LiberUiceſimus
pendunt: qui vrinam ſuā in vrinam canis egeſſerit: torporem lumboꝝ ſentit. ¶ Auicenna in ſecūdo canone.Aqua caſei canes impinguat valde: ⁊ nutrit eos bene¶ Actorᵐ. Canis ergo. vt legitur. cecus naſcitur.lunaticus eſt: odoratū multū vigēt. Dentes habet acutos et os fiſſum. valde mordet: et lingit: nō ruminat ſꝫrodit. Ad vomitū redit: priuſꝙͣ recubet lectum circuit.Boliſmum patitur id eſt rapidiſſimā famē. C .XII.¶ De canis ſagacitate. ¶ Ex li. de nat. rerūAnis eſt beſtia docibilis ad omnem ludum dominum ſuū diligit: ⁊ eius hoſpicium vigilādocuſtodit: nocteqꝫ latratu nocentes ꝓdit. Eſtetiaꝫ quoddam genus canum: quod odoratū fures intelligit: ⁊ a ceteris homībus implacabili odio diſcernit ¶ Iſidorus. Nihil aūt ſagacius canibus. Plꝰenim ſenſus ceteris animalibus habent. nam ſoli noīaſua cognoſcunt: recognoſcūt dominos ſuos ⁊ diligunt.et eoꝝ tecta defendūt. ꝓ dominis ſuis ſe morti obiiciūtſolitarie ⁊ voluntarie cum eis ad predā currūt. Corpꝰdomini ſui etiā mortuū non relinquūt. ¶ Ambro. Canis eſt animal ſagax: quod vbi veſtigiū lupi vl̓ leporisinuenerit: argumenta quedam ad eum directa ſemita īſequendum colligit. ad diuerticulū ſemite venit: ſingularumqꝫ ſemitaꝝ exordia tacitꝰ ꝑcunctat̉: vt per odorem agnoſcat: in quā partem diuerterit. huic etiā aīaliinſitum eſt naturaliter: imꝑtite alimonie memoriam ſeruare: graciāqꝫ referre: ac ſolicitas excubias ꝓ dominorum ſalute ꝓtendere. ¶ Solinus. Canes ſoli nominaſua recognoſcūt: itineꝝ meminerūt. Egiptii canes nūqͣē nilo niſi currentes lambūt duꝫ a cōcodrillis inſidiascauent. ¶ Plinius libro octauo. Canes ſoli dominuꝫſuū nouerunt. ignotumqꝫ ſi repente veniat: intelligunt.Itinera ꝙͣuis longa meminerūt. Soli domeſticā agnoſcunt vocem: nec vlli memoria eſt maior preter hominēIn venatū eſt illis ſolercia ⁊ ſagacitas pl̓ima: veſtigiafere ſcrutatur canis: atqꝫ ꝑſequitur. Comitanteꝫ ad feram inquiſitorem trahens loro. ⁊ ꝙͣuis aquā tranſiliēsſe occultaſſet ventum ⁊ odorem captat: ⁊ roſtrum ad cubilia ꝓtendit. ¶ Idem in libro viceſimoquinto. Inueniūt canes canaria herbam: qua faſtidium deducūt. eāqꝫ in noſtro conſpectu mandūt. ſed ita vt nunꝙͣ que ſitintelligatur quia iam depaſta cernitur. mederi quoqꝫſibi quadam herba dicitur ꝑcuſſus a ſerpente ſed illamhomine ſpectante non decerpit ex ſua malignitate Uomitiones quoqꝫ hoc animal videtur homini mōſtraſſe.¶ Areſtotiles. Cū enim infirmatur canis: radicem alicuiꝰ herbe comedit ad vomendū ¶ Phiſiologus. Canis cetera bruta in tribus excellit. In diſcernēdo: amādo: ſeruiendo. Diſcernūt enim dominum ab extraneis.nec eos quos inſectatur odit. ſed ꝓ eo queꝫ amat zelat⁊ ex conſcīa ſoliciti amoris inuigilat. Mos eiꝰ eſt cuꝫpaſtore alludere: gregem noſſe: inſidiantes feras perſequi: huic ſoli a natura inſitum eſt: volūtarie ad quod p̄paratur ingeri: ⁊ ꝑ ꝙͣdā obedientie formulaꝫ ſola diſciplinati timoris expectatōne ſuſpendi. donec ad ꝑagēdilicentiam nutū vel ſigno mittatur ¶ XIII.¶ De affectu canū ad dn̄os ſuos ¶ SolinꝰAnes dominos ſuos equaliter omnes diligūtſicut exemplis patet. In epyro nāqꝫ domī percuſſorē in cetu agnitum latratu canis prodidit.Iaſone licio interfecto canis eius aſpernatus cibū: inedia obiit. Lyſimachi regis canis flama ſe iniecit: accēſo rogo domī ⁊ pariter igni abſumptus eſt. Garamantum regem ducenti canes ab exilio reduxerūt: preliantes aduerſus reſiſtentes. Colofonii ⁊ caſtabalenſes inbella canibus ductis primas acies inſtruebāt. Appioiunio Publio ſilio conſulibꝰ damnatum dominum canis dum abigi non poſſet comitatus in carcerem. moxꝑcuſſum vlulatu proſecutus eſt. Cunqꝫ ꝓpter hoc ex
