem dictuꝫ eſtanuloſorum pedes flectūtur ad laterā. Aculei vero flectunt̉ ad interiorā: Item anuloſa quedā habent mēbrū quod ſentiunt cibum extra ſicut aculeum. ip̄m eniꝫattrahunt et guſtant cibum. quod manifeſtuꝫ eſt in muſcis et apibꝰ ſibiqꝫ ſimilibꝰ. et huiꝰ mēbri naturā mollis eſt et vacua. Per hoc enim mēbrum muſce beſtiaꝝꝑforant corium bouis et animalium ceterorū. habꝫ em̄virtutem labioꝝ et lingue. et quibuſdā intra dentes eſtaculeus iſte. Itaqꝫ in quibuſdā eſt aculeus apud locuꝫlingue. et in qͥbuſdam apud locum caude. Et quedamintra corpus: quedam exterius. Nam ſi aculeus apuꝫac veſparum eſſet exterius: de facili corrumperet̉ propter debilitatem et ſui gracilitatem. Et ſi aculeus eſſetextra. ſicut aculeus ſcorpionis: eſſꝫ cauſa pōderoſitatisAculeus qui aſſimilatur lingue. eſt ad attrahendū cibūſic eſt naſus in elephante cōueniens ad fortitudinemcibi vſum. Quod aūt in poſteriori corporis habet aculeum: habet ibi: qꝛ quaſi arma mouet illū. Apis qn̄pungit eiiciens aculeuꝫ moritur. qꝛ non poteſt aculeusexire. niſi exiret eius inteſtinū. Plinius vbi ſupraQuibuſdā inſectoꝝ acule i ſunt hebetes. nec ad pūctuꝫſed ſuctum. vt generi muſcaꝝ: in quo euidens eſt līgufiſtula: nec ſunt talibus dentes. Alijs aūt cornicula an̄oculos ignauia pretēduntur. vt papilionibus. Nulluꝫvero cui telum in ore ſit: pl̓ibus binis aduolat pēnisAculeū apibus dedit natura ventri conſertuꝫ ad vnūictum. aſilo et culici et quibuſdā muſcis pro lingua ſūtaculei. Omnibus his quibus aculeus in ore fiſtuloſuseſt his nec lingua nec dentes ſunt. LXXIIII. De vita inſectorum ſiue anuloſorum. Areſtotiles.Nimalia corporis anuloſi precipue multorumpedum ac longi corporis viuūt aliquantulū pꝰabſciſionem capitis. niſi nature frigide ſint. ac cito infrigidentur propter ꝑuitatem corꝑis. et nos videmus ſepe. ſcindūtur in duo. et viuūt aliquāto temꝑeQuod quidē erit ſi caput amputetur pectore. alitervero mīme. Omnia vero anuloſa cum inūguntur oleomoriuntur. et etiam cum eoꝝ caput oleo inungitur. etcontra ſolem imponuntur. Plinius vbi ſupra. Inſecta nōnulli ſanguine carere ꝓdiderunt. Multiqꝫ ſpirare negauerunt. id qͦꝫ ratione ꝑſuadentes: eo interiora viſcera nexus ſpirabilis non ineſſet. itaqꝫ dixeruntea viuere ſicut arbores frugeſqꝫ. Sed pl̓imuꝫ intereſtviuat aliquid an ſpiret. Eadem ex cauſa nec ſanguinedixerunt his eſſe: qui nullis ſit corde carentibus ac iecōre. itaqꝫ nec qͥbus deſit pulmo ſpirare. itaqꝫ vocē etiaꝫhis negant eſſe in tanto cicādarum ſono. et apum muimure. item inſecta non vidētur neruos habere. nec oſſanec ſpinas: nec cartilaginem. nec carnes. nec pinguianec cruſtam qͥdem fragileꝫ vt quedā marina. neqꝫ iuredicatur cutis. ſed medie cuiuſdam nature corpus interhec omnia. Nec aliud iterum intus: niſi admodū paucis inteſtinum implicatum. Itaqꝫ diuulſis ſic eſt precipua viuacitas: et partium ſingl̓aꝝ palpitatio. Na quecūqꝫ eſt vitalis racio illa non certis ineſt mēbris: ſꝫ toto in corpore: mīme tamen in capite: ſolumqꝫ mouetniſi auulſum cum pectore. In nonnullo autem genereplures pedes ſunt. quibꝰ plurimi ex his diutiꝰ viuūtdiuulſa. ſicut in ſcolopendris videmus. Oleo quidem