LiberDecimuſſeptimus

¶ De corruptione eorum.Ues vncoꝝ vnguiuꝫ paucorum. vt victum eſtſunt ouoꝝ. et multotiēs inuenitur vnū corruptum. qꝛ modꝰ iſte eſt auiū calide nature. Deniqꝫ oua prima qͣrundā auium bis ouantiū corrūpunturꝓpter hiemē: et oua poſteriora ꝯplentur Pulloſqꝫ faciunt vt irūdinum. Gallina quoqꝫ ſicut iam dictuꝫ eſt: ſinō incubauerit ſuꝑ oua infirmantur et corrumpūtur.Tonitrꝰ aūt ī horis cubationis ſuꝑueniēs oua corrumpit. in temꝑe quoqꝫ calido corrūputur: ſicut ⁊ vinū turbatur. Qd̓ accidit in ambobus ꝓpter ꝑtes ſuas terreſtres. In ouis ſcꝫ ꝓpter citrinū in vino ꝓpter fecem: q̄cum eo miſcetur. Recte aūt accidit hoc auibꝰ ouātibꝰoua multa: qꝛ non eſt facile in omnibꝰ calor ſufficiens.Accidit aūt auibus vncoꝝ vnguiuꝫ. qm̄ ouant ouumvnuꝫ aut duo: ⁊ ml̓toriens vnum corruptum Naturanāqꝫ citrini multuꝫ calida eſt in iſtis: ⁊ quaſi contrarianature albumīs: et vadit ad hūiditatē que eſt in ip̄o albumīe quaſi ebull iret ¶ Pli. libro. x. Si in cūbatū tonuerit oua ꝑeunt: et accipitris audita voce viciantur. Remediuꝫ vero ꝯtra tonitruuꝫ eſt: clauꝰ ferreꝰ ſub ſtramine ouoꝝ poſitꝰ: aut terra ex aratro. Preterea ꝯcuti eaexꝑimento vetāt: qꝛ non gignāt: ꝯfuſis intra vitalibusvenis.¶ CLXVIII.De complemēto pullorum in ouis.¶ Auguſtinus ſuper gen̄. libro primo.Icut autē ſuꝑiꝰ iam dictuꝫ eſt cum oua fouentur ab alitibꝰ ſuꝑ ea iucubātibus: calor ille materni corporis etiā in formādis pullis admīculatur: ꝑ quēdā in ſuo genere dilectōnis affectuꝫ ¶ Areſtotiles. Qua qn̄ ponūtur in terra calefiunt: ⁊ ꝯpleturꝑ ſe: ſicut in egipto: qꝛ ibi terrā aperiunt: et ea ponuntin ſtercora. Sepe quoqꝫ ponūtur oua in vaſis calidis:et ſic extrahuntur pulli ab eis. Ex ouis qͥdeꝫ generatiopulloꝝ diuerſatur ẜm tempꝰ generaqꝫ auiū. In gallīsem̄ poſtꝙͣ cubauerint: ꝑ tres dies apparēt ſignaᵉ pulli:et in maioribꝰ qͥdem hoc fit pꝰ multos dies: in minoribꝰ poſt pauciores. In hoc temꝑe citrinū aſcendit verſacutū: ad locū illum a quo īcipit fiſſura. apparetqꝫ in albo ſimile gutte ſanguīs qd̓ eſt cor: et mouet̉ ẜm motūanīati. Cū aūt trāſierūt. x. dieſ generatōis pulli: ꝯplebitur pullꝰ: et erunt manifeſte om̄es ꝑtes eiꝰ Habetqꝫ caput maiꝰ toto corꝑe: oculi tn̄ non vident illo tempe. indie. xx. quaſi fiſtulat pullꝰ: et ſi moueretur ouū: ille moueret̉. Cunqꝫ ante deceꝫ dies frāgitur ouuꝫ: inueniturcaput eiꝰ ſupra crus dextruꝫ: ante hoc tempꝰ eſt quaſidormiēs: et eiꝰ oculi tremulat: nec vociferatur et in eiꝰoculis et corde īuenitur ampulla: et qͣſi anhelās. Mutaqꝫ gallinaꝝ et colūbaꝝ aliaꝝqꝫ auiū oua etiā cōituspullos nō faciunt. ¶ Pͣli. li. x. Omnibꝰ ouis medio vitelli ineſt parua velut ſanguinea gutta: qd̓ cor auiuꝫ exiſtimāt. Primū in omni corꝑe id gigni opinātes Omnibꝰ aūt intꝰ caput eſt maiꝰ toto corꝑe. oculi ꝯpreſſi capite maiores: in creſcēte pullo: candor in mediū vertiturluteū circumfūditur: viceſimo die ſi moueatur ouū. Iāqꝫ viuētis intra putamen vox auditur. Ab eod̓ tempeplumeſcit ita poſitꝰ vt caput ſupra dextruꝫ pedeꝫ habeat. Dextrā vero alā ſupra caput. vitellꝰ paulatī deficit. Aues omnes in pedes naſcūtur ꝯtra ꝙͣ reliquā ani¶ De nutrimento pullorū ¶ Areſtotiles.malia..¶LXIX.Ic ergo ex ouis auiuꝫ generatio fit: cum femina ſuꝑ ea ſederit: eaqꝫ calefecerit: qm̄ ex vnaꝑte oui aīal exit: et reſidua crementuꝫ recipit:qm̄ ſiqͥdem auium creatio nō pōt interiꝰ ꝯpleri: poſuitnatura cibū pulli in ouo citrinum .ſ. q̄madmodū in animali lac in māmilla. Principiū em̄ generatōnis pulli

