LiberUiceſimuſprimus

qꝛ ſimilis pulmoni vacce. Cortuca cum comederit viperam. comedit origanū agreſte. cuiꝰ locū anteā ſignaeiuſqꝫ radicem eradicat. Cū autem venit. ⁊ radiceꝫ nōinuenit moritur ¶ Actor. Nota ꝙ tortuca ip̄a eſt teſtudo terreſtris. de quā dicetur inferius inter ſpēs vermiūꝓpter limacem qui vermis eſt. ⁊ eſt genus teſtudīs.¶ Ambroſius. Teſtudo viſceribus paſta ſerpentis cūvenenū aduerterit. origanū ſibi ſemꝑ medicinā exercetſalutis ¶ Auicenna in ſecūdo canonē. Sanguis teſtudinis ſilueſtris ſanat epylēpſiam cum vino. Fel eiꝰ diſtillatus in nares epilenticoꝝ. ⁊ odoris eius cū naribꝰattractio confert epylentico. Ad prefocatōnem quoqꝫpalatum eo linitur cū melle. Quū eius valet ad tuſſiminfantiū. eius fel quoqꝫ ad ſcrophulas valet illinitum.XLV.¶ De tiro.Phiſicusyrus eſt ſerpens qui vltra mare in hyericho inuenitur. cuiꝰ carnes ſunt calide ⁊ ſicce. venenoſus quidem eſt ſicut ceteri ſerpentes. habet tn̄ virtutēexpellendi venenū hoꝝ venenū calidū eſt et ſiccum. Inueniūtur quidem tyri in mane ꝓpter aeris frigiditatēpene mortificati. Unde a quibuſdā iudicantur frigidi.Sed in antidotario arabico inuenitur. ꝙ ſunt calidi: ⁊hāc mortificatōnē hꝫ ꝓpter pͥoroꝝ aꝑtōnē frigore illicintrante. ¶ Areſtotiles. Serpens qui dicitur tyrus:vbicūqꝫ nidum inuenit: pullos cōmedit: ouā trāſglutitCunqꝫ aliquid in cibo acceꝑit: erigitur ⁊ tranſglutit.Deinde cōſtringitur: donec perueniat illud quod tranſglutitur ad inferius. quia ſtomachus eius eſt ſubtilis ⁊paruus. Multa quidem animalia ſanguinē habentiaſe abſcondūt. vt tyrus et lacertula. Illoꝝqꝫ animaliuꝫque in cauernis latent: quedā eiiciunt ſenectutem: queſcꝫ habent corium ſubtile non teſteum. Tyrus autemprius corium quod eſt inter oculos expoliat: ita ꝙ illequi nō cognoſcit hoc accidens: ter cecū eſſe putat: Deinde corium capitis aufert: totūqꝫ vſqꝫ ad caudam invno die ⁊ vna nocte. ſuaqꝫ expoliatō eſt ſicut exitus em̄brionis. qn̄ finditur ab eo tela. Eſt ī terra ethiopie draco: ex quo generatur tyrus: vt dictuꝫ eſt ſupra. ⁊ ex illoaccipitur ent Ron: contra cuiꝰ venenū non eſt medicīaInuenitur ⁊ tyrus quidā dictus a quibuſdaꝫ kalriemquem fugiūt ſerpentes magni. Quātitas eiꝰ eſt quaſicubitus: et habet pilos ſuꝑ totum corpꝰ. Cūqꝫ mordetaliquid omnia ſubito que ſunt in circūitu morſus putrefacit. Inuenitur etiam paruus tyrus in india cuiꝰ morſus eſt ita fortis: vt non inueniatur cōtra ip̄m medicīaTyrus ⁊ vulpes amicātur inter ſe: amboqꝫ manent incauernis terre. Animalia quedā pedibus carēt: et aīal̓generāt: vt tirus et cheleti. Tirus ſiquidem animal generat: ſed prius in ſuo interiori ouat. Deinde ex illo eſficitur animal interius anteꝙͣ exeat. ¶ XLVI¶ Adhuc de eodem ¶ Ex libro de natu. rerūyrus eſt ſerpens in ꝑtibus hyericho circa ſolitud ines iordanis. infeſtus auibus: et animalibus: maxime ouis auiū que cū ip̄is auibus cōmedit. huiꝰ carnes cōfecte cū quibuſdā admixtis: om̄etoxicum venenum expellūt: quā cōfectōnem tiriacaꝫ dicunt. Ferunt autem nōnulli hūc ante paſſionem chriſtinullum habuiſſe remedium: maximeqꝫ fuiſſe hominibꝰinfeſtum. Ip̄a vero die paſſionis vnum ex eis infeſtiſſimū circa partes hieruſalem caſu fuiſſe comp̄henſum: ⁊ad chriſti latus fuiſſe cruce ſuſpenſum: atqꝫ ex illo dietotum illud ſerpentis genus accepiſſe virtutē cōtra oēvenenum. Tamen cōtra venenum ip̄ius tyri qd̓ ticonalias thithicon dicitur: tiriaca nihil valꝫ. Et hoc veneni genus. id eſt thithicon quod eſt irremediabile maluꝫaccipit draco de ip̄o tiro. Tirus ſenectute cōfectꝰ hocmodo pellem ſuam deponit: excoriat prius coriū quodinter oculos eſt: ita vt ſi neſcias beſtia cecā putas. De

