LiberUiceſimuſprimus

diebus ac noctibus. donec laxetur pellis eius. Tūc vadens exciſum petre querit. ⁊ ꝑ ip̄m tranſitum facit. ſicqꝫ expoliatur vt iuueneſcat. ¶ Raſi. Fertur de viperaꝙ ſi boum zamore doculi eius intueātur. illico eliquantur ⁊ a capite fluūt. ¶ Auicenna vbi ſupra. Uiꝑe ſūtſerꝑentes habentes capita plana ⁊ lata. collū minutuꝫac ſubtile valde. quoꝝ caude curte ſunt ſtrepitū facientes. ac ſonitum in inceſſu. Capiūtur aūt a medicis in fine veris. ⁊ principio eſtus vt inde trociſci fiāt. Quibꝰtamen non omnes cōueniūt vipere. ſed flaue et de flauis femine. ¶ Item in ii. canone. Uipere poſt hyemeꝫde cauernis egrediētes oculos ſuos ſuper feniculū fricant vt illuminentur. vrina homīs vtiliter effūditur ſuper morſum vipere: proprieqꝫ viꝑe petroſe. ¶ Ideꝫ inquarto canone. viꝑaꝝ deteriores ſunt maſculi. femineſunt incolumiores. Et morſus quidem femine cognoſcitur ꝑ inuentōnem fixionis plurium dentiū ꝙͣ duoꝝ.in parte quā momordit. Egreditur aūt a principio rei:ex loco dentium ſanguis: deinde virus feruens: ⁊ fortaſſis incipit aquoſus. Ge inde ſpūmoſus: deinde vterugo eris. Et tunc quidem cōuertitur ad ſubſtantiaꝫveneni ⁊ colorem eius: et dolet locus. Deinde perambulat dolor eius: et apparet apoſtema calidū: rubeū habens bothor: ⁊ veſicas: ſicut ex aduſtione ignis. Et accidit in viſceribus inflamatio in corpore rubēdo cuꝫ rigore. deinde ſudor frigidus. et corruptio coloris ad viriditatem decliuis: et cōmotio vertiginis ⁊ frequētiaanhelitus ⁊ nauſea: et ſingultus ⁊c. Et plurimū quidēmoritur in tribus diebus. qn̄qꝫ autem vſqꝫ ad vii. poſtradices aūt cōmunes in curatōne: fortior huiꝰ curatioeſt ad tiriacam de viperis ꝓperare. ¶ Areſtotiles. tortuca comedit viperā: ⁊ tūc radiceꝫ origani ſilueſtris cōmedit: cuiꝰ locum antea ſignat. Alioquin moritur ī tribus diebus. ſi radicem illa nō inueniat. ¶ Gloſa ſuꝑiob xx. vipera prolixioris eſt corporis ꝙͣ aſpis: tardiuſqꝫ veneno ſuo occidit. ¶ Ex li. de naturis reꝝ. De vipera dicit phiſiologus: ꝙ habet faciem humanaꝫ vſqꝫad vmbilicum: ab vmbilico vero vſqꝫ ad caudā crocodili figuram. Meatus digeſtibilis quaſi foramē acuseſt: et ideo more ceteraꝝ conciꝑe nō poteſt: ſed tantumper os: Cauernas habet loco auriuꝫ: et tres dentes tm̄Morſus eius tumorem ⁊ inflatōnem inducit. ⁊ irremediabilis eſſe perhibetur. hic ſerpens in hyeme in terraconditur: Ambroſius ⁊ baſilius ſacri doctores re ferūtꝙ ſiquis viꝑe mortue renes incaute calcauerit: grauiꝰꝙ venenū ꝑhibetur nocere ⁊ irremediabile vulnus ſerpere.XLIX.¶ De generibus viperarū Andromachꝰ inlibro de cōfectōne tiriace.Iperaꝝ ac ſerpentiū tria ſunt genera. Ex hisenim eſt que dicitur aſpis. cuiꝰ habitatio eſt īſicco et in locis aquoſis hec quādoqꝫ cinericiaeſt quandoqꝫ citrina. Aliud genus dicitur yrundineūquia ſimile eſt colori yrūdinum. Ex his etiam eſt quedicitur ſpūens: et ſic nominatur. quia venenum ſuū expuit ſuper hominē: Eſt iterum alia ſpecies aſpidi ſil̓iscuiꝰ habitatio quandoqꝫ eſt in aqua: et illa nominaturydra. quādoqꝫ vero eſt in ſicco: et hic nominatur terreſtris ſcꝫ non aquoſa: ⁊ hec ſpecies minor eſt aſpide. ſedcapitis latioris. Item ex ſpeciebus viꝑaꝝ eſt illa queaſtros dicitur: que cum videt aliquē collum ſuū extollitet menſurat an cōſequatur hominē. Deinde ſalit ſuperip̄m: et expuit venenum in ip̄m: et faciem eius. ſtatīqꝫinterficit eum. Huiꝰ autem vipere ſpēs ſunt tres: vnadicitur ſerſin. alia ſelidoſa. terciā vero baſilida. Et cuꝫhmōi viꝑa fertur ſemetip̄aꝫ interfeciſſe cleopatra egipti regina. Cū em̄ auguſtus viciſſet anthoniū egipti regem: voluit cleopatram capere viuaꝫ: vt eam romanis

