Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimuſoctauus

aſcenſionē: qꝛ tunc bn̄ vident. Quodlibꝫ aūt genuspiſcium habet rem venatōni ſue appropriatā. Pluresenī aliqͥd diligunt: qd̓ eis in cibo eſt cognitū: venant̉ ip̄m. Fugiunt aūt ad quorundā olofactuꝫ. Plures illoꝝ non tangunt vas quo venātur: niſi ſit nouuꝫ. Quidam vero fetida dep̄henduntur. Multi vero piſceslatēt in cauernis dep̄hendūt̉ oīo: niſi tꝑibꝰ determinatis. Qn̄ glacies accidit: piſces moriūtur. ꝓpterhoc fluuiis lacubꝰ dep̄hendūtur. Cuꝫ aūt venatoresvolūt vt piſces in lapidibꝰ manentes exeant: ora cauernaꝝ lapidū cum ſalẜ confricant: tunc cito piſces egrediūtur. ſicqꝫ dep̄hendūtur. Quidā vero diligunt odorērerum cōbuſtaꝝ: fumū: ideo cremātur ſepie carnesac cōprehēdunt̉ piſces odores eaꝝ. Quidā aūt cumſenſerint voceꝫ ac ſtrepitū fugiunt ad ꝓfundū. Quidāpiſcis ex aqua ſordida ſtrāgulatur: qꝛ branchi eiꝰ ſuntparui: ideo turbant aquā qn̄ volunt euꝫ venari. Quidam vero qn̄ timet: abſcondit in corꝑe ſuo caput ſuumEt quidā vt pecten: ſi quid appropinqͣuerit pedibꝰ eiꝰ:ſubito claudit oculum. Piſces longi maxīe dep̄hendūtur in eſtate ml̓ti: qm̄ imꝑgnātur vel impinguātur vento ſeptentrionali. Pliniꝰ libro. ix. Om̄es femine piſcium ouis grauide facile cōprehēduntur. gregatī fere vagātur ſqͣmoſi cuiuſcūqꝫ generis. capiunt̉ an̄ ortūſolis Tunc em̄ fallit̉ piſciū viſus noctibꝰ qͥdē illuſtribꝰcernūt eque ſicut in die. Aiunt ſi gurges iteretur intereſſe capture. itaqꝫ plures ſcd̓o tractu capi ꝙͣ primo.guſtu olei maxīe vberrima eſt captura piſcium ſole trāſeunte piſcium ſignū. Cunqꝫ aſꝑe fuerint hyemes: ml̓ti capiuntur ceci. .XXVI. Adhuc de eodē Ex libro de naturis re.Uidam aut piſces venātur in cauernis: maxīeqꝫ vbi locus calidꝰ fuerit. Sed qn̄ deſiderātcibū: exeūt modicū ad paſcendū: maxīeqꝫ apd̓lune cōplemētū: tūc venātur eos. Quidā vero manetes ī lapidibꝰ exire cogunt̉: eoꝝ cauerne cuꝫ ſalẜconfricantur. Eſt aūt piſcis quem cum aliquis exͣherevult a loco ſuo: conſtringit ſe: ac difficile exͣhitur. Qd̓etiam facit: qn̄ ꝑcutit ip̄m vnda vel vētꝰ fortis: ſi ꝑsillius ceciderit: de reſiduo creſcet: quale eſt ip̄m. qn̄ mare inſpiſſatur: ſepe plures piſces vno rheti dep̄henduntur. quidā vero piſces non intrant in vas vetus ac ſordidum: ſed in nouū veniunt et a remotis. quidā etiā capiuntur odorem rerum cōbuſtaꝝ facientiū fumuꝫ.Piſcatores venātur piſces a mari in hyeme ad flumēfugientes: fouea facta ꝓpe ripā: ita riuus a ripa decurrat ad foueam. ſuꝑponūt enim ligna herbā: ſicqꝫ viā riui piſces intrātes dep̄hendūtur. Porro in eſtate venātur eos: ponētes in medio flumīe ligna ml̓ta etlapides: ita aqua tranſire pōt. faciuntqꝫ in eo vnumorificiū: in quo ponūt inſtrumentū concauū: ſicqꝫ prendunt eos ip̄m. In rheti vero ſunt q̄dam que naturaliter ad ima tendunt: vt plumbū. q̄dam vero leuia querhete ab imis eleuant: natare faciunt. Itē piſces dormientes manu capiūtur: in ſomnis ferro tridente. vtdictum eſt. ꝑcutiūtur: meliuſqꝫ capiūtur ante ſol̓ ortuꝫqꝛ tunc maxīe fallitur viſus eoꝝ. quidā et iam qn̄ fetificant infirmātur: ob hoc eo tꝑe faciliꝰ plerūqꝫ capiūtur. quidam non tangunt vas quo venatur: niſi recēsſit. habent em̄ ſenſum tactus. Alii vero qui habēt:citiꝰ capiūtur. Eſt aūt modus venatōnis piſciuꝫ: vtfiat foſſa iuxͣ fluuiū: ita aqua īgrediatur: ibiqꝫ lignaponantur: tunc em̄ piſces a fluuio veniūt: ibi ꝓpteretem deliteſcūt: maxīeqꝫ in hyeme. Omnis piſcis. vtdictū eſt. natural̓r hn̄s ī capite lapidem. hyeme magisleditur ꝙͣ qui habet: qꝛ lapis ille cerebꝝ infrigidatb hoc ingruente frigore piſces huiōi ꝓfunda petūt. Actor. In ſumma nota: piſces aliqn̄ capiūtur rhe