inde corium capitis aufert quo facto reliquā ꝑs corporis facilius ſpoliatur. et cū ſpoliatus fuerit: habet mōdum et formaꝫ embrionis. Tirus ouat intus: et anteꝙͣegrediatur fit animal et generat ſibi ſimile ¶ Achildesin libro de venenis. Uenenū tiri ſerpentis alioꝝ venena expellit ¶ Cōſtantinus. Tirie venenuꝫ calidum eſt.qui ab ea mordetur: dolorem nimiū in loco morſure patitur. et cetera que de ſerpentiū venenis in generali dicta ſunt ſupra. Eſt aūt tyria que vocatur eſinus cuiuscollum ſurſum erigitur ⁊ extenditur: et de ore ſanguisſputatur: plaga quā morſu facit: parua nimis eſt: quaſiacus ꝑforatio paꝝqꝫ ſanguinis ab ip̄a effluit: nec apoſtema vel tumorem facit. Qui aūt ab ea mordentur obſcuritatē viſus paciūtur: et dolorem tocius corꝑis ⁊ ſēſus ꝑditur: nec euadunt ab ea morſi. Eſt et tyria q̄ vocatur pychronis parua quideꝫ. ſed colli latioris: que ſiquem momorderit molliciem in carne ſicut ydropiſisfacit. et caro eius ex humiditate cadit. Q XLVII. ¶De tiri carnibꝰ et tiriaca. ¶ HaliFriarum carnes que capte ſunt: in locis lauda¶Aa ꝑte capitis ⁊ caude logitudinem quattuor dibilibus: ac veris temꝑibus: poſtꝙͣ abſciderisgitoꝝ: venena deſiccat: ab omnibus ſuꝑfluitatibus interiora mēbra purgant: ⁊ ad exteriora corꝑis educuntac ꝑ ſudorem acute diſſoluūt. Proſunt etiaꝫ humoribꝰgroſſis: ex quibꝰ fiūt lepra ⁊ morphee: et elephantia:morſuiqꝫ venenoſoꝝ: ac letabilibus medētur potōnibꝰ¶ Phiſiologꝰ. Tyri venenum ꝓpter leuitatem ſui facile petit extrema: ſcꝫ caput et caudā. Unde capite ⁊ cauda abſciſis quatuor digitis: conſiderata tamē longitudine: illud quod mediū eſt optime lauatur: ⁊ bene decoquit̉ quouſqꝫ ſpine poſſint ſeꝑari: quibꝰ abiectis terit̉et inde trociſci formantur. ¶ Actor. Tyrus idem eſſefertur quod viꝑa. Nam ⁊ autores in medicina loquētes de carne ſerpentina: vel tiriaca cōficienda: raro vl̓nunꝙͣ de tiro ſub hoc nomine faciūt mentōnem. ſed devip̄a: A tyro vero denominatōne dicitur tiriaca:¶ Iſidorus libro quarto. Tiriaca eſt antidotuꝫ ſerpētium: quo venena pellūtur. vt peſtis peſte ſoluatur. ¶Auicenna in v. canone Tyriaca affarath .i. a morteliberans ſublimior eſt ⁊ melior medicinaꝝ cōpoſitarūꝓpter multitudineꝫ ſui iuuamenti. ꝓprieqꝫ in venenisqui ſunt ex pūcturis vel morſibus: vt ſerpentiū ⁊ ſcorpionis ⁊ canis rabioſi: Uenenis etiā bibitis interficiētibꝰ. Ad egritudines quoqꝫ flecmaticas: ⁊ melācolicaſ⁊ febres eaꝝ: atqꝫ ventoſitates malignas: et ad paliſiꝫ⁊ ad appoplexiam: ⁊ epilenſiam: ⁊ torturam ac tremorem ⁊ maniam. ⁊ proprie ad leprā. Cōfortat etiaꝫ cor⁊ ſtomachum ⁊ acuit ſenſus ⁊ appetitꝰ: alleuiat anhelitum: ⁊ delet pulſus cordis: ⁊ retinet ſputum ſanguinisConfert doloribus renū ac veſice et vlceribꝰ inteſtinorum. frangit lapidē in veſica. ꝓprie valet etiaꝫ ad duricias intrinſecas in epate ſplene et in alijs. ¶ Ex librode naturis reꝝ. Tiriaca cū ex tiri carnibus admixtisquibuſdā ſit confecta: omnē aliud venenū extinguit. ſꝫcontra venenum ip̄iꝰ teri nihil prodeſt. ¶ XLVIII.¶ De vipera ¶ AmbroſiusIpera nequiſſimū beſtie genus eſt: ⁊ ſuꝑ om̄elibro yiii. Serpētium viꝑa ſola terra diciturquod ſerpentini generis eſt. aſtutior ¶ Pliniꝰcondi. ceteri vero arboꝝ vel ſaxoruꝫ cauis. ¶ Idem inlibro xi. Uiꝑe cauernas tantum habēt loco aurium.que tamē audiūt. his dentes cōduntur gingiuis: Scithe ſagittas tingunt vipina ſanguīe et humano ſanieirremediabile id ſcelus eſt. qꝛ mortē illico leui tactu affert. ¶ Ambroſius. Siquis etiā os vipere recens calcauerit. grauius ꝙͣ venenum ꝑhibetur nocere. et īmedicabile vulnus ſerpere. ¶ Phiſiologus. Uipera cumſenuerit. impeditis oculis eiꝰ vt nō videat ieiunat. xl.