LiberUndecimus

Ad roſatum faciendū. in maio quinqꝫ libraſ roſe p̄diepur gate in veteris vin deceꝫ ſextariis merge: ac poſtxxx. dies deſpumati mellis. decem libras adiice et vtere. Ad oleū at roſeū ī olei libras ſingl̓as rōſe purgateſingulas vncias mitte. ac ſeptem diebꝰ in ſole et lunaſuſpende. ad rodomel vero cōficiendū ſucci roſe ſextariis ſingulis libras ſingulas mellis admiſce. et diebꝰquadraginta ſub ſole ſuſpende ¶ Macer. Ex hac cōficitur oleuꝫ roſeūqꝫ vocatur. Diuerſis morbis et multis vtile cauſis. Si bibitur ventreꝫ mollit ſtomachiqꝫdolorem Ext inguit nimiū: bene ſi foueatur eodeꝫ. Etdolor et feruor capitis curabitur illo Permiſcēdo ſibiſi forte iungatur aceto. Expurgat ſordes: vulnuſqꝫ: repletqꝫ ꝓfunda Et combuſturis p̄clare ſubuenit ignis.Ore diu tentū dentis ſedare doloreꝫ. Dicitur: et duraſpalpebras reddere molles. Aufert ſuppoſitū prurituſinterioꝝ. Et ſtericis variis ſolꝫ hec ſuccurrere cauſisCXXXVI¶ De rubia. ¶ Iſidorus.Ubia dicitur eo ꝙ rubra ſit radix eius. vnde⁊ lanas colorare ꝑhibet̉ ¶ Dyaſcorides. Rubea quā alij eritrodanū. latini vero rubeaꝫ dicūt. herba eſt omnibꝰ nota Species eiꝰ due ſunt. vnavidelicet agreſtis alia vero q̄ vocatur ſarchos ramulos ſiue tirſos habens tenues et quaſi nodoſos. foliaꝑ interualla diſtatia. ac ꝑ ſingulas cōnodationes. veluti ſtellaꝝ imaginē. Fructꝰ eiuſ vel ſemen eſt rotūdūet viride primo: deinde rubrum: circa maturitateꝫ vero nigrum. Radicem habet paruā: tenuem: rubicūdā.virtutem habet vnctualē. Albas maculas curat cumaceto illita. vſus etiā eiꝰ ad ea ꝓficit ad que cetera diuretica ¶ Plimꝰ libro. xix. Rubeatingendis lanis etcoriis eſt neceſſaria. laudatiſſima ē italica et maxīe ſuburbana ꝓuenit ſponte. ſeriturqꝫ eruilie ſimilitudine. verum ſpinoſꝰ eſt ei caulis et geniculatꝰ hic eſt. qͥnis circa articulos in orbe foliis. ſemen eius eſt rubeū plureshabens vſus in medicina ¶ Idem in libro. xiiii. Erythrodanꝰ quā aliqui Ereuthodanū vocant nos rubiam.herba eſt quā lane tingūtur pelleſqꝫ ꝑficiuntur In medicina vrinam ciet. morbū regium ſanat ex aqua mulſa. et lichenas ex aceto illita. et iſchiaticos etiam et paraliticos poteſt curare. ita vt bibentes lauentur quottidie Radix ac ſemen mēſes trahunt. aluū ſiſtunt. et collectōnes diſcutiūt. Contra ẜpentes rami cū foliis imponūtur. folia quoqꝫ capillū inficiūt. Apud quoſdā inuenio regium morbū hoc frutice ſanari: etiam ſi adalligatꝰ ſpectet̉ tm̄ ¶ Auicenna. rubia tinctoꝝ eſt pontici ſaporis et abſtergit cū equalitate. ponitur cum aceto ſuꝑ impetiginē et ſanat eam. ſimiliter et morpheā albam. ab omni veſtigio mundificat cutem. Bibita cuꝫmellicrato cōfert ſchyatice et paraliſi. valet etiā ꝑcuſſioni et caſui. ſuccꝰ eius cum oximelle datur ad apoſtematā ſplenis: et mūdificat ep̄ar et ſplenem. Eoꝝqꝫ opilationes aperit: et in hoc ei ꝓprietas exiſtit. aceto vehementer ꝓuocat vrinam: vt quādoqꝫ faciat mingere ſāguineꝫ. ⁊ oꝑtet vt qui eam biberit: qͣqꝫ die balneetur.Suppoſita menſtrua ꝓuocat. et extrahit fetum. eiusqꝫ ſtipiteſ cum foliis cōferunt morſui vermiū venenoſoꝝ ¶ Plateariꝰ. Rubia calida eſt et ſicca in ſecūdo gͣdu. virfuteꝫ habet cōfortatiuā ex aliquātula ſua ponticitate et diureticā ex amaritudine. Cōtra debilitatemſtomachi et epatis et relaxationē: datur vinū decoctionis eiꝰ Radix eius raſa ſupponitur ad menſtrua ꝓuocāda: et fetum mortuū educendū: aqua decoctionis eius ſi caput inde abluatur capillos reddit rubeos Cōſtantinꝰ vbi ſupra. Rubea eſt in fine primi gradꝰ calida et ſicca. habet qͥddaꝫ amaritudinis et ponticitatis.vnde ſplen et epar mūdificat: et eius opilationeꝫ ape-

