Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimuſnonus

cadunt. Quadrimo canini mutātur. Infra ſextū annuꝫmolares ſuꝑiores cadunt. Sexto anno quos primo mutauit exequat. ſeptimo anno omnes dentes eius expletur. Latent hinc etatis note: ſed ꝓuectōribus temꝑa cauari incipiūt: ſuꝑcilia caneſcere: dentes plerūqꝫ promiC .LII.nere.De melioribꝰ eqͥs eligēdis Ex li. na. rerūQui vniuerſis fere partibꝰ orbis generantur:ſed illi precipui qui in ſchytia capadocia. hiad ſonitum buccine gaudent: et cōgreſſionibꝰgloriātur. hoꝝ libido iubiſ tonſis extinguitur. haꝝ em̄gloria ad coitum agitātur. In equis precipue et omnigenere iumentoꝝ aures indicia animi preferūt. Marcide feſſis: nutantes pauidis: egris reſolute: furentibꝰſubrecte. In coloribus equoꝝ niger eſt optimꝰ. Rufuſqꝫ vel glaucus. Albus etiā plerūqꝫ bonus. Ceteri vero deteriores iudicātur. Iſidorꝰ. In generoſis eqͥsvt aiunt veteres. quatuor expectantur. Formā pulcritudo: meritum: et color: Forma vt ſit validū corpus etſolidum robore: cōueniens altitudo: latus longū: maximi et rotūdi clunes: pectus late patēs: corpꝰ ome muſculoꝝ denſitate nodoſum. Pes ſiccus etiā cornu cōcauo ſolidatus. Pulcritudo vt ſit exiguū caput: ſiccumpelle ꝓpe oſſibus adherēte. aures breues argute: oculi magni: nares patule. erecta ceruix: come denſe cauda: vngulaꝝ ſoliditaſ. fixa rotūditas. Meritū vt ſitmo audax: pedibꝰ alacer: tremētibus membris quod ēindicium fortitudinis. quiqꝫ ex ſūma quicte facile concitetur. vel excitata feſtinatione non difficile teneatur.Motus equi intelligitur in auribꝰ: virtus in membristremētibus. Color hic precipue expectandus: bādius:aureus: roſcus: mirteus: glaucus: ſcutulatus: canus:didus: guttatus: niger. Sequenti aūt ordine varius exnigro badioqꝫ diſtinctus. Reliquis varius color et cinereus deterrimus Badiū aūt antiqui vadiū dicebātquia inter cetera animalia fortius vadat. Ip̄e eſt ſpadix quē fenicatū vocant. et dictus ſpādix a colore palme: quā ſiculi ſpādicā vocāt. Glaucus eſt velut oculospictos habēs: et quodā colore ꝑfuſos. Canus qui ex colore candido et nigro eſt. Scutulatus dictus eſt: ꝓpterorbes quos habet candidos inter purpuras. mirteꝰ autem eſt preſſus in purpura. De vſu equorū in prelijs. Actor.LIII.Quus aūt. vt ait ſalomo. ad diē belli pat̉ cuiꝰvidelicet nobilitatē et audaciā deſcribit domi nus ad iob ita loquēs. Nunquid p̄bebis equofortitudinē: aūt circūdabis collo eius hinnitū. Glorianariū eiꝰ terror: terrā vngula fodit. Exultat audacterin occurſum pergit armatis. cōtemnit pauorem: nec cedit gladio. feruens et fremēs ſorbet terrā. nec reputattube ſonare clangorē: vbi audierit buccinam. dicunturquoqꝫ procul odorare bellū exortationē ducum et vlulatum exercitus. Tales vt dictū eſt p̄cipue in ſchytiacapādocia ſolent eſſe animalia. alia quoqꝫ documentain p̄liis ſuꝑius dicta ſunt in capitulo de ingenio affectu equoꝝ. Et ſimiliter de electione melioꝝ. Dicit aūtareſtotiles: cum equus audit illius cum quo p̄liaturhinnitū: cognoſcit ip̄m. Solinus. In bellis equi ſueꝑtis inimicos norūt. adeo vt inter prelia hoſteſ morſupetant. Ad bella nūqͣ ſchyte mares ꝓducunt. eo feīeexonerare veſicas etiā in fuga poſſunt. Renatꝰ vegētius in libro de re miſitari pͥmo. Equoꝝ ſalitio nonſolum a tyronibꝰ: ſed etiā a ſtipendiariis militibꝰ diſtricte ſuꝑexacta eſt. Tantaqꝫ cura huius rei ſolet eſſe. vtnon ſolū a dextris: ſed etiā a ſiniſtris partibꝰ inſilirecōdiſcerent de ſilice. hoc em̄ aſſidua meditatione faciebant: vt ſcꝫ ſine mora in tumultū prelii aſcēderent. qui ſtudioſe in pace ſe exercebāt. Idē in libro tercio:Equi cātaſtratiati ꝓpter munimēta et arma que gerūt

