Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimuſnonus

ſicut et vacce et oues. malā habet carnē: ꝓpter pinguedinis paucitatem. In tentonia quidā capri detrahuntcaudam vſqꝫ ad terrā in quadā etiā regione tondenturcapri. ſicut oues in alijs locis. Pliniꝰ libro viii. Caper oculos ſuffuſos exonerat ſanguīe: puncto rubi. c.pra vero iunci. Palladiꝰ vbi ſupra. admittēdus autem caper eligendus eſt: cui ſub maxillis due videnturpendere verrucule: magni corꝑis: craſſis cruribꝰ: breuiplenaqꝫ ceruice: auribus flexis: et grauibꝰ. paruo capite: nitido ſpiſſo longoqꝫ capillo: ad ineundas feminas: ante anniculū cogruus: nōdum durat vltra ſexennium: Capella quoqꝫ ſimilis eligēda eſt corꝑis ſed vberibus magnis Ex libro de naturis rerū. Inuētus eſtaliquādo caper vtrāqꝫ naturā habēs: ſicut ī hermofroditis hominibꝰ accidit. Caper ſilueſtris ē animal ſagaciſſimū altos montes amat hoīes de longe ambulantes: ſi venatores ſint an viatores ſpectat. AuicēnaFel capͥ ꝯfert cecitati ꝓprieqꝫ mōtani. C. XXXIIII. Iſidorus De ceruo.Eruus dictus ē apoteceraſton. id eſt. a cornibꝰceraſta em̄ grece cornua dicūtur. Plinius liviii. Cerui mulcētur fiſtola paſtorali cātu. fugiunt audito canum latratu. Ceruus ad omnia ſtupet.Ideoqꝫ facilius obuium ſe prebet ſagittātibꝰ. Dētibꝰin hiis ſenecta declaratur. ſenex em̄ paucos habet autnullos. nec in cornibꝰ imis alioquin ante frōtem prominent ſenibꝰ ſicut iunioribꝰ Idem in libro. x. aquilacum ceruis preliatur: multūqꝫ puluerē collectū inſidēscornibus excutit ī oculos: pennis ora verberas: donecin rupes p̄cipitat. Ne vnus hoſtis acrior eſt illis: horūfemine vim tolerant ea cauſa ingrediūtur inceptū. Cerui viciſſim ad alias trāſeunt ad priores redeunt. Ideꝫ in libro xi. Nec alibi maior laſciuia natura luſit animaliū armis. ceruiſqꝫ cornuā ſparſit in ramis. hiis tm̄ cornua ſunt ſolida. om̄ibꝰ ānis decidua.Nec ſuꝑne primores dētes cerui habēt. Qui vero putant eos in cornua abſumi. facili coarguūtur ceruaruꝫnatura. que dentes ſuꝑiores habent nec mares nectn̄ habent cornuā. ceteroꝝ oſſibꝰ adherēt cornua. Ceruoꝝ tm̄ modo cutibꝰ enaſcūtur. ceruis in capite ſūt vermiculi. ſub inanitate lingue circa articulū quo caputhumero iūgitur numero xx. ꝓduntur. ceruis aures ſūtſciſſe ac velut diuiſe. ceruis ſūt renes quaterni. Ceruorum anima. id eſt. flatus ſerpētes vrit. eorūqꝫ ſanguisnon ſpiſſatur. Gloſa ſuꝑ cāticis cāticoꝝ. cerui caligaturi oculis: ſerpentes cōmedūt: fonte hauſto viſuꝫrecuꝑant ac ſuꝑflua deponūt. Areſtotiles ceruus ēanimal timidū. cornua quidē habens. fiſſurā ī vngul̓Dentes eius declināt ad inferius. habet quātuor dentes in vna ꝑte oris. in alia quatuor quos molit. habet etiā duos magnos alios. qui ſunt in maſculo maiores. in femina minores. Uox maſculi groſſior ē et altior ꝙͣ femine. Maſculus vociferatur multū temꝑe coitus femina qn̄ timet. ceruus itaqꝫ ſicut cetera magni cordis animalia timidꝰ eſt. vocē vulpium timet. Inſibilo aūt cantu delectatur. itaqꝫ ſibilātem cātantēſequitur. alius occidit. vnde aures erectas habet inſidias ſubſequētis aduertit. Poſtꝙͣ vero demiſerit aduertit. Item cerui pugnāt: victus obedit victori obediētia forti. autem imp̄gnatur ceruus latetꝓpter venatores. Inteſtina cerui valde fetida ſunt. vn̄non comedūtur a canibꝰ. niſi ſint valde famelici. Sanguis cerui coagulatur fortiter ſꝫ leniter ſicut lac. inquo coagulū miſcetur. Solus animaliuꝫ mutat cornua. quoꝝ eiectio fit ſemel in anno fuerit ceruus buennis. deinde oriūtur alia. Si caſtretur an̄ crementumcornuū: non ei oriūtur. ſi poſt nūꝙͣ amplius creſcuntnec illa eiciūt. pro alleuimento eiciūt cornua quia duraſunt ſolida ponderoſa. Nullū animal agreſte videtur

