LiberUndecimus

¶ Sopus eſt herba purgādis pulmonibus aptavnde in veteri teſtam̄to aſꝑgebāt̉ cū faſciculiſiſopi qͥ agni ſanguīe volebat mūdari. Naſcitur in petris heres ſaxo radicibꝰ ¶ Papias. Iſopꝰ eſtherba hūilis calefacit: et flegma deducit: eiꝰ radicibusnihil fortiꝰ et penetrabilius inter ſaxa. ¶ PlateariusIſopꝰ eſt calida et ſicca in tercio gͣdu. virtutem habetſcd̓m folia et flores: nō ſcd̓m radicē. In eſtate cū floreſꝓducit colligitur. In vmbroſo ⁊ nō fumoſo loco ſuſpēditur et deſiccatur: In medicinis abiectis ſtipitibꝰ flores et folia ponuntur. ꝑ ānum ſeruatur. virtutē hꝫ diureticā: diſſoluendi: attrahēdi: cōſumēdi. Cōtra tuſſi frigidā valet vinum decoctōnis eius et ficuū ſiccaruꝫ adidem valet electuarium qd̓ fit ex ea ſcꝫ ex iſopo Auicenna. Iſopus alia eſt montana. alia ortiuā calida etſicca in tercio. Et eſt ſubtilis ſicut origanum. potꝰ eiuſcolorem bonum facit. et eius gūmera veſtigia in facieabſtergit. Cū vino bibita reſoluit apoſtemat a dura. ꝯfert pectori et pulmōi patientibus diſſuriā et tuſſi antique. Soluendo aūt educit flegma et aſcarides et vermes. Ualet etiā ſpleni et idropiſi. decoctō eius cū aceto et ex melle ſedat dolorem dentis. et vapor decoctōiſcum ficis cōfert ſonitui auriſ. Ex ip̄a etiā cocta fit emplaſtꝝ: tarfati et ſanguini mortuo ſub palpebra Conſtantinus vbi ſupͣ. Iſopus calida eſt et ficca in terciogradu. ſuccus eius cum ficubus coctus et melle ac ruta bibitus apoſtemata pulmōis hanelitus et duriciestuſſim: et catarꝝ ad gulaꝫ de capite deſcendentē curatlumbricos occidit. apozima cum melle groſſos humores diſſoluit. idem ſi cum ficubus ſiccis vtatur: ventrēhumectat. et cutem clarificat. Cū aceto cocta ſi os tm̄abluatur ex ea: dolorem dentium amputat. Auribus īde fumigatis dolorem et ſonitum placat¶ ALXIXIterum de eodem ¶ RaziSopꝰ vt origanū valet. pectus et pulmonempurgat. aſmati quoqꝫ ⁊ tuſſi antique confert.flegma et vermes ē corꝑe educit ¶ Plinius libro. xxvi. Iſopi quinqꝫ rami cū duobꝰ rute ac ficis tribus decocte thoracem purgant. iteꝝ iſopi faſciculuscum quadrāte mellis ad tuſſim decoquitur ¶ Macer.Eſt iſopum ſiccum calidū quoqꝫ tercius illi. Eſt ī vtroqꝫ gradus eius decoctio facta. Vt decocta ſimul ſintmel ficus quoqꝫ ſicca. Prodeſt nō modicum tuſſim patientibus hauſta Subuenit ⁊ voci rauce verſata palato. Et ꝓdeſt cunctis pulmonuꝫ ſumpta querelis. Cumbricos ventris eadem potata repellit. In pectus capitis ſi diſtillatio fiat. Que ꝑſepe ſolet tuſſī ꝑtiſimqꝫ creare. Prodeſt hec eadem decoctō ſūpta frequēter. Oībus his ꝓdeſt puluis cum melle iugatuſ. Cōtrito viridi ſi iungitur oximel illi. Sicqꝫ datur bibitum: ſtipatūmolliet aluum. Cum vento nocuo viſcoſum flegma repellens. Cardama ſi iunges his: ſoluēs fortius aluuꝫ.Potio ſi viridis vel ſicci ſepe bibatur: Uultibꝰ eximium fertur p̄ſtare colorem Cum nitro et ficū ſicca ſi cōteris ip̄m. Et ſuꝑapponas ſpleni cathaplaſma tumētiIdropicis ve: ſolet ſiccādo repellere morbum Cum vino bibitum p̄cordia tenſa relaxat. Et quicunqꝫ nocettumor interiora recedit. In quo decoquitur ſi dens foueatur aceto: Fertur ab immodico ſepe dolore leuari.Accenſi fumo ſonitus compeſcitur auris Elixum ap¶LXXpoſitum liuores limpidat omnes¶ De zeodare. ¶ Auicenna.Eodar melior eſt illa que cum napello creſcitet eius vicinitas plantā napelli debilitat. Eſt¶ Maūt tyriaca venenoꝝ omnium vipere et napelli et aliorum. ¶ Razi zurumbet. id eſt zeodaria calidaeſt et ficca. ventoſitatem diſſoluit. morſibus verenato

