LiberUndecimus
De eodemC.ci.De nepitacii.De ocimoDe virtute ip̄ius medicinali ciiiciiii.De oleo ſyleno ⁊ oliſacrochDe olereDe origanocvicviiDe medicinali virtute origaniDe eodemcviiiDe papauerecixDe medicinali papaueris operationeDe eodemcxicxiiDe paſtinacaDe peponecxiii.De petroſileno.cxiiii.De pipere aque ac piperitecxv.De porro et eiuſdem culturacxviDe operatione eius in medicinacxvii.De diuerſis porri ſpeciebuſcxviii.De portulaca cxix Adhuc de eodēcxxDe pulegio cxxi De eodemcxxii.De radicecxxiii.De radicula.cxxiiiiDe raphano ⁊ eius cultur acxxvDe virtute ip̄ius in medicina.cxxvi.De eodem cxxvii Adhuc de eodem cxxviii.De rapacxxix.De virtute ip̄ius in medicina.cxxx.De roſacxxxi.De rōſarum culturacxxxii.De operatione ip̄ius in medicina.cxxxiii.Adhuc de eodemcxxxiiii.De his que procedunt vel cōficiuntur ex roſa. cxxxv.De rubea.cxxxviDe ruta et eius culturacxxxviiDe virtute eius in medicina .cxxxviiiAdhuc de eodemcxxxix.De ſaluia.cxl.De ſandice et ſanſuco.cxli.De ſatureia.cxlii.De ſcordione cxliii. Adhuc de eodem cxliiiiDe ſenetionecxlv.De ſeride.cxlvi.De ſerpillo cxlvii De eodem.cxlviii.De ſyclacxlix.De ſynape et eius cultura.cl.De operatione ip̄ius in medicina cliDe ſiſere.clii.De ſolatrocliii.cliiiiDe ſtrignocloDe ſtrucioDe thimo .clvi. Adhuc de eodem.clvii.De tribuloſa et tuberaclviii.De viola.clix.De virtute eius in medicina .clx.Adhuc de eodemclxi.De vlpico et vrtica.clxii.Ge operatione vrtice in medicina clxiii.Adhuc de eodem.clxiiiiDe ypoquiſtite et ypoſilenonclxv.De yreos.clxvi.De yriclxviiDe yſopoclxviiiAdhuc de eodemclxixDe zeduare.clxx.Be zinzibereclxxi.
¶ A De herbis ortolanis et ſatiuisPlinius libro. xxgro colēdo ꝓximaꝫ multicuram ortoruꝫ fecere. miramurqꝫquoſdam ſcientiegratia eruditōisſue gloriaꝫ ex hiſpetentes: tāmulta p̄teriiſſe. Nulla mentione habita tot reꝝ ſpontecura ve ꝓueniētium p̄ſertim cum pleriſqꝫ illarū p̄cio vſuqꝫ vite: maioretiā ꝙͣ frugibus ꝑhibeatur autoritas. Atqꝫ vt cōfeſſisordiamur vtilitatibus queqꝫ nō ſolū terras omnes. verum etiā maria repleuere. Oīaqꝫ ſilueſtria fere ſint etfoliis et caulibus minora: ſucco acriora: ſicut origanuꝫ:et cunila. Solum vero ex omnibus lappatium ſilueſtremelius hoc in ſatiuū ramex vocatur. naſciturqꝫ fortiſſimum. Traditur ſemel ſatum durare: nec vnꝙͣ terra viciari: iuxta aquam maxime ferturqꝫ ſi ſemina ſerantur īcluſa. porri. eruce. apii. naſturcii. lactuce: intubi. mire illa ꝓuenire. Que aūt ſilueſtria ſunt eadem in ſatiuis ſicciora intelliguntur et acutiora ¶ Actor Poſtꝙͣ ergo diximus de herbis ꝯmunibus et ſpōte. id eſt ſine culturain agris et ſiluis. ceteriſqꝫ ꝯmunibus locis naſcentibuſreſtat dicendum de ortolanis atqꝫ ſatiuis. q̄ videlicꝫ ortolanoꝝ et agricoloꝝ cura ꝓueniūt. et nō ſolū ī medicina ſed etiā in cibo plurime illaꝝ vtiles ſunt. ¶ Iſaac indietiſ. Herbaꝝ ortolanaꝝ ſiue domeſticaꝝ nutrimentameliora ſunt. citiuſqꝫ digeſtibilia. facile venas penetrātia Sed tam̄ mēbriſ aſſimilari tardiora. qꝛ cito mēbrisaſſimilanda de neceſſitate ꝓprietatem quandam haberedebent vt facile coagulētur Silueſtres in comꝑatōe domeſticaꝝ ſicciores ſunt: et ob hoc ad digerendum tardiores Sed cum bn̄ digeruntur: cito mēbris aſſimilanturqꝛ ſiccitate coagulatōi vicinātur De nutrimento qͥdemherbaꝝ pauca in corpus veniunt. laudabiliores autemad bonum ſāguinē generandum ſunt lactuce. qꝛ ſanguini naturaliter ſunt vicine Scd̓o loco ſunt molochie tercio attripliceſ: blites: portulace: herbe acetoſe Dicit autem gall̓. ꝙ q̄ naturaliter dure ſunt cocte molleſcunt. etad digerendum faciles ſunt Naturaliter aūt tenere qn̄coquūtur: dure ſunt et ad digerēdū tardiores: quaſi corrigie qd̓ in porris eſt videreDe cura antiquorum circa culturā agrorūet ortorum¶ ActorRtoꝝ autem et agroꝝ culture quanta ſit volūptas et vtilitas humana: iam ex ꝑte oſtenſum ēſupra. huic deniqꝫ vacabant ātiqui delectabiliter. non ſolū noſtri. id eſt fideles: vt heremite ac ſanctipatres. ſed etiā gentiles vſqꝫ ad reges et principes. vn̄hieronimꝰ ad ruſticū d̓ vita mōachi anachorite ſcribēsinter cetera eiuſdem vite documenta q̄ ſcribit. hoc etiāponit. fac̄ inquit et aliqͥd operis. vt te ſꝑ īueniat dyabolus occupatuꝫ. humus ſariatur. equo limite areole diuidantur In quibꝰ cū olera plātata iactata ve fuerīt ſemina: vel plante ꝑ ordinem poſite. aque inducātur irriguevt tu deniqꝫ pulcerrimoꝝ verſuū ſpectator aſſiſtas. Inſerātur et arbores infructuoſe vel gēmis vel ſurculiſ vtꝑuo poſt tꝑe laboris tā dulcia poma decerpas Hec hieronimus Fertur etiā de quodā rege romanoꝝ: ꝙ cū aſenatu exilio relegatus eſſet. et orti ſui culture vacaret.tadem remiſit ad eum ſenatus nūciū vt redirꝫ. ac d̓nuoregnum ſuſciꝑet Qui iā huiꝰ culture voluptatē exꝑtusbonū orti ſui ꝓuentum reſpiciens voluit acqͥeſcere. ſed