LiberUiceſimuſprimus

¶ De eodē ¶ Cōſtātinus in pātegni li. viij¶Erpentiū venenum calidum eſt. et qui mordentur nimiū dolorem in illo loco paciūtur Pꝰ eavero dolor ſecedit ad totū corpꝰ. In loco morſus duo foramina ſeꝑata vidētur que ſunt dentiū illoꝝlocus. poſt ab ip̄is humiditas quaſi olerū currit. de inde humiditas fumoſa: Et in circūitu loci eſt apoſtemacalidum pati. quod habet ruborem ⁊ liuorem ac veſicas: et quaſi ab igne cōbuſti ſint: corꝑis color mutaturAbominatōnem/ et vomitum colere paciūtur. et defectōnem ac tremorē: et frigidum ſudorem. Caro comeditur: ⁊ de mēbro in mēbrum corroditur. de gingiuisquoqꝫ ſanguis effluit ⁊ ſtringitur. ¶ Ex libro de naturis reꝝ. Qui veneno interficitur: primitus obrigeſcit.Poſtꝙͣ autem venenū fuerit calefactū hominē ariditate ſitis interficit. Terra ſerpentē homine ꝑcuſſo: ſicutPlinius dicit: amplius non recipit: ſed poſt paululummoriturꝰ penas luit. Itaqꝫ ſerpens non plures interimere poteſt ꝙͣ ſolum vnū. niſi ſalamādra tantum.¶ Priſtianꝰ ad cōſtroe: Non omībus animalibꝰ reptilia nociua ſunt. Nam ⁊ ſues ⁊ cerui ſerpētes comedūt⁊ alij ab alijs innocui deuorantur. Multaqꝫ alia inuenire eſt: quibuſdam quidē ſalutaria. quibuſdā autē nociua. talemqꝫ ad ſe inuicem hītudinem habentia cōnaturalitatis ⁊ fuge. Schyticū venenum ex vipere et hominis ſanie cōpoſitōnem habet: quo tingunt ſagittasad velocitatem plage mortifere. Canū vero morſus ⁊lupoꝝ cum rabiant ex alio effectu nociui ſunt. ¶ Auicenna in ſecundo canone. Serpentis puncture confertfurfur ſuperpoſitus emplaſtri more. Prodeſt etiā alliūcum vino bibitum. Beniqꝫ galbanū tyriaca eſt veneīsſerpentiū. Iterum planta que dicitur agnus caſtus: ſemen eius bibitum confert ſerpentiū morſibꝰ. ¶ Idemī quarto canone. In morſuris venenatoꝝ ꝓhibetur cōſolidatō vulneris vſqꝫ ad horam ſanatōnis egria malicia veneni. Ex his auteꝫ que ſuper pūcturas venenatoꝝ liniūtur: eſt petroleum cū butiro cocto: vel caſtoreūcū oleo. Succus etiam porri quē aqua non tetigit. ⁊ calamentum fluuiale optime venenum attrahit. ⁊ ſulfurcū vrina. Item gallus ⁊ gallina dum viui ſcindūtur etcum eis pūctura vel morſus emplaſtratur aſſidue quoqꝫ ꝑmutatur: et adminiſtratur ¶ XI.¶ De multiplici varietate ſerpentiuꝫ ac nocumentis ip̄iorum¶ AreſtotilesErpentiū: ſicut ⁊ piſcium: quidam habēt leuecorium. quidam vero ſquamoſum. quidam etaſperum. ⁊ quidā ſpinoſum. Plures manentſuper terram: ⁊ pauci in aqua. In mari quoqꝫ ſerpentes ſunt ſimiles ſerpentibus terre: p̄terꝙͣ capita: quiacaput in eis eſt duriſſimū ⁊ aſperum. Priſtianꝰ vbiſupra. Serpentiū quidā in morſu venenum inferunt.quidam punctōne: aut etiā quadā occulta virtute ſiueſpiritu: aut voce vel aſpectu: ſicut in quibuſdaꝫ alijs.animalibus: ⁊ faſcinātibꝰ homībus accidit. Quedametiam ex natura venenoſa ſunt. quedā ex trāſlatōne. etquedā quidem p̄cipitium inferunt. quedam paſſioneꝫ.quedam vero ꝑiculum. Sciendū quoqꝫ quoniā et locaet tꝑa et eſce differentem faciūt morſuum varietatem.hyeme nāqꝫ cum foueas intrant: aut continuo poſt foueam infirmantur: morſus ⁊ fere innocui ſunt. In mōtanis aūt et aſperis locis velut aridis et calidioribus:omēs mordacores ſunt. qꝛ ibi fortōres. In altera veroꝑte humidi ſunt et diſſoluti. Per hoc etiaꝫ circa coitūplurimū ſeui: Sꝫ a qualicūqꝫ eſca poteſt argumentariquis eoꝝ impetum et fortitudinē. Quedā aūt reptilianon ſolum mordēdo ſed etiam flatu per media arua ⁊ ligna aūt lapides nocent et inte rimūt. Talis ⁊ quoꝝ dā

