LiberUndecimus

monte. ⁊ lioca ⁊ ex centerino qui defertur ex lacu ſicilieſed omnes hi p̄ter coricium laſſe virtutis ſunt: ꝙͣuiſ ſucco abundent. qui maxime infectōni neceſſarius eſt. īuēttur aūt crocꝰ in ytalia: qͥ facit ad oīa medicamīa Coriciuſ adulteratur admixto crocomagmate l̓ eꝰ d̓coctōe ſargenti ſpūmā vel molibdena: ponderis cauſa. ſed proditur ſi puluerulentum reꝑiatur ex decoctōe admixtuminuenitur ponderoſum atqꝫ ab odore ꝓprio delapſum.¶ Plateariꝰ vbi ſupͣ. Croci ſunt due ſpes ortenſis: q̄ inortis naſcitur: et orientalis: que in oriente Iſte in medicinis non vomicis ponitur. et cuꝫ flores ꝓducit. In medio floꝝ tres vel qͣtuor flores ꝑui naſcūtur. Eligēdi ſūtſubrūfi vl̓ omnino rufi. qui aūt citrinitatis aliqͥd habētabiiciēdi. in ſaculo ſtricto de corio ſeruātur: ꝑ qͥnqꝫ annos ſeruari pn̄t. virtutem hn̄t ꝯfortatiuā ex qͣlitatibusſuis et ex aromaticitate. ¶ Palladius libro. iiii. In mēſe februario croci ſerendi ſunt bulbi et ſubtiliter ſi fuerint arte fodiendi ¶ Plinius libro. xxi. Notabilis ē croci ſcylleqꝫ natura. Ꝙꝫ cum om̄es herbe foliū primumemittant. moxqꝫ in caulem rotundentur. In his caulisprior ꝙͣ folium intelligitur. et in croco qͥdem flos cauleīpellitur. in ſcilla vero caulis exit. deīde flos ex eo emergit Eademqꝫ ter floret vt diximus. tria tꝑa ſationumoſtendens¶ Lvx¶ De oꝑatōe ip̄ius in medicina¶ Platearius.Roci flores ꝑui: vt dictum eſt: virtutem habētcōfortatiuam ex qͣlitatibus ſuis et ex aromatixitate. vnde cōtra debilitatem ſtomachi et ſyncopin valet. Cōtra ruborem oculoꝝ ex ſanguine et macula. fit puluis de croco orientali nō ſiccato ⁊ cōficiturcum vitello oui et bombix intinctꝰ oculis ſupponitur.Cōtra yliacam paſſionem facta decoctōe eiuſ mediocriter in oleo locis dolentibus cathaplaſmatur ¶ Iſaacin dietis libro. iii. Crocus eſt calidus et ſiccus in pͥmogradu. ſtomachū cōfortat. epatis cōſtipatōꝫ aꝑit. Hanelituoſos iuuat. et mēbra debilia cōfortat ¶ Dyaſcorides. Croco virtus eſt digeſtibilis et malactica et ſtiptica et refrigeratoria. qui cum dulcore bibitus digeſtionem p̄ſtat. oculoꝝ reuma cōpeſcit inunctus. mixtꝰ lacti mulieris vtiliter miſcetur interaneoꝝ potōibus: etcathaplaſmatibus. Matrici et āno vtilis eſt: ventrē ſtimulat tumorem ſedat: ignem acꝝ cū aqua ſuꝑunctꝰ etillitus lenit. dolorē auriū mitigat. Aliqui dicūt eum bibitū eſſe venenoſū. vt aūt facilius teratur in ſole ſiccat̉et addito vino teritur. at ſi ſol ꝓ tꝑe deſit: ī teſta calefitRadix eius cum paſſa potui ſūpta vrinam mouet. Eſtem̄ virtutis vnctualis ac redarguentis. Quaꝓpter lacrina fluentibus oculis vel auribus: vel ſimilibus fluoribus cuꝫ lacte cōuenit. Miſcētur et colliriis et auricularibus medicaminibus vel in ore ſimilibus cauſis. vexatōꝫ quoqꝫ violentie quaꝫ greci caplem vocāt ꝓhibꝫguſtu linguam ſubmordet. Saliuam diu multumqꝫ inficit: ac deſiccat mediocriter. Ideoqꝫ ad digerendū aliquem cōſenſum habet Modice quoqꝫ ſtipticū mitigat̉omnē dolorem collirtis vel ātidotis mixtum: adulterat̉aūt et oleo roſaceo. ¶ Plinius vbi ſupͣ. Crocus cū melle non ſoluitur: nulloqꝫ dulci. facillime aūt vino vel aqͣvtiliſſimus in medicina ſeruatur pixide cornea. inflationes diſcutit: oēs qͥdem ſed oculoꝝ maxime ex quo illitus. vuluaꝝ ſtrangulatus. ſtomachi exulceratōeſ: ac pectoris ac renū: iocineꝝ: pulmonum: ac veſicaꝝ: Eaꝝ inflamatōi peculiariter vtile eſt vehementer Itemqꝫ tuſſi ac pleureſi. pruritus tollit. vrinam cit. Qui crocuꝫ pͥus hiberint crapulam nō ſentiūt. et ebrietati reſiſtunt.Corone quoqꝫ ex eo mulcent ebrietatem Somnum facit. Caput leniter mouet. ventrem ſtimulat. flos eꝰ igniſacro illinitur cum creta cymolea. Collirio vni nomē d̓dit. Ex eo quoqꝫ exp̄ſſo vnguēto crocino qd̓ appellatur

