DecimusLiber

aut linguam exaſꝑet. Corꝑis verrucas impoſitus ⁊ clauos et cōdilomata tollit. naribus vnctus caput purgatet oculis p̄tergia detergit. Carbunculos et fagedenicavulnera tollit. cancros et fiſtulas ad ſanitatem ꝑducit.Semen eiꝰ autūno collectum: in ſole ſiccatur: et ventrēpurgat leniter acceptum. Radix eius data cum mulſaventrem purgat in aceto cocto et ore retenta dolorē dētium mitigat. Carides naſcitur in locis aſꝑis. et ē lauro ſimilis. folia eiuſ mirte ſūt ſimilia ſed maiora et fortiora. que in fine acuta ſūt et ſpinoſa. haſte ſūt vno cubito longe. ſemen aūt interpolato āno ꝓfertur. mordēs līguā: nūcibus ſimile. Similis eſt ei ſupͣdicto virtus. ſedſuccus eius plus eſt vomificꝰ. Paralmos naſcitur ī locis maritimis. haſtis extenua radice. vi. vel. vii. duorūpalmoꝝ erectis ac ſubrufis: in quibus folia ſūt minutaet anguſta: et oblonga. lingue ſimilia. In haſtis capitella ſunt rotūda. in qͥbus ſemen rotundum eſt. et varium.flores albos habet. oīſqꝫ frutex lacrimum album ⁊ infinitum habet. cui virtus ſupͣdicto ſimilis eſt. Ilioſcopoſhabet folia andragne .i. portulace ſimilia ſed tenuiora:et obrotunda. haſtaſqꝫ duobꝰ palmis lōgas et tenues:ac rufas. Succus eius eſt albus. Capitella ſunt ei ml̓taſimilia aneto flore plena. Semen eſt ei circa folia. iuxtaripas naſcitur: et circa ciuitates et edificia. Semē eiuſet ſuccꝰ colligitur. virtute ſimiliſ ſupͣdicto: ſed paulo fortior. Bendrodes habet multas comas: lacrimum infinitum. et virgas obrūfas. ī qͥbus folia ſunt ſimilia miriceſed oblonga. ſemenqꝫ ſimile carici. Cōpoſitōꝫ et virtutem ſupͣſcriptis habet ſimilem. Plathophilos hꝫ foliaet radices flomo ſimiles. virtus eſt ei ſimilis ſupͣdictis.Succus acceptus humorē depōit ventris. Tuſus et inaquam miſſus occidit piſces. oīſqꝫ tytimallus id facerepoteſt. Cyparaſicas habet haſtas duobus palmis longas et ſubrufas. folia pino ſimilia: ſed paulo molliora.Naſcitur in locis aſꝑis et ſaxoſis ¶ Pliniꝰ libro. xxviTytimallum noſtri vocāt herbam lactariā. lactucaꝫ caprinam. Narrātqꝫ lacte ip̄ius inſcripto corꝑe. cū īaruerit. ſi cinis inſpargatur literas apparere. ⁊ ita quidamadulteras potius ꝙ codicillis alloqͥ malluere ¶ CLI.¶ De verbaſco ac verbena ¶ Iſidorus.Erbaſcum latini vocant herbam quā greci flomos appellant. haꝝ altera eſt maſculus albidioribus et anguſtioribus foliis. altera vero feīa:folus latioribus atqꝫ nigris lanuginoſis et hirſutis ¶Plinius libro. xxvi. Cōtra tuſſim bibitur verbaſcꝰ: qflos eſt aureus atqꝫ tanta vis huic eſt: vt etiam iumētiſnō modo tuſſientibus. ſed ylia quoqꝫ trahentibus ī potu auxilietur. Qd̓ et degētiana reꝑitur ¶ Ex herbarioverbaſcus naſcitur in locis ſabuloſis ⁊ aggeribꝰ. ad podagrā hec herba cōtuſa et impoſita dolorem ſedat. ¶Iſidorus. Verbena ſiue veruena d̓r quaſi pura. ſꝫ a grecis gerobotanea nomē accepit eo ꝙ remediis ac ligam̄tis hoīm ac purificatōibuſ ſacerdotum a gentilibꝰ apta ꝓbata ſit. vnde et pōtifices illam appellabant ſagmēquaſi ſancimen. ¶ Plinius libro. xxv. Nulla tn̄ romāenobilitatis plus habet ꝙͣ hierobotane quā noſtri verbenatam vocant. Hac iouiſ menſa verritur: domuſqꝫ purgantur ac luſtrātur. Duo ſunt eius genera. folioſa q̄ femina putatur. mas foliis rarioribuſ. vtriuſqꝫ plureſ ramuli tenues: cubitales: anguloſi. folia minora. ꝙͣ q̄rcus.et āguſtiora: diuiſuris maioribus. flos vero glaucꝰ Radix longa: tenuis. et vbiqꝫ naſcitur in planis aquoſis.Quidam aūt nō diſtinguūt: ſeci vnū tm̄ faciunt genus.eo ꝙ eoſdem vtraqꝫ habeat effectus. vtraqꝫ galli ſortiuntur ac reſpōſa p̄cinunt. ſed magi vtiqꝫ circa hāc inſaniunt. hac punctos impetrare dicunt que velint. febresabigere. amicicias cōciliare. nulliqꝫ morbo non mederiſed circa canis ortum abſqꝫ ſolis et lune cōſpectu debe

