Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberTercius decimus

faba grandior: odore iocūdior: tactu reſinoſꝰ circaydam troadis. Sed et in macedonia breuis eſt arborhec atqꝫ fruticoſa. In damaſco ſirie magnā eſt. Materies eiꝰ admodū lenta: et fidel̓ ad vetuſtatem magniſplendoris Flos racemoſuſ oliue modo: ſed rubēs foliadenſa. fert et folliculos emittētes aīalia quedā ceū culices. lentoremqꝫ reſinoſum: qui et corticem rumpit Idem in libro. xiiii. Terebinthi bacce aut lignum recens in muſto decoquūtur: ſicqꝫ vinū efficitur. In oriēte terebinthi fundunt reſinam optimā ac tenuiſſimamIudaica quidem reſina calloſior. Therebinthina quoqꝫ odoratior. Ideꝫ libro. xvii. Reſinā terebinthināvt fiat pix ſpiſſa. in feruenti ſartagine ponūt: et hāc ceteris p̄ferūt. vt fiat pix in ſiria: terebintho cortices detrahūt: Ibi equidē et ē ramis radicibꝰ reſina dānetur ex his partibus. Montes amat terebinthꝰ atqꝫ iuniperus Nec folia decidūt terebintho: ſicut nec cedro.Te rebinthus in vere cōcipit: ac ſem̄ in meſſibꝰ reddit deſūt therebītos ſiriacas affirmāt nigͣs. Uiſcuꝫet ī therebintho dicūt aduaſci ſicut in quercū roboreet ylice ac pruno ſilueſtri Idē li. xxiiii. Terebinthi folia radix collectōnibus imponunt̉. decoctū eorum ſtomachū firmat. Semē in capitis dolore bibitur ī vino:et contra difficultatem vrine. ventrē leniter emollit: venerem exiccat. Byaſcorides Therebinthi folia ſemēet corium ſtiptica ſunt. Semen eiꝰ cacoſtomachum eſt.Eſt em̄ calidum et diureticū. ventrem leuiter ſtimulat:vino mixtum morſibus ſphalangionū occurrit. Huiuſreſina oībus reſinis vtilior eſt. Iſidorus..IX. De tilia et tino.Iliam vocatam dicūt: eo vtilis ē ad vſū telorum nitore leuitate iaculādi. Eſt em̄ id genꝰmaterie leuiſſime: ad ſculpturā vtilis Plinius libro xvi. In arbore tilia differunt mas et femina.Nam et mari materies dura rufior atque nodoſa. ſedodoratior cortexqꝫ craſſior: ac detractus inflexibilis.Nec fert ſemen aut florem: vt femina: que craſſior arbor eſt materie candida p̄cellenſqꝫ Eſt aūt mirū in hacarbore fructū a nullo attingi aīalium: folioꝝ tn̄ corticiſqꝫ dulcem eſſe ſuccū: Inter corticem lignū tenues hꝫtunicas ml̓tiplici mēbrana: e quibꝰ euocantur tilie vincula: Tenuiſſimum habet coriū phillyre coronaꝝ lemnitis celebres: antiquorūqꝫ honore. Materies teredines ſentit ꝓceritate ꝑquāmodica. ſꝫ vtil̓. Cortex eſttilie in vſu magno ſicut abieti fago. Canchryn etiaꝫgignitur in tilia videlicet pilula vim vrendi hn̄s in medicina: de qua dictuꝫ ſupͣ. Montes valles diligit tilia: ſicut et abies caſtanea Mirūqꝫ quod euenit tilievlmo quoqꝫ euenit. Circumagunt̉ em̄ folia eaꝝ pꝰ ſolſtitiū: nec alio argum̄to certius ītelligit̉ ſidus cōfectūTilia ē arbor molliſſima eademqꝫ videtur et calidiſſīa.corticē tenuē habet. Et paulo an̄ eqͥnoctiū vernale germinat. ſicut acer. Lentiſſima ſunt ideo ſcutiſ faciēdisaptiſſima: quaꝝ plaga ſe ꝓtinuſ cōtrahit vulnuſqꝫ ſuūclaudit et ob id cōtumaciꝰ ferrū trāſmittit: In quo genere ſunt tilia et ſambucꝰ ficus et ſalix populꝰ. Idēlibro. xvii. Tilia ceraſus et vitis corticē mittūt ſedvitalem corpori ꝓximū. verū alio ſubnaſcēte expellitur. Et quibuſdā vt platanis eſt cortex rimoſus. tilievero renaſcitur paulo minus ꝙͣ totus. Idem ī li. xviiiSolſticiū eſtiuale folia tilie vertit ad mille vſus petēdeet ē cōfecti ſideris ſignū. Idem ī li xxiiii. Tilia leprasſedat. Cortex potus in aqua frigida aluū purgat Imponit̉ et collectōnibꝰ lacrimā et vulneribus ambuſtis.Humor in folliculis huiꝰ arboris naſcēs: cuti nitoremīducit. faciēqꝫ gͣtiorē p̄ſtat Cauliculi folioꝝ prīo vinodecocti tumores ſanant. Ex li. natura reꝝ. Tinꝰeſt arbor orientis nobiliſſima. Cuius generis ligna ſa

