Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUn decimus

dolori pectoris exͣ caliditate factis et colericis febribꝰNocet aūt vehementer inteſtinis: et ꝓprie colon. et generat egritudinem ſtomachi: p̄cipue pueroꝝ adoleſcētium Nec eſt medicamen nocumēti ſtomachi niſi vomitꝰHuius decoctō ſuꝑfluitates calidas a ſtomacho remouet et ſimiliter vinum in eiuſ vacuitatē effuſum: deīdeadminiſtratū. Ex eius quoqꝫ ſuccō fit caputpurgiū addolorē dētiū. abſcīdit ſitī Romana cucurbita pōit̉ī medicīs. nec aliqͥd īpͥmit īfrigidatōis aut calefactōisſꝫ ꝓpt̓ calefactōꝫ admīſtrat̉ Dꝫaſcorideſ. Cucurbitatrita cathaplaſmata: papulas corꝑis āputat. Crudaexcauata vino īpleta ſi vna die ac nocte māſerit poſtea bibatur: ſimiliter ventreꝫ mollit. Succus raſure eꝰdolores aurium mitigat oleo roſeo mixtus. Idem ſicrebro imponitur eſtuatōes infantium mitigat. tumoribus oculoꝝ opitulatur. apoſtēaticis et pōdagricis maximū p̄ſidium eſt. Idem ſuccus in ore diutius tentꝰ dolorem dentiū lenit. Roſaceo quoqꝫ mixtus: et vnctionicorꝑi adhibitus: ardorem febrium reſtinguit. Ciniſ corticis eius aride: pōt efficaciter cōbuſta ſanare. Idem īcibo ſumpta ſtomachum relaxat. et bibendi deſideriaexcitat Iſaac. Cucurbita frigida eſt et humida ī ſecundo gradu. flegmaticum chymum generat. vnde flegmaticis ꝯtraria eſt et nociua. niſi elixata ex aqua exp̄ſſa cum ſynapi et piꝑe apio et menta preparetur. vt exeoꝝ caliditate cōdimentorium tꝑetur. caliduꝫ generatchymum hec ſi paſta oꝑiatur et aſſetur et ſuccus in paſta inuentus potui detur. calorem febris mitigat ac ſitīextinguit. Corticis eius ſuccus cum oleo roſeo mixtusdolorem capitis ortum ex calida complexiōe amputat.Rurſus ſi ex eodem ſucco in aure caliduꝫ apoſtema habente: diſtilletur: mire dolorem placat. et apoſtemati repugnat ſꝫ tn̄ colerice paſſioni nocet: ꝓpter ſue libertatiſindulgentiamLXII Iterum de eodem. P latearius.Ucurbite et cicroli ſunt frigide et humideplexionis et tꝑate in qualitatibus ſuis. Cucurbite ſemina artificioſe terre iniecta ī tꝑe veriſherbam ꝓcreant: que fructus ꝓducit: cibis ac mediciniacōpetentes. ſemina ip̄a diuretica ſunt ꝓpter ſubtilē ſubſtantiam: et p̄cipue medicinis cōpetunt. Cōtra opilationem epatis renum ac veſice et cōtra apoſtēata pectoꝝſemina bene inundata: a corticibus concernūtur et ī aqͣordei aliqͣntuluꝫ cōquūtur vel abluūtur aqua colata. vl̓ſyrupus ex ea factus patienti datur In acutiſſimis etiāfebribus ſimiliter fit. Ip̄a aūt cucurbita cum carnibuscocta. maxime colericis ſanis in eſtate cōfert Acutiſſīeetiam febricitātibus clixe cucurbite ſine cōdimento. velaſſate cum agreſta date: et cibus ſunt et medicina. Contra calefactōꝫ epatiſ raſura cucurbite et ſucco exp̄ſſo additoqꝫ aceto vel agreſta panis intinctus ſuperponitur. Razi vbi ſupͣ. Cucurbit a ſtomacho mala eſt appetitum deſtruit: ſitim ſedat. et eꝑatis et ſtomachi doloremet ardorem extinguit Cōſtantinus vbi ſupra. Cucurbita cōuenit febricitantibus: ac ſit ientibus: et ex caloretuſſientibus. Pliniꝰ libro. xx. Cucurbita ſilueſtrisquoqꝫ inuenitur ſomphos a grecis appellata īanis vn̄et nomen maior digitali craſſitudīe non naſcens niſi inſaxoſis. Huius ꝯmanducate ſuccus admodum ſtōachoꝓdeſt. Alia colocīthis vocatur. Ip̄a quideꝫ plena: ſꝫ minor ꝙͣ ſatiua. vtilior pallida quādo eius medicīe ſūt herbacea arefacta ſe inanit aluum. Infuſa quoqꝫ clyſteribus medetur viciis inteſtīoꝝ oīm et renum arqꝫ lūboꝝet paliſi: eiecto ſemīe aqua mulſa in qua decoqͥtur ad dimidias tuſſienti infūditur obulis qͣtuor. Prodeſt etiamſtomacho: farine aride pilulis cum decocto melle ſūptisin morbo regio ſemina eius inſumūtur: et ꝓtinus aquamulſa. Carnes eius cum abſinthio et ſale dentium dolorem tollunt. ſuccuſ vero cum accto calefactus dentes