miſeratōne ei poteſtas cibi fieret ad os defuncti eſcamtulit. vltimo vero abiectum ī tyberim cadauer adnatāsſuſtentare eſt conatus. ¶ Pliniꝰ libro octauo. Ex aīalibus que nobiſcum degunt fideliſſimos accepimꝰ anteomnes homines ⁊ equos et canes Aduerſus latronesquoqꝫ pugnaſſe ꝓ domino ſuo canem: confectumqꝫ plagis a corꝑe non receſſiſſe volucres ac feras abigentemDe alio quoqꝫ in epyro habemꝰ ⁊ agnitum in conuentu percuſſorem domini: laniatū atqꝫ latratu adactuꝫ vtcogeretur fateri ſcelus ¶ Ambroſius. Nullum animaltam tenax eē beneficii poteſt: vt canis. ⁊ memor gratieQuandoquidē ꝓ domino ſuo et latrones inſilire. ⁊ extraneis nocturnos acceſſus nouerit ꝓhibere. mori prodominis: ⁊ cōmori dominis: ſunt parati. Sepe etiā illate necis euidentia canes ad redarguendū reos indiciaprodiderūt. Nam anthiochie in remotōre orbis parteferunt virum necatum: qui canem ſibi haberet adiūctūHūc enim quidam miles predandi ſtudio interfecerat.⁊ in alias ꝑtes ceſſerat. iacēte aūt cadauere inhumatofrequens ſpectantiū vulgus aſtabat. canis auteꝫ vultulacrimabili erumnas domini ſui deflebat: Is vero qͥnecem intulerat humani ingenii verſutia quo preſūpptam fidem aſciret innocentie. ad illaꝫ circūſpectantispopuli coronam: quaſi miſerās acceſſit. Tunc canis ſequeſtrato paululum doloris queſtu: audaciam vltōnisaſſumpſit: ⁊ apprehenſuꝫ tenuit: ac velut epylogo quodam miſerabile carmen immurmurans vniuerſos in lacrimas cōuertit: fidemqꝫ probatōni attulit. quia ſolumeum ex plurimis tenuit: nec dimiſit. ¶. XIIII.¶ De diuerſis generibꝰ canu ¶ Phiſiologꝰ.Anum autem genera ſunt plura. Alii enim adcapiendum feras ſiluarum inueſtigat. alij volucreg. alij vero greges. alij domos cuſtodiunt.¶ Ex libro de naturis rerum. Tria ſunt genera canumhoꝝ nobiliſſimi ſunt leporari alias leuerarii. quibꝰ forma elegantior: ⁊ ad curſum celerior: aptiorqꝫ venatui.hii pectore valentes ſunt: latratꝰ edere neſciunt. ⁊ niſiproducantur ad curſum: infra domum ſe continēt. Aliiſunt apti venatui: longis auribus ac dependentibꝰ. hiiodore ⁊ importunis latratibus beſtiam īſequūtur. Coguntqꝫ ad laſſitudinem: donec eam in manꝰ venatoruꝫvel leporarioꝝ deiiciant. Et quā iuſſu venatoꝝ inſequiceperint: non relinquūt: etiam ſi multas alias inueniūtTercium genus eſt quod omnibus cōmuniter in cuſtodiam datum eſt. Et hi licet ceteris ruſticōres: tamē inminiſteriis hominū ſunt aptōres. Ex his auteꝫ quidāſunt magni: quidam mēdii: quidā vero parui. Sunt etminutiſſimi caniculi: quos matrone nobiles in ſinibusſuis portant. Omēs hi domos latratu defendūt: ⁊ alienis importuni ſunt. Cum ante menſas iacent: ita ſe deponūt alias diſponūt: vt vno oculo largam dominoruꝫſuoꝝ manum obſeruent. altero vero vt hoſtium domꝰvidere queant. ¶ Areſtotiles. Canibꝰ leporariis accidit ꝓprium: ꝙ magis poſſunt ſaltare cum labore ꝙͣ inquiete. Coit autem leuerarius viii. menſium: viuūtqꝫ leuerarii mares fere ānis decē. ⁊ leuerarii femine duodecim. maior autem ꝑs ceteroꝝ canum quatuordeciꝫ Inleuerariis femine magis cōueniētes ſunt īſtructōni: ꝙͣmaſculi. leuerarii magni naͣſi ſunt olofactus boni. Inegipto ſunt canes valde parui: qꝛ cibus eoꝝ paucus ēibi. Item canes qui oues ſequūtur in quātitate diuerſantur. ¶ Plinius libro decimo. Laconici. id eſt leuerarii canes viuūt annis denis. femine duodenis: Letera vero genera quīdecim annis aliqn̄ ⁊ viginti ¶ Ideꝫin libro vndecimo. Degeneres aūt canū reflectunt caudā ſub aluum. ¶ Solinus. Apud albanos nati canesferis anteponūtur: tauros frangūt: leones premunt: detinent quidquid obiectum eſt. Ex quibꝰ cauſis meruerunt annalibus tradi. Legimꝰ petenti indiam alexādro