oſtenderet ip̄amqꝫ ꝓpalaret. Ꝙ poſtꝙͣ id comꝑit: volens inimici manus euadere: ſerpentē prenomīatum accepit: ip̄mqꝫ mām ille ſue ſiniſtre adhibuit: quia cor ī latere ſiniſtro eſſe cognouit: punxit ergo eam ſerpens: ſtatimqꝫ mortua ē ſt. Quidā vero dixerunt ꝙ illa ſe īterficere volens brachiuꝫ ſuū momordit: donec ſanguis exiuit: poſtea de veneno huiꝰ vipere quod apud ſe hēbataccepit: ip̄mqꝫ ſuꝑ vulnꝰ proiecit: ⁊ ſtatim mortua eſt.Nos quoqꝫ viperam hāc in alexandria vidimus: ⁊ velocitatem interfectōnis eius. Cum em̄ iudex aliquē nobilem iudicat ad mortem: volētes eū ſubito interficereadducunt hmōi viperam. et faciūt vt ip̄a circa pectus¶pungat eum ſtatimqꝫ moritur. ¶De generatōne ipſorum ¶ Iſidorus.Ipera dicta eſt: eo ꝙ vi pariat: Nam cum venter eius ad partuꝫ intumuerit: catuli non expectantes maturā nature ſolutōnem: corroſis eiꝰlateribus inde erumpunt cū matris interitu. Lucanusviꝑei coeunt abrupto corpore nati. Fertur auteꝫ ꝙ maſculus ore inſerto vip̄e ſemen exꝑuat. Illa auteꝫ ex voluptate libidinis in rabiem verſa: caput maris ore receptum precidit. Ita fit vt parens vterqꝫ pereat. Maſculus dum coit: femina dum p̄turit. Ex vipera autemfiūt paſtilli qui trociſci dicuntur a grecis ¶ Ex libro denaturis reꝝ. Uipe re mas cum inter omīa fere ſerpētiūgenera crudelior ſit: ad feminā tamen ſuam blandꝰ eſt:vt dicunt Ambroſiꝰ et baſilius: Abſenteꝫ nanqꝫ feminam mas requirit. et blando ſibilo ꝓclamat. Et vbi cōparem aduentare ſenſerit. venenuꝫ euomit ob reuerentiam eius: honorās gratiam nuptialem. ¶ AmbroſiꝰUipera vbi coeundi cupiditatem aſſumpſerit. murenemaritime notā ſibi copulā requirit. vel nouā preparat:Progreſſaqꝫ ad littus ſibilo teſtificante ſui p̄ſentiā adcōiugalem complexum illam euocat: Illa auteꝫ euocata non deeſt. ⁊ venenato ſerpenti vſus ſue coniūctōnisexpetitos imꝑtitur. Cum autem ſibilo murenam euocat. venenum ſuum vomit. ⁊ poſt cōitum illud reſumit.¶ Pliniꝰ libro x. vipere mas: vt p̄dictum eſt: coeundofemine caput in os inſerit. quod illa dulcedine voluptatis abrodit. Terreſtriū vipera ſola intra ſe parit ouavniꝰ coloris ⁊ mollia: vt piſces. tercia die intra vterumcatulos excludit. deinde ſingulos ſingulis diebꝰ paritxx. fere numero. Itaqꝫ ceteri tarditatis impatientes ꝑrumpunt latera matre occiſa. Cetere ſerpentes contecta oua in terra incubant. ⁊ fetum ſequēti excludūt anno ¶ Idem in libro xi. Porro viperā pregnās venenoimp̄ſſo dentiū repulſu virus fundit ī morſus. Eſt autēvulua vipere ⁊ intra ſe pariētibus duplex. ¶ LI.¶ De quibus viperis conficiēda ſit tiriacaAuicenna in quinto canone.Ipere non om̄s. vt dictum eſt: trociſcis medicimalibꝰ conficiēdis conueniunt. ſed flaue ac deflauis femine. Quaꝝ ſignum eſt. ꝙ maſculi in omni latere dentem vnum habēt: femine vero pl̓es. Oportetauteꝫ deuitari cornutas varias ⁊ aſpides ad albedinēdecliues. Nec capiātur ex piſcinis ⁊ littoribꝰ fluuioꝝet marium. neqꝫ petroſe: qm̄ in eis ſunt quercine ſitimfacientes. ſed capiātur in loco longinquo ab hūoſitatenec ille que ſunt debilis motus. ſed que velocis hn̄tescaput eleuatum. ⁊ aſpectum audacie ¶ Andromachꝰvbi ſupra. Ex omnibꝰ ſerpentiū generibꝰ viꝑe tantumeliguntur in tyriaca. quia genera ſerpentiuꝫ in radiceſunt tria. Quidā enim habēt venenuꝫ forte velociterinterficiens. vt baſiliſcus et aſꝑis ac quercinꝰ ſerpensAlii vero debiles ac pigri ſunt: nec multuꝫ ledunt: necomnino interficiunt: ſed dolorem ac leſionem ⁊ apoſtema in loco puncture faciunt. Inter hec eſt medium genus vipere: quia nec ſunt ml̓ti veneni: nec iteꝝ debiles