rit. vrinam et menſtrua ꝓuocat Omniaqꝫ mēbra corporis a putredine mundificat. et morpheam curat. achibetur quoqꝫ cum melle et aqua calida ꝓpter vli doCXXXVIIlorem.¶ De ruta et eius cultura. ¶ Iſidorus.Uta dicta eſt: eo ꝙ ſit feruentiſſima. Cuiꝰ altera agreſtis atqꝫ virtute acrior ſed vtraqꝫ feruentiſſima comꝓbatur. hanc venenis repugnare muſtēle docent: que dum cum ſerpente dimicauerītcibo eius armātur ¶ Plinius libro. xix. Ruta ſeriturfauonio et autūni equoctio Odit hiemeꝫ. et humoreꝫac fimū. Apricis gaudet ac ſiccis. terraqꝫ ꝙͣ maximelatericia Cinere nutriri vl̓t hͦ et ſemini miſcetur: vt carreat erucis Sed et cum fico eſt ei amicicia: intantuꝫ ꝙnuſꝙͣ letior ꝙͣ ſub hac arbore ꝓueniat ſeritur et ſurculo melius in ꝑforatam faba inditoqꝫ ſucco nutrit comp̄hendēdo ſurculū. ſeritur et a ſeipſa. Namqꝫ incuruato cacumine rami alicuiꝰ: cum attigerit terram ſtatimradicatur. ¶ Palladiꝰ de agricultura libro. iiii. Mēſe marcio ruta ferit̉ locis apricis: ſoliꝰ cineris inſꝑſiōecōtenta. loca deſiderat altiora vnde humor eius elabitur: ſi ponas eius ſemina adhuc clauſa folliculis: ſigillatim debebis manu afficere. Si iam minuta ſūt: ſpaꝫſa iactabis: et raſtro obducta cooperieſ. Caules eius qͥincluſis ſeminibꝰ nati fuerint fortiores erunt: ſed ſeronaſcentur. Ramuli eius cum aliqua radicis parte cōuulſi verno tꝑe ꝓ plātis tenebūt: tota vero trāſlata morietur. Nōnulli ramulos eius ꝑtuſe fabe inſerunt velbulbo: atqꝫ illa obruūt alieno vigore ſeruādos Sub fici arboris vmbra. libentiꝰ acquieſcit. Non effodi herbas: ſed optat auelli. Immūde mulieris formidat atta¶ QXXXVIII.ctum¶ De virtute ipſius ī medicia. ¶ Auicēna.Uta calida eſt ⁊ ſicca: inciſiua: reſolutiua: carminatiua. valde mūdificatiua: venaꝝ vlcerati¶ Qua: ſtiꝑtica. Cum nitro ponitur ſuꝑ morpheamalbaꝫ et ſuꝑ verrūcas. et remouet odoreꝫ allioruꝫ ac cepaꝝ: et confert alopicie et eriſipile: paraliſi: ſchyatice.et doloribꝰ iuncturaꝝ acuit viſum exiccat ſperma. etdeicit coitus deſideriū. Digerit aūt et cibi facit appetitū. cōfortat ſtomachū et cōfert ſpleni: reſiſtit veneīsemplaſtrū ex ea factum cū aceto retinet fluxuꝫ ſanguinis narium ¶ Iſaac̄. Ruta ſilueſtris calida et ficca inquarto gradu̓. domeſticā vero in tercio. que melior eſtad digerenduꝫ: qꝛ virtuteꝫ habet incidendi: et groſſoshūores ⁊ viſcoſos extenuādi. vētoſitatē ⁊ īflationē diſſoluit. ventrē humectat. inferiorā inteſtinoꝝ iuuat Invino cocta et pota. valet ypoſarche ¶ Plateariuſ. Eſtruta domeſtica et ſilueſtris que piganū dicitur. huiusfolia et ſemina cōpetunt vſui medcine. virtuteꝫ habetdiureticaꝫ: diſſoluendi. et cōſumēdi. valet ꝯͣ cephalariaet epylenſiā: dolorem dentium cōtra frigiditatem ſtomachi. paraliſim. et contra defectum viſus ex frigiditate melancolica. contra iliacam paſſioneꝫ. opilationeꝫſplenis epatis et ſtrāguiriā et diſenteriā. ꝯtra liuoremcōtra lippitudineꝫ oculoꝝ et colorem. ruta etiam hibita valet contra venenū bibitū. et morſuꝫ venenatoruꝫanīalium. ⁊ etiam ſuꝑ cathaplaſmata. vel ſi quis totuscircundatus fuerit ruta viridi: ſecurus accedere poteſtad interficiendū baſiliſcuꝫ ¶ Ipocrates vbi ſupra Ruta calida eſt et vrinam ꝓcurat̉. pinguēs et viſcoſos humoreſꝑ vrinā deducit. ⁊ non inflat: ſed extenuat Ideoqꝫ ad inflationeꝫ expediens eſt. Naꝫ et libidines refrenat et reprimit: et conſumit ſemē et deſiccat omnino.¶ Pliniꝰ libro. xx. In p̄cipuis medicaminibꝰ eſt ruteratio Satiue folia ſūt ramīs fruticoſiora. ſilue ſtris adeffectū ē horrida ⁊ acrior ad omīa Ęatuſa ſuccꝰ exprimitur ⁊ aſperſa modica aqua: ī pixide cipria ſeruatur.