crocomigma. vrinas magis calefacit ꝙͣ crocum: ⁊ ē vtile cōtra ſuffuſiōes oculoꝝ Illud optimum eſt qd̓ guſtatum ſaliuam inficit ac dētes. in plinio hoc quod ſeqͥturde iri ſcribitur. Et cōtinuatur ibi ſic iris rufa ⁊cꝭ. ſꝫ hichabetur. in his rufa melior eſt ꝙͣ candida. infātibus dētiētibus ſalutare eſt illum circumligari. p̄cipuum ⁊ tuſſientibus. tineaꝝ initio laborātibuſ inſtillari. Cęteri eꝰeffectus non multū a melle differūt ¶ IVII.¶ Adhuc de eodem ¶ AuicennaMocus calidus eſt et ſiccus. ſtipticus. reſolutiuus. maturatiuus. et ꝓpter illud qd̓ in eo de ſtiꝑticitate eſt glutinatiuus eſt et aꝑitiuus. nuſqͣalterat humorem: ſed ſꝑ cōẜuat eū ẜm equalitateꝫ: et rectificat putrefactum. ⁊ cōfortat viſcera. melior eſt autērecens boni coloris: ſubtilis odoris: ſuꝑ cuius pilos eſtpaululum albedinis: non plurimum groſſus: ſanus: quinon velociter tingit nec inuiſcat nec frangitur. potꝰ eiꝰcolorem bonū efficit. ip̄e quoqꝫ apoſtema reſoluit. et lnitur ex eo eriſypila. Capiti vero nocet. et cum vino bbituꝫ inebriat ita vt ad rōona ꝓducat .ſ. vt rideat hō ſū̄cauſa. facit etiā ſomnum: dum ſenſus obte nebrat. itemabſtergit viſum et ꝓhibet fluxum ad ip̄m. et valꝫ ad pānum. Cōfortat cor: et inſtrumēta hanelitus. facitqꝫ hanelitum facilem. ip̄m odorat hn̄s pleureſim. patiēs birſen vt dormiat. facit aūt nauſea et deicit appetituꝫ. propter hoc oppoſitus eſt acetoſitati que eſt in ſtomacho:qua eſt appetitus. ſed cōfortat ſtomachum ꝓpter quodeſt in eo de caliditate et ſtipticitate et ſcd̓m quoſdā vtileſt ſpleui. Excitat aūt coitum et vrinaꝫ ꝓuocat: ⁊ matrici cōfert. Dixerunt etiam quidam ꝙ ip̄i dederunt in potu ad ꝓlixum partum. et ſtatim factus eſt partus. Dicitur quoqꝫ ꝙ tres aurei de ip̄o quaſi venenum interficiunt lenificando vel letificando ¶ Idem Crocus ortulanus mundificat panum et morpheam. ponitur aūt cumaceto ſuꝑ impetigineꝫ. ¶ Idē. croconia eſt fex olei d̓ croco. melior eſt ī medicīa illa que boni eſt odoriſ. pōderoſaet nigra. in qua non ſunt ligna. Et cum ſoluitur: tingitaquam croci colore. cūqꝫ maſticatur: tingit dentes: tirctura vehementi remanente. Eſt aūt calefactiua et maturatiua. virtus eius eſt oculi abſterſiua: et vrine ꝓuocatiua. ¶ Iſaac ī dietis libro qͣrto. Crocus eſt caliduſet ſiccus ī pͥmo gradu. Stomachum cōfortat: epatisꝯſtipatōꝫ aperit. hanelituoſos iuuat. et m̄bra debilia confortatIVIII¶ De cucumere et eius diſciplina¶ Iſidorus.Ucumeres dicuntur eo ꝙ interdum amari ſūtQui dulces naſci ꝑhibentur ſi lacte mellito eoum ſemeu infundatur. cūcumeriſ natura frigida eſt. ſtomacho incōmoda. ¶ Pliniꝰ libro. xix. Grecigenera tria fecere cucumeꝝ videlicet laconicum ſcitalicum boeticum. Ex his tm̄ laconicum. aqua gaudere dicunt Sunt qͥ herba: que vocatur culix nomīe: trita ſemeeoꝝ maceratum ſeri iubeant. vt ſn̄ ſemīe naſcātur Paticulatim cucumis floret. Ip̄e ſibi ſuꝑfloreſcens. ⁊ ſicciores locos patitur lanugine candida obductus: maqꝫ dum creſcit ¶ Ideꝫ in libro. xx. Cucumī ſilueſtrē ml̓to infra magnitudinem ſatiui diximꝰ eſſe. Ex eo fit midicamentuꝫ ſucco exp̄ſſo ē ſemine quod vocatur elaterium. de quo .ſ. dicetur īferius. Cucumim q̄ magnificantnaſci p̄cipuum in arabia: mox cyrenis. Alii ī archadiatradunt elytropio ſimilem: cuius inter ramos et follaꝓuenire nūcis iuglandis magnitudine ſemen. Eſſe autad ſpeciem ſcorpionis cauda reflexa: ſed candida. Alqͥetiam ab eo vocant cūcumiꝫ ſcorꝑionum. contra ſcorpionum ictus efficaciſſimum ¶ Palladius libro qͣrto. Inmenſe marcio cūcumeres ſeminantur rare. ſulciſ altitudine ſeſquipedali: latitudine pedum trium. inter ſulcosocto pedum ſpacium crudum relinquiſ. n̄ poſſūt vagari