ruminare p̄ter ceruū. hic non habet fel epati applicatūHabet aut pedes in duo fiſſos: in extremo vngularūloco ſotulares: ſicut capri oues. Urſus pugnatceruis: cerui quoqꝫ ad inuicem pugna forti ꝑcutientesſeſe cornibꝰ: et deuictus obedit victori. Ex libronaturis rerū. Ceruus eſt aīal velocitate mirabili: frontem habens ramoſis cornibꝰ aſꝑatam. Quorū creatiofit ſi biennis fuerit: tunc vſqꝫ ad ſex ānos pro etate ramos augent. De inde numeroſiora fieri poſſunt: ſꝫmaiora. Solū hoc animal cornua mutat ſupra modūgloriatur. habet vnū vermem in capite qui fere vexat aſſidue. Sed om̄e animal ip̄e homo vermē habꝫſub lingua. C..XXXV. De inimicicia cerui cum ſerpentePliniuſ libro. viijEruis cum ſerpēte pugna eſt: iuueſtigāt cauernas. nariūqꝫ ſpiritu extrahunt renitenteſ. Ideoingularis odor abigendis ſerpētibus ē: aduſtoceruino cornu. Contra morſus vero p̄cipuū eſt remedium ex coagulo hinnuli matris in vtero occiſi. Iſidorus. Cerui ſerpentum inimici: ſpiritu nariū ip̄os de cauernis extrahunt. ſuꝑata veneni ꝑnicie ip̄oꝝ pabuloreꝑantur Ambroſiꝰ. Coluber itaqꝫ fugit ceruū: ceruoqꝫ cibus eſt venenū Phiſologus. Ceruus vbi ſerpentem agnouerit eſſe: implet os ſuū aqua: effunditqꝫin foramine. deinde cum quodā oris ſui ſpiramine ſerpentes foras attrahit: pedibus ſuis ꝯculcans ip̄m interficit. Ceruoꝝ aūt duo ſūt genera: vnū qd̓ vt inuenerit ſerpentē in cauerna: vbi latitat: flatum immittit: vtexeat. egrediētis collum ꝑcutiens hinc inde occiditeum: deuorat. Poſtea vero ꝓpter tumoreꝫ ad aquaspuriſſimas currit: ac venenū euomit. Sed inter hūc tumoreꝫ pilos mutat: cornua abicit. Aliud eſt genꝰ: qd̓ſi ſerpentem inuenerit: occidit. poſt victoriaꝫ ad montem: vbi pabulum inueniat tendit. Plinius li. xviiiCeruos exitio ſerpētibus eſſe nemo ignorat. extractoſmandentes. Nec ip̄i quidem ſpirātes tm̄ aduerſanturſed mēbratim quoqꝫ Nam eoꝝ cornu ſi vratur: ſerpentes nidore dicūtur fugari: ac ē ſummo gutture vſtis oſſibus cōgregari. Pelles eius ſubtracte ſecuros p̄ſtantab illo mētu ſomnos Sanguis etiā cerui valet contraſerpentes. Fugiunt omnino cerui quoqꝫ dentem habētes: aut punctos medulla ſepo vel illius tactu. Coagulum eius ex aceto potum: ab ictu ſerpētis reddit ſecuꝝEt ſi tractatū ſit eo die ſerpēs ferit XXxvj De ceruorum ſagacitate AreſtotilesEruus eſt animal ſapiens de quo etiā opinatur inter animalia quadrupediā diſcretiꝰ ſit. qꝛſuper viam vbi ſe non applicāt animalia: propehoīes parit. Plinius libro viii. Ceruis quoqꝫ ſuamalignitas eſt: ꝙͣuis placidiſſimo animaliū. vrgēte vicanum: vltro cōfugiunt ad hominē. et in pariendo ſemitas minꝰ cauēt humanis veſtigiis tritas. ꝙͣ que ſecrete ſunt: ac feris oportune. Maria tranant gregatī natantes: ordine porrecto capita ſua p̄cedentium clunibꝰimponentes: vicibuſqꝫ ad terga redeuntes. hoc maxīenotatur a cicilia cyprum traicientibus. Nec terras vident: ſed in eaꝝ odore natant hiis cum ſerpēte pugnaeſt: vt ſupra dictum eſt. Bene quoqꝫ bono ſuo inuidentes: dextrum cornu negant inueniri: tanꝙͣ preditum aliquo medicamento. Idqꝫ mirabilius eſt: cum omnibꝰannis in viuariis mutent: de fodi ab his putāt. femine quoqꝫ cerui purgātur ante partum herba ſcſelisdicitur ſic facilius pariunt. Febrem hoc animal nonſentit. quin potius huic medetur tumori. AmbroſiꝰCeruus cum nōdum habet cornuā. tn̄ fronte preludit.et ea que nōdum expertus eſt: tela minatur vel minitatur Ceruus quādo egrotat ramuſculos olee comedit.et ſanus fit Iſidorus. Cerui vt dictum eſt ſerpētiū