ti vel ſagena: aliqn̄ hamo: aliqn̄ polidente: aliqn̄ lutre:aliqn̄ gurguſtio ſiue naſſa: aliqn̄ calatho: aliqͣndo viua.XXVII.riſ ſiccatōneDe luxuria hominū ī captura et eſu piſciūSeneca vbi ſupra libro ſeptimoNcredibilia ſunt opera luxurie. In cubili naco tant piſces: ſub ip̄a mēſa capitur: qui ſtatimin menſam tranſferatur. Parum recens videtur mulus niſi qui in conuiue manu moritur: obẜuaturmorientiū color quē in multas mutatōnes mors ip̄a luctante ſpū vertit. Rubor pͥmuꝫ: de inde pallor ſuffunditur. longa ſomniculoſe: inertiſqꝫ luxurie expectatio.Nolunt attingere: niſi eodem die captum: qui ip̄m. vtaīunt. mare ſapiat. Ideo curſu aduehitur. ideo geruliscum anhelatū clamore ꝓperātibꝰ viā datur: ad mortem muli concurritur. quo ꝑuenere delicie. ad hunc faſtum ꝑuenit delicatoꝝ venter: vt guſtare poſſint: niſi que in ip̄o cōuiuio natantē: palpitantemqꝫ vider̄t:oculos anteꝙͣ gulam paſcunt. Quotidie ſubtiliꝰ elegantius aliquid excogitat luxurie furor vſitata contēnens. Audiebamꝰ nichil eſſe mulo ſaxatili meliꝰ: acaudimꝰ nichil eſſe mouente formoſiꝰ. Da michi inquitvitreum in manus: in quo exultet ac trepidet mulus.Uide quō rubor oīm minio acrior exardeſcat. Uidequas latera venas agat. Hi itaqꝫ ſunt ad popinādentibꝰ. ore. ventre ꝯtenti: ſed oculis quoqꝫ guloſi. Pliniꝰ vbi ſupͣ. Iam quidem ex tota rerum naturadamnoſiſſimū ventri mare eſt. tot modis. tot menẜ. totſaporibꝰ piſcium: quoꝝ p̄cia capientiū periculo fiunt.XXVIII De nominibꝰ piſcium. IſidorusEcoribꝰ quid ac beſtiis volatilibꝰ antea homines impoſuer̄t nomīa ꝙͣ piſcibꝰ: qꝛ prius viſa cognita ſunt. Piſciuꝫ vero poſtea paulatīcognitis generibꝰ nomīa inſtituta ſunt: aut ex ſil̓itudine terreſtriuꝫ anīaliuꝫ: aut ex ſpecie ꝓpria. ſeu moribꝰſeu colore. vel figura. aut ſexū. Ex ſil̓itudine terreſtriūanīaliuꝫ. vt rane. vituli. leones. ex moribꝰ terreſtrium.vt canes in mari a terrenis canibꝰ: eo mordeāt. et lupi: eo improba voracitate alios ꝑſequant̉. A colorevt vmbre: qꝛ ex colore vmbre ſunt Et aurate: qꝛ in capite ſuo auri colorem habent. Et varit: a varietate quosvulgo tructas vocant. A figura. vt orbis: qꝛ rotundꝰeſt: totuſqꝫ in capite conſtat. A ſexu. vt maſculꝰ: eoſit ip̄iꝰ balene maſculus. Eius em̄ coitu cōciꝑe hec belua ꝑhibetur. Hinc maſculi cōcleaꝝ dicuntur: quaꝝlacte concipiunt oſtree. Itaqꝫ anīaliuꝫ in aqͥs viuentium nomīa cxliiii. Pliniꝰ ait: diuiſa in generibꝰ beluaꝝſerpentiū terre et aque cōmunium cancroꝝ. conchaꝝlocuſtaꝝ. peloridum. polippoꝝ. ſoleaꝝ. atqꝫ locuſtarumvt eſt loligo: et ſibi ſil̓ia. Ex quibꝰ multa quodam intellectu nature tꝑoꝝ ſuoꝝ ordinē agnoſcunt. ActorMulta quidem genera piſcium: p̄cipueqꝫ fluuialium:atqꝫ ſtagnantiuꝫ apud nos in vſu ſatis hn̄tur: de qͥbꝰnichil in ph̓oꝝ libris ſcpͥtuꝫ reꝑitur. vel forſitan alijsnomībus nobiſqꝫ ignotis apud eos appellantur: vt ſalmo. lucius. teuchia. ꝑtica. vendeſia. gardo. gobio. et cetera. XXIX. De naturis piſcium in ſpeciali ſecundumordinem alphabeti: et primo de abremone: etachandē: et accipendro. albiereꝫ. alphoraꝫ.libro de naturis reruꝫ.Bremon. al̓s abareno eſt piſcis. vt dicit areſtotiles. multum fecundꝰ ouis: nec alioꝝ ea more contactu maris parit: ſed naturali quodaminſtinctu ventrē ſuuꝫ ad harenā fricat: ꝯtactu aſꝑa ē guſtu ſalſa. Sicqꝫ oua concepta parit: poſt temp