lomoni attulit regīa ſaba. Sūt aūt imputribilia ſpinoſa et alba: fulgentia nimis: polita .ſ. et ad inſtar eborisrelucentia. Arbor aūt ip̄a qͣſi pinꝰ rotūda CXI. De turbith. Platearius.IUrbith ē radix cuiuſdā arbors in īdia ī arabi a naſcentis: et eſt calida ſicca in tercio gͣdu Eligenda eſt illa in medio eſt ꝯcaua: ſcd̓mgitudinem: habens interiꝰ fuſteꝫ. Quē ſi habet:in medicīa ponitur: extrahi debet. Hoc etiā de ea perhibetur: facile puluerizet̉. bienniū durat ꝓpternimiā eius violentia: ſe non datur: ſed cōpetēter īdemedicine acuūtur: Uirtutē habet diſſoluendi: et hūores ab extremis ꝑtibus attrahēdi: ac precipue flegma.Ualet ꝯtra yliaca paſſionē artetica et pōdagram:aliqua medicina cōpetēti morbis huiuſcemodi ꝯfectaPuluis eiuſ oleo roſaceo ad reprim̄duꝫ eiꝰ maliciāꝯfectꝰ: addito modico gūmi arabico ac melle deſpumato: carnem mortuā corrodit atqꝫ ꝯſumit Auicenna.Turbith melius eſt album viſibiliter ꝙͣ citrinū. Et hꝫforamīa ſicut cāne ſubtil̓: planum velociter frangibilenon groſſum perforatum eſt debile: ſed eius rectificatio: vt fricetur cortex ceruiceus: donec remaneat albꝰet quod ꝯtritum eſt de ip̄o ꝯmiſcet̉ oleo amigdalioConfert egritudībus neruoꝝ: ſolutōne flegma educitplurimum. Et ſoluit aliqͥd ex hūoribꝰ parump aduſtiset hoc aſſumit̉ crudum. Ecōuerſo autem decoctū ſecundum quoſdā educit hūorem cruduꝫ ex anchis. Etquod verius eſt educit ſubtile flegmatis. et ſi cum zincibere ꝯfortetur vl̓ aliquo quod habeat virtutem acuitatis: educit groſſum et crudum hūoreꝫ. Cōſtātinusvbi ſupͣ. Turbith eſt radix intꝰ extra eqͣlis. que aliqn̄eſt albi atꝫ citrini coloris. Inuenit̉ in ſiria in arabiaArbor eius eſt quaſi ferula: que in tercio gradu eſt calida ſicca. Flegma frigidoſqꝫ chimoſ ac viſcoſos humores purgat. Proinde vtilis eſt pōdagre frigide acdolori artetico: nocet tam̄ et anguſtiā facit ſtomachoUnde pꝰ inūgi oportꝫ oleo violaceo vl̓ amigdalīo. CXII. De vimine et vlmo. Iſidorus.Imen vocari dicit̉ ideo vim multaꝫ habeatviroris Natura em̄ eiꝰ tal̓ eſt vt etiā arefactaabluatur et vireſcat. Deiude exciſa atqꝫ in humo fixa: radicibus ſeſe ipſa dimergat.Lmus nom̄ accepit: eo vliginoſiſ hūidis loAcis meliuſ ꝓficit. in montanis aſperis minus leta eſt. Plintꝰ li. xiiii. Mōtuoſa ſubeunt vlmꝰet malus inter frugiferas materiā vitiūqꝫ amiciciarecipitur vlmus. Greci duo nouer̄t eiꝰ genera Mōtuoſam que fit amplior. Et campeſtreꝫ que fruticoſa Attineas italia vocat excellentiſſimas: et ex his p̄fert ſiccanas: que rigue ſunt. Alteꝝ genuſ vocāt gallicasTerciū vranteſ: folio dēſiore: et ab eodē pediculo numeroſiore. Quartū vero ſilueſtre: īter quas fer̄t attineeUmus eſt a radice brachiataᵇ atqꝫ in lōgitudinem excreſcūt cyp̄ſſus et vlmuſ: et ſiqͣ ſunt vniſtirpia. Umusinter pͥmas germīat Arboꝝ quidē ſole que nulloſ fer̄tfructus hoc eſt ne ſem̄ qͥdem et vlmus et alnuſ et ppl̓sHumor quaſi ſanguis eſt in arboꝝ corticibuſ: non ēidem oībus. Sꝫ vlmis ſaliuoſus. vlmeā materiem cuꝫeffodies: lunā decreſcentē eximito: poſt meridiē ſineto auſtro: tūcqꝫ tēpeſtiua erit: ſem̄ eꝰ matuꝝ fueritEſt platano lēticia: ſed hūida. eadēqꝫ vlmo ſiccior: ſedpōderoſior. Rigorem fortiſſime ſeruat vlmus. Ob idvtiliſſima quaſſam̄tis portaꝝ atqꝫ cardinibus: qm̄ minime torquetur. Permutāda tn̄ eſt vt cacum̄ ſit ab inferiori cardine. radixqꝫ ſuperior Ulmiſ eſt firma materies. vnde catho iubet fieri vlmeos et laureos vectes.Ulmꝰ et fraxius lēte: ſꝫ pāduntur: facile tn̄ flexibiles