mobiles ſiſtit. Semina adalligata: febres ſanare dicuntur. que a grecis ꝑyodice vocatur. ſatiue quoqꝫ ſuccustepefactus medetur auribus. caro eius interior ſine ſemine valet pedum clauis et ſuppuratōnibus apoſtēata vocātur a grecis. Decocte aut vniuerſe ſuccꝰ dentiūſtabilit motus. dolores inhibet Uinumqꝫ cuꝫ ea feruefactum: oculoꝝ etiam impetus. Ramentis corticis recentes pōdagras refrigerat. Aride cinis impoſitus mire cōbuſta ſanat. Chryſ yppus medicꝰ dānabat eas ī cibis. ſed omni ꝯſenſu ſtomacho vtiliſſime iudicātur. interaneoꝝ ac velicaꝝ exulceratōibꝰLXIII De culcaſia ſiue colocaſia AuicennaUlcaſia eſt planta ī pͥmo calida et ſicca. In ip̄aeſt ſalſedo cum ſtipticitate. eiuſqꝫ ꝑtes non ſūtImiles. eſt cum pauca inflatōe. ſolutōe aquācitrinam edūcit ꝓprie ſemen. ac ſuccus eius vrinauocat. ſperma generat: coleram aquoſitatem expellitIſaac vbi ſupͣ. Culcaſia eſt radix plurimum in partibus egypti naſcēs. aliqͣntulum ponticitatis cum acumine hn̄s. vnde monſtratur eſſe calida ficca. Que ſi elixetur: acumē penitus amittit. et viſcoſitas quam pͥuslatenter habuerat: ī epate fiat. ideoqꝫ groſſi ac duri nutrimenti eſt generatiua. ſꝫ cum ſui ponticitate ſtōachuꝫcōfortat. ventrem conſtipat. Preterea ſi moderatemedatur bonum nutrimentum generat. Dyſenterie valet cum viſcoſitate ac ponticitate quam habet Plinius libro. xxi. In egypto nobiliſſima colocaſia quam cyamon vocant. hanc metunt e nylo caule cum coctus ē harenoſo in mādendo. Tirſo aūt qui inter folia emicat eſtſpectabilis: foliis etiam lautiſſimis Adeo nili ſui dotibus gaudent. vt īplexis colocaſie foliis in variam ſpeciem vaſoꝝ potare gratiſſimum habeant. Seritur iamhec in ytalia et in egypto Palladius libro. iii. Inſe februario colocaſu ponūtur bulbi: amant humidumlocum. pinguem: maxime riguum. Inter fontes letant̉et riuos nec de ſoli qualitate curant ſi ꝑpetuo foueāturhumore. frondere ꝓpe ſemper poſſunt. ſi tanꝙͣ tureta tecumentis defendatur a frigore. IXIIII. De cunila Pliniꝰ libro. xx.Unile p̄ter ſatiuā plura ſunt genera ī medicīaIlla que appellatur bubula. ſemen habet pulegii ad vulnera vtile ꝯmanducatum impoſitumqꝫ. vt quinto poſt ſoluatur die. Cōtra ẜpentes in vinobibitur. et tritum plage īpōitur. vulnera quoqꝫ ab alijsfacta ꝑfricantur. Et iteꝝ teſtudines cum ẜpentibꝰ pugnature hac ſe muniunt. Quidam in hunc vſuꝫ panaceavocant. Sedat et tumores et mala virilium. ſicca vl̓ foliis tritis in omni vſu mire cōgruens ex vino. Eſt aliacunila que gallinacia vocatur a noſtris. a grecis origanum heracleoticum. Oculis prodeſt trita addito ſale.Tuſſim etiaꝫ emendat iocineꝝ vicia. lateꝝqꝫ dolorescum farina oleo aceto in ſorbitōem tꝑata p̄cipue vero ẜpentium morſus. Tercium genus eſt eꝰ a grecismaſcula. a noſtris appellatur cunilago. odoriſ fedi. radicis lignoſe. folio aſpero. vires eius vehemētiſſimas īomnibus his generibus eaꝝ tradunt. manipulo quoqꝫeius adiecto. om̄es etiam a toto domo blactas ad eauenire: et priuatim aduerſus ſcorpiones ex poſca tollere. Tribus quoqꝫ foliis ex oleo hoīe ꝑuncto fugari ẜpꝰtes. Ecōtrario que mollis vocatur: piloſioribus ramiset aculeatis. trita mellis odorem habet: tactu eius coherentibus digitis. Altera thuris .ſ. odorem habens: illaque libanotides vocatur. et vtraqꝫ ꝯtra ẜpentes ex viovel aceto medetur. pulices etiam necant cōtrite cum aqſparſe. Satiua quoqꝫ ſuos habet vſus. ſuccus elcum melle roſaceo iuuat auriculas. Ip̄aqꝫ bibitur adictus. Eſt ex ea mōtana ſerpillo ſimilis efficax contraẜpentes. vrinā mouꝫ. purgat et a partu mulieres ꝓdeſtuxatis. Contra veſparum ictus et ſimiles. ex ordeacea