mordentium virtus eſt: vt ſi radiceꝫ arboris momorderint: omnis arbor folia proiiciat. Dicunt ſerpenteꝫ paruum qui vocatur ieronos: apparet raro circa theſſaliā:et veluti ſola voce vtens interimit. Dū autem apparetfugiūt vipere ⁊ ſerpentes et alia omnia ¶ Plinius vbiſupra. Serpentiū innumera ſunt genera: alijs inſuntſquame. alijs vero picture. omnibuſqꝫ virus exitiale.Nec eſt fateri: vtꝝ rerum natura largius mala genuerit: an remedia: ¶ XII.¶ De eodem ¶ Auicenna vbi ſupraErpentium quidā vehemētis ſunt acuitatis:non morātes ſcꝫ interficere ex ſua diſpoſitōnevltra tres horas. Nec morſus eoꝝ curantur .i.ꝓuidentur vel cauentur: quia muti ſunt. id eſt ī ſilencōclam mordētes. Nec ad eoꝝ morſus valet niſi inciſiomēbri ſtatim: aut combuſtio mēbra vltima penetrans.et cōburens venenum. et cōſtringens meatꝰ. et qn̄qꝫ ineoꝝ curatōne confert poſtea vomitꝰ ſuꝑ repletōneꝫ expi ſcibus ſallitis ⁊ poſt hoc curatōnes alie ſuccedunt.Ex hoꝝ genere ſunt baſiliſcus: yrundo: aſpis ſicca: ſerpens qui vocatur expuens et cornuta. Morſus tamenbaſiliſci nulla curatio. aliud autem eſt genus viꝑarumquaꝝ ſpeciēs iteꝝ tamen diuerſe ſunt. Ex his eī ſuntviꝑe aleſilati et de eis ſunt viꝑe quercine. et viꝑe facientes ſitire: et relique quas dicturi ſumus. Accipit iterum ſerpentibus diuerſitas non in ſpē ſed ſcd̓m conuenientiā in ſpecie vna: verbigracia: ꝓpter ſexum: Nammaſculi paucōres habēt dentes et plus veneni et acutius. licet quidam dicāt ꝙ femīe deteriores ſunt ꝓpterſimilitudinē dentium ſuoꝝ. Item ꝓpter etatem: quiaſenes deteriores ſunt iuuenibus. Item ꝓpter corpusquia magni deteriores ſunt ꝑuis vel curtis cum ſpēseoꝝ ſit vna vel ꝓpter locum. quia illi qui inhabitantmontes ⁊ loca inaquoſa: deteriores ſunt eis qui littorevel pluriū aquaꝝ loca. Item propter diſpoſitōnē ſuaꝫin repletōne et vacuitate. Nam illi qui ſūt famelici deteriores ſunt veneni. Item propter paſſiones eoꝝ animales: qm̄ irati et audaces ſunt eoꝝ deteriores. Itempropter tempus: quia venenum eorum in eſtate eſt deterius. ¶ XIII.¶ De mōſtruoſis ſerpentibꝰ ¶ PͣhiſiologꝰErpentes in ethiopia eſſe dicūtur alas habentes. Sunt et quidā ſerpētes piper albuꝫ comedentes: lapides p̄cōſos in capitibus habētesqui ſingulis annis inter ſe preliātes. ſeſe mutuo ex ꝑte magna interficiūt. Quidam etiā ſerpentes habentcornua in frontibꝰ velut arietes: quibꝰ ventilando percutiūt homines ¶ Areſtotiles: In ethiopica terra ſūtſerpentes: vt dictum eſt: alas habentes. Iamqꝫ apparuit ſerpens capita duo habens. Nec tamen inueniturmōſtruoſitas in ſerpētibꝰ: niſi raro: propter matricisfiguram: quoniā ip̄oꝝ oua ſunt diſpoſita ſcd̓m aciemin matrice propter lōgitudinem ſuam. ¶ Ex libro denaturis reꝝ. Areſtotiles loquens de ſerpētibꝰ oriētisque bina habent capita: dicit. cauſam mōſtruoſitatishuiꝰ eſſe in ſpermate: vt ſi duo ſpermata cōtinentur invna matrice. nulluſqꝫ paries inter ea diſtinguat. ambovero ſerpentis capita cibum capiūt: et in vnū corpustranſmittūt. Ambo etiā in diuerſoria ſerpunt: Solinus. Indicis ſerpentibꝰ enormitas tanta eſt: ut ceruoset animantiū alia ad parem molem tota hauriant. qn̄etiam occeanum indicum quātus eſt penetrēt: inſulaſqꝫ magno ſpacō a cōtinenti ſeꝑatas: populādi graciapetant. ¶ Plinius vbi ſupra. Megaſtenes quoqꝫ ſcribit in india ſerpentes in tanta magnitudīe adoleſcerevt ſolidos hauriant ceruoſ tauroſqꝫ. methrodorus vero circa rhindacum amnem in ponto: vt ſuꝑuolantesꝙͣuis alte ꝑniciterqꝫ hauſtu raptas abſorbeant alites