eſt ex albo oui: qꝛ prīcipium aīe eſt ex calido: cibꝰ autēeſt ex citrino .i. vitello. Albuꝫ em̄ naturaliter eſt hūiduꝫet in eo eſt calor aīe. Et citrinū qͥdeꝫ ꝯgelatur: albū vero nō. Et primuꝫ qͥdem qd̓ generatur ex mēbris eſt cor⁊ vena magna: ex qua fit ramificatō in duoſ vmbilicoſqͦꝝ alter ꝓcedit ad telam ꝯtinentē citrinū: alter ad telāꝯtinentē al̓ et eſt ſub tela teſte. Per vnum ergo accipitpullꝰ cibū ex citrino .ſ. alter aūt extenditur et ꝑuenit vſqꝫ ad telā cōtinentē pullū: et aſſimilatur ſecūdine: Tela qͥdem extrīſeca ſanguinea: qm̄ eiꝰ diſpoſitio eſt ſicutdiſpoſitio matricis: et in circumitu citrini eſt ſcd̓ina teſta oui: et aſſimilatur tele cōtinenti matricē. qͣſi cooꝑtorium quia cooꝑit embrionem et matricem. ¶ CXX.¶ De excluſione pullorū.Um aut creuerit pullꝰ diminuetur vmibilicꝰ: qꝛdebet animal illīc exire Reſiduū vero ci trini ⁊vmbilici qd̓ ꝑuenit ad citrinum. exit vltimo: qꝛnatꝰ ſtatī debet habere cibū. Eritqꝫ citrinum adhuc intra cum vmbilico: ideo qꝛ nō pōt habere cibū ex matrenec pōt cibum ſtatim acquirere. Cōplentur autem citopulli in diebꝰ calidis: qꝛ tūc tempꝰ calidū adiuuat digeſtionē creationis Cum aūt. vt dictū eſt. ante dies deceꝫfrāgit̉ ouū: inuenitur eiꝰ caput ſupra crus dextrū. Qualōgā acuti capitis ꝓducunt mares. rotūda ⁊ obtuſa feminas: ⁊ ex ouis qͥdeꝫ duoꝝ citrinoꝝ q̄ ex duobus ſpermatibꝰ ꝓueniunt: ſi fuerit tela diuidens inter ſperma pͥmi coitꝰ ⁊ ſꝑma ſecūdi: pulli gemelli ꝓcreātur. Si verocōtinua fuerit: erit pullꝰ moſtruoſꝰ ¶ Iſidorꝰ. Pulli dicūtur oēs auiū fetꝰ recēter nati: eo ꝙ polluti ſint. vn̄ etiam veſtis nigra pulla dicitur ¶ Pli. li. x. Aues auteꝫomnes in pedes naſcūtur: cōtra ꝙ reliqua anīalia. Traditur tn̄ noctuaꝫ: bubonē: picum: arbores cauanteꝫ: trogonē: cornicē a cauda de ouo exire: qꝛ pōdere capitumꝑuerſa ouā poſterioreꝫ ꝑtem corꝑum fouēda matri applicent ¶ Idem. Pulli celeriꝰ excludūtur calidis diebꝰ.Ideoqꝫ eſtate fetus educitur vn̄ viceſimo. hieme vero.xxv. Irūdini ceci primo pulli: et omnibꝰ fere qͥbus numeroſior eſt fetus.¶LXXI¶ De educatione pullorū et carnibus eorūUod aūt ex aīalibus eſt intelligentiꝰ magꝭ habet ſolicitudineꝫ circa filios. Itaqꝫ poſt cōplementū remanet inter parentes et filios amicicia ſicut accidit in homībꝰ et qͣdrupedidꝰ. Nō eſt ꝯſuetudo vt mares ſoliciti ſint circa filios: ſed femine magꝭ.Colūba tn̄ cum pullificauerit. ſtatim mas regit pullosEt ſi femina tardet ad illos redire: ꝑcutit eam mas: etad nidū redire cogit. Aqͥla vero ꝓiicit ouum vel pullūſi plꝰ ꝙͣ duo euenerint. ſimiliter et coruꝰ. ſed eſt auis q̄pullum aqͥle ꝓiectū nutrit. et eſt que pulluꝫ coruoꝝ. Itēaqͥla et omnes aues vncoꝝ vnguium ſtatim vt videntpullos ſuos poſſe volare percutiunt eos alis. et eiiciunta nido: preter hauꝫ .i. cornicem que cogitat d̓ pullis: etiam poſtꝙͣ volant. Aues quoqꝫ grauis volatus eiiciūtpullos ſuos. quoniā graue eſt eis adducere cibum. Eſtquis que cogit pullos ſuos ſolem aſpicere: et cuius oculus primum lacrimatur interficit ipſum: et inde cibatceteros. Uultur quoniā auis famelica eſt: inuidet pullis ſuis cuꝫ impinguātur. nec paſcit eos niſi de cibi ſuireliqͥis. ipſos quoqꝫ eiicit anteꝙͣ volare poſſint Sed eſtauis que proiectos illos nutrit cum pullis ſuis ¶ Iſaacin dietis libro. i. Pulli ſūt leuioris digeſtionis ceterisvolatilibꝰ domeſticis. et laudabilem ſa. guinem generant. appetitus confortatiui et omnibus naturis cōueniētes ¶ Actor. Columbini pulli cuius nature ſint dictum eſt ſupra vbi de columba Hec de auibꝰ dicta ſufficiant.