re colligi. hec aduerſus ſerpentes ex vino conteritur ſſByaſcorides. Hierabotaneꝫ qd̓ multi peryſterō vocataut verbenā. habet duas ſpecies. vna eſt ſupina. alterarecta. Primaqꝫ ſyderitis et curetis. vel typeriſon vocatur. latine aūt intuba .i. quaſi luſtrago aut vertipediumdicitur. Secūda vocatur tergominon bimion vel gerabotana. feralia. herculana. latine criſtallina. vtraqꝫ hꝫfolia ſubalbida velut inciſa. ſimilia yri: ſed anguſtiora.virgas cubito longas et aplius habet. anguloſas radices tenues et oblongas. Radix et folia medentur vctericis cum vino bibita ⁊ etiam cathaplaſmata ip̄aqꝫ folia cum vino bibita et etiam cathaplaſmata. venenatismorſibus occurrunt impoſita. Eius elixatura p̄ſtat hylaritatem ſi fuerit in ꝯuiuio aſꝑſa. Cum tribus foliiset totidem radicibus datur tercionariis. cū quatuor qͣrtanariis. herba cocta glutinat vulnera: alienatōes ſtrīgit. ad omnia quoqꝫ venena potui data optime facit¶ UIII¶ De vetonica¶ Plinius li. xxvEtones in hiſpania eam q̄ vetonica d̓r ī galliain italia aūt ſerratula. A greciſ ceſtrō aut phyſchroteron āte cūctas laudatiſſima exit āguloſecaule cubitoꝝ d̓uum a radice ſpargenſ folia. fere lappati ſemine purpureo. folia ſiccantur in farinam plurīosad vſus. fit ex ea vinum et acetum ſtomacho et claritatioculoꝝ. tantum glorie habet: vt domus in qua ſita ſittuta exiſtimetur a piaculis omnibus. Beniqꝫ vetonicap̄cipue morſibus imponitur. cui tanta viſ eſſe ꝑhibeturvt incluſi ſerpentes eius circulo: ip̄i ſeſe īterimāt flagellando. Semen eius cū vino vel farina datur ad ictus.¶ Dyaſcorides. Uetonica virgas habet tenues ⁊ longas; quadrifolia longa et tenuia et odorata radices etfolia infinita. ſemen vt ſpica. Radices eius cum mulbibite. nauſeam flegmaticam ꝓuocat. folia dantur adquaſſatōes. Item cū vino bibita morſus venenatos ſaluberrime curat. vriam ꝓuocat. epylenticos maxīe iuuat. Spleneticis etiam cum oximelle accepta effectump̄ſtat. Digeſtionem celebrat. Schyaticis et nefreticisaccepta cum aqua medicatur et veſice dolorem ꝯpeſcutyctericos quoqꝫ ſanat. m̄ſtruis imꝑat. ydropicis febriētibus cummulſa datur. non febrientibus autem cū vīoac melle. Item bibita cum vino ac mulſa ventrem mollit. cū melle vero ꝯpoſita ſicut electuariū et accepta ptyſicis et emoptōicis maxīe ſubuēit. In fractura capitishec herba ꝯtuſa et impoſita. vulnus mira celeritate cōglutinat. et id melius fit ſi trita recenſ īponatur. tātaqꝫilli vis eſt. vt oſſa ꝯfracta ibi extrahit neruis p̄ciſis. etdolori lateris ſubuenit. Cum vino et aceto ad terciascocta: et in ore retenta: dolorem dentium aufert. Cū adcalida a ieiuno accepta. caliginē oculoꝝ extenuat ⁊ claritatem facit. Reumaticis etiam in aqua calida datur.¶Plate arius. Uetōnica eſt in tercio gradu calida ⁊ ſicca cuiꝰ folia medicine ꝯpetunt viridia. Exiccata quoqꝫmulte ſunt efficacie. ad dolorem capitis valet decoctioeius ⁊ ꝯtra dolorem ſtomachi datur cum aqua calida ⁊abſinthii ſuccō ¶ Macer. Uetōnicam ſoliti ſūt ceſtrōdicere greci. Urias potata ciet: lapideſqꝫ repellit. Feriemoptōicis cum poſca ſumpta iuuamen. Idropicos ſiccat cum vino melleqꝫ ſumpta. De foliis eiꝰ tritis factūcathaplaſma. Nō modicū ꝓdeſt oculis quos leſerit ictꝰIllius roſeo ꝯmixtus ſuccꝰ oliuo. Auribꝰ infuſꝰ varioſfugat inde dolores. Betonice puluis cocto cum melleiugatꝰ: Empicos tuſſimqꝫ iuuat: ſuſpiria ſedat. Et ſtemachi varios ſūptꝰ iuuat ille dolores. Si febrit ex calido cum vino: ſi febris abſit. Cum mulſa bibitus idempuluis mouet aluum. Cum ſale contritis foliis cathaplaſmate facto. Uulnera curabit que ſunt illata recēterTritaqꝫ fracture capitis hec ſola medetur. De foliſ eꝰelixis fit cathaplaſma. Utile non modicū variis viciis