a vulneribus quidē ſunt tuti. ſed ꝓpter impedimentuꝫet pondus armoꝝ facile eſt ip̄os capi. quia frequentercōtra diſperſos pedites. ꝙͣ contra equites in certamineſunt obnoxii. Melius tamen ante legiones poſiti. vel legionariis mixti ſunt. quādo cōminus hoc ē manuad manū pugnat̉ qꝛ acies hoſtiū ſepe rūpūt. C. LIIII.De viuacitate equorū et morbis. IſidorusQuoꝝ viuacitas multa eſt. Exultant em̄ inpis: odorant bellū. excitātur ſono tube ad preliandū. voce accenſi ad curſuꝫ ꝓuocātur. Bolētcum ficti fuerint. et exultāt vicerint. et cetera que ſuperius dicta ſunt. Eſt ergo etas longeua equiſ perficiſet epyroticis ac ſiculis in annos quinquaginta. Breuior aūt hyſpanis et numidis et gallicis. Solinus.Etas longior eſt maribus. legimus equū in annos. lxxvixiſſe.. Areſtotiles. Equus ſolus animaliū in ſenectute caneſcit: preter hominē. Eſt enim canicies quidāmodus debilitatis hūoris in cerebro: paucitaſqꝫ digeſtionis. et tamē apparet in equis ꝓpter tenuitatē oſſiuꝫcapitis. Fortis eſt. vt dictum eſt. equus a quatuor annis vſqꝫ ad. xx. et forte eſt qd̓ generat. viuit vſqꝫ ad annos xxx. vel xxxv. Equa vero vſqꝫ ad xl. Contra naturam vero omniū animaliū eſt: cum ſeneſcit equus albeſcunt dentes eius. Ex libro de naturis rerum.Equus habꝫ dentes xl. quoꝝ primos amittit a natiuitate menſe xxx. vtrīqꝫ binos et anno ſequēti totidem illis ꝓximos quidā tamen dicunt in noſtro orbe. vt dicit plinius. a quinto anno incipiete binos amittit: quianno ſexto renaſcūtur. Septimo vero hꝫ renatos om̄sdentes et immutabiles. Porro in ſenectute albeſcuntvt dictū eſt. Plinius libro viii. Equū annis lxxv.ꝓditur vixiſſe. huic aūt fere: qui et homini morbi ſunt. Idem in libro xi. De carnibus autem equoꝝ veſpecabroneſqꝫ naſcūtur Idem in libro xxviii. Traduntequas menſtruo tactas dum grauide ſint abortū pati.quin et aſpectu omnino ꝙͣuis ꝓcul viſas. dānatur aūtinter venena tm̄ fel equinū. ideoqꝫ flaminio ſacroꝝ tangere non licet equū: ꝙͣuis rome publicis ſacris immoletur Idem in libro xxxii. Equoꝝ ſcabiem extenuāt rane in aqua decocte: donec poſſint illini. aiuntqꝫ ita curatos. poſtea repeti. Areſtotiles. Equis paſcētibꝰaccidit pōdraga: eiciunt ſotulares: nouiqꝫ naſcuntureiſdem. Item paſcūtur in domibꝰ accidit eis yleos.Et huiuſmodi ſignū eſt adunātur mēbra poſterioraꝓpter cōſtrictionem. Item equus abſcīditur quādoqꝫa cōmeſtione. et cum minuatur ei iuuabitur. Itē equisaccidit humoꝝ cōtractio: cuius ſignū eſt: omnes extēduntur vene. ſimiliter caput et collū et grauat eos ambulare. Accidit in eis ꝯgregatio veneni. Et accidit eisetiam infirmitas alia in ore que dicitur formi. Cuiusſignum eſt palatum cadit: et eius anhelitus calidusfit. hec infirmitas caret remedio niſi curetur ſe. Accidit equis rabiēs: cuius ſignum eſt: tunc declinant eorum aures ad colli partes. Eſt et infirmitas veſice: cuius ſignum eſt: poſſunt mingere: trahuntqꝫ coxasſuas et ſotulares. Equa imp̄gnata cum olefecerit cādelam extinctam: abortiet.Q .LV. De diuerſis equorū generibus et equifero et equiceruo.Iſidorus.Quoꝝ tria ſunt genera. vnū generoſum. p̄liiset honoribꝰ aptum. alteꝝ vulgare atqꝫ gregarium ad vehendum vel equitandū aptum. Hoſattiqui veredos dixerūt quaſi vehentes redas: id ē ducentes. Terciū ex permixtione diuerſi generis ortum:qd̓ etiaꝫ dicitur bigeneꝝ. qꝛ ex diuerſis naſcitur vt mulus. Plinius. Ex aſino enim et equa mula gigniturmenſe tredecimo. alias in labores viribꝰ eximium. adtales partꝰ equas nec quadrimis mīores: nec decēnibꝰmaiores legunt. arceriqꝫ vtrūqꝫ genꝰ ab altero narrāt