rum animalium occurrit et impugnat ¶ Conſtantiuꝰvbi ſupra. zeodar calidum in tercio gradu. ſiccum in p̄mo. valet contra venena et morſꝰ reptiliū. inflatiuā vetoſitateꝫ diſſoluit ſtomachū curat et cōfortat. appetitū. excitat. putoreꝫ oris ꝓpter allia amputat: ſi poſt allia accipiatur. Similiter ⁊ vini odoreꝫ aufert et maloshūores a corꝑe Plateariꝰ. zeodar calidū eſt in terciogradu. ſiccū in ſecūdo. vinuꝫ decoctionis eiꝰ cōtra frigidā tuſſim valet. et cōtra dolorē ſtomachi ⁊ inteſtinorū ex frigiditate et ventoſitate. Salſamentū ex cō facitū et rore marino et pane aſſo ⁊ aceto: appetitum excitāt. Sup̄poſitoriū ex eo et trifera matriceꝫ calefacit etmūdificat ¶ Macer. Apprime ſumptꝰ zeodar obſtarevenenis. Affirmant. et reptiliuꝫ morſus alleuiat hauſtū Sumptū confirmat ſtomachum ructuſqꝫ ſalubresComnouꝫ. et crebro faſtidia reprimit vſu. Antiquuꝫſtomachi dicunt curare dolorem. Id ſi patiens ieiunomaſticet ore. Et ſic infectam ſenſim voret ille ſaliuamLūbricos ventris depellere dicitur hauſtū. Allia quēfaciūt fetorem pellit ab ore. Et nimiū bibiti vini depellit odorem.CXXI¶ De zinzibere. ¶ Auicenna.Iuziber ſimile eſt piperi in naturis ſuis: ſednō eſt in eo illiꝰ ſubtilitas. et accidit ei vt corrodatur ꝓpter hūiditateꝫ ſuaꝫ ſuꝑfluā. ꝓpterhoc etiā ⁊ ꝓpter ſpiſſitudinē ſuā calefactio eiꝰ durabilior eſt calefactōne piperis Eſt autē calidū in fine tercii et ſiccū in ſecūdo. Nō aūt calefacit niſi poſt tpus.ꝓpter modicū quod eſt in eo de humiditate ſuꝑflua. ſꝫeiꝰ calefactō fortis eſt. ⁊ ē lenitiuū ac reſolutm̄ inflactionis augmentū efficit in ẜuatione. id eſt memoria ⁊ abſtergit hūiditatē a ꝑtibꝰ capitis: et gutturis: ⁊ tenebroſitatē oculi Bigerit etiā ⁊ ꝯuenit frigiditati epatis etſtōachi. Cōfert etiā venenis vermiū venenoſoꝝ ¶ Id̓zinziber caninū eſt olꝰ notū et eſt ſicut piper aque. ipſūqꝫ interficit canes. Eiꝰ folia ſunt vt folia ſalicis: niſiqꝛ ſunt magis citrina. Eiꝰqꝫ virgulta rubea ſunt habētia calorē zinziberis. Natura calidū eſt in ſcd̓o ſiccumin primo. Recēs cū ſemine ſuo ꝯtrituꝫ: veſtigia que infacie ſunt abſtergit. ac lentigines antiqͣs ⁊ pannū. Recēs etiā apoſtemata dura tritū reſoluit. et eiꝰ ſemē ſil̓iter cū ex eo fit emplaſtꝝ ¶ Iſaac zinziber calidū ē ī tercio gradu hūiditatē hꝫ licet̉ ſenſui nō apparet. hoc teſtificat̉ ꝙ putredini apparatus eſt. vtilis eſt frigidos ſtomachos hn̄tibꝰ. vētreꝫ ſoluit. hūiditatē deficcat. digeſtiuā virtutē adiuuat. ventrē humectat ¶ Plateariꝰ. z1ziber eſt calidū in tercio gradu. humidū in primo. ⁊ eſtradix herbe creſcētis in tranſmarinis ꝑtibꝰ et in montanis ſclauonie. Uinū decoctōnis eiꝰ et ficuū ſiccarūet paſſuloꝝ: valet ad tuſſim frigidā et ad ſpiritualiumfrigiditatē. Si puluis etiā in ficubꝰ ſic ponatur et ſicꝯmedatur. ad idē valet vinū decoctōnis eiꝰ et cimini.valet ad dolorē ſtomachi ⁊ inteſtinoꝝ ex vētoſitate. digeſtioneꝫ etiā ꝓcurat. Puluis etiā in cibis exhibitus:ſincopizātibꝰ cōfert. ꝑ biēniū ẜuatur. et in multo pipere meliꝰ ẜuatur ¶ Razi. zinziber calidū eſt et humiduꝫCibū digerit. ventrem mouet. ſtomacho et epati frigidis ꝯfert et oculis ex humiditate obſcuris. Cōſtantinꝰ vbi ſupra. zinziber calidū eſt in tercio gradu. humid̓in pͥmo. Epar frigido humore opilatū aperit. groſſamſtomachi et inteſtinoꝝ ventoſitateꝫ diſſoluit. ventremhūidū facit. due. 3. de eo et due. 3. zuchare cū calida aqͣaccepte. viſcoſos hūores purgāt. Cōditū libidinē augmentat. ſtomachū calefacit. cibū digerit ſuꝑfluā humiditateꝫ ſtomachi de fructibus deſiccat. Pro quo piperalbum et longum poni poteſt ¶ Macer. ziuziber atqꝫpiper equalia nam medicine. Dicunt. hac cauſa taceode viribus huius.