LiberPonis

¶ Theogolitus. Thopaſius. Torcōis.Uarac. Uegentana. Uenix. Urices.Iris.Iignites. Zimetu.¶ Iſidorus. Abſyctos gemnia eſt nigra ⁊ ponderoſa:diſtincta venis rubentibus. Hec excalefacta igni: vii.diebus retinet ignem vel calorem C. .XXXVII.¶ De achate idem.Chates eſt gēma nigra hn̄s in medio circulosnigros ⁊ albos iūctos ⁊ variatos: ſimil̓ emathiti. polita aūt pingueſcit. Magi ſuffitu earumſi creditur tempeſtates auertūt: fulmīa ſiſtūt. ¶ Idemachatē ſycilia primū dedit in achate fluminis ripis reptum non vilem. Quippe inſcribētes euꝫ vene: naturalibus ſic notāt formis: vt cū optimus eſt: variaſ p̄feratrerū ymagines. vnde anulus pirri regis: qui contra romanos geſſit bella: non ignobilis fuit. cuius gēma eratachates: In quo nouem muſe cū inſignibus ſuis ſingule: ⁊ appollo tenens cytharam videbatur. Non impreſſis figuris: ſed ingenitis. Nūc aūt diuerſis locis patethic lapis. Creta dat achatē corallo ſimilē. ſed illitu guttis auro micātibus: ⁊ ſcorpionū ictibꝰ reſiſtentē. Indiadat achatē nunc nemoꝝ nūc animaliū facies reddenteꝫqui viſum fouet. Et intra os receptus ſitim ſedat. Sūtet qui iuſte redolēt mirre odorē. Achates maculis ſāguineis irrubeſcit. Sed qui maxime ꝓbantur: habeāt vitream ꝑſpicuitatem: vt cypreus Na qui facie cerei ſūtabūdantes negligūtur. ¶ Plinius vbi ſupͣ. Achatesin autoritate fuit magna Nūc aūt in nulla. Reꝑta primum eſt in ſicilia iuxta flumē eiuſdem noīs. poſtea veroplurimis locis. ¶ Ex libro de natura reꝝ. Achates inorientali fluuio reꝑitur. viperaꝝ morſus aufert. qꝛ contra venena valꝫ: venena quippe fugat. ſitim ſedat. viſūfouet. portantem roborat et fecūdat. ¶ Ex lapidario:Hic lapis. ſcꝫ achates. īgenitas memoratur habere figuras: Cuiꝰ natiua facies albis īterlitaqꝫ venis. Nūcformas rerū dat. nūc ſimulacra deoꝝ. Sic lucet ip̄e niger:zonis tn̄ obſitus albis.XXXVIII.De multiplici achatis origine ac ſpecie.¶ Plinius vbi ſupra.Chates excedens amplitudīe ē numeroſa. varietatibus diuerſis mutātibus eius cognomīa.¶ Corale achates guttis aureis zaphiri mō ſparſa: qualis copioſiſſima eſt ī creta. putant eā contra ſcorpionum ⁊ araneaꝝ ictus ꝓdeſſe. Quod in ſiculis vtiqꝫcrediderim. qꝛ primū extīguitur ſcorpionū peſtis: afflatu eius ꝓuincie. In india quoqꝫ inuente cōtra eadē pollent: alijſqꝫ magnis miraculis. reddūt ſpecies fluminū⁊ nemoꝝ: ⁊ iumētoꝝ. prodeſt etiā oculis ſpectaſſe. Sitīſedant in os impoſite. Thebis egiptiis reꝑte carent rubentibꝰ venis ⁊ albis proſunt tn̄ cōtra ſcorpiones valde. Eadem quoqꝫ cypriis eſt autoritas. In ꝑſis quoqꝫſuffitu eaꝝ tempeſtates fulmīaqꝫ dicuntur auerti. Etargumentū eſſe: ſi refrigerēt in feruētes lebetes additevt tn̄ proſint leoninis iubis adalligādas eſſe. Naꝫ hyene pelli ſimilem abhomīantur: domibꝰ diſcordialeꝫ. Illam vero que vnius eſt coloris: inuictā eſſe dicunt athletis. Argumentū vero eius eſſe ꝙ cocta cū pigmentis īolla plena olei intra duas horas ſubferuefacta: vnū colorem ex om̄ibus faciat minii. ¶ Arnoldus vbi ſupraAchates ē niger lapis cū albis venis. Eſt aūt quoddāgenus achatis corallo ſimile. Et eſt genus creticū cumvenis croceis. Aliud quoqꝫ genus indicum ſanguineiſguttis variū. primū genus aptum eſt ad formas reguꝫet ſimulacra mōſtranda ſomnioꝝ Creticū vero pericūla vincit: gratum ⁊ facundū: boniqꝫ coloris hominē facit vireſqꝫ confert at munit. Terciū genus viſum fouꝫcontra ſitim: ac venenū eſt. ⁊ accēſio eius odorifera eſt.¶ Ex lapidario. Nunc quoqꝫ corallio ſimilē gerit inſu

la creta. cuius planicies criſcis eſt illita venis. Iſte nocens virus fugat: quod vipera fundit. Reddentē varias facies dat et indus achatē. Nunc nemoꝝ frondes:Nūc dantem ſigna feraꝝ hic ſedare ſitim: viſumqꝫ fuere putatur. Et eſt qui mirre ſuccenſus ſuſpirat odorēSanguineas maculas eſt qͥ ꝑhibetur habere. Erea curfacies cui creber viſus habetur.¶ XXXIX.¶ De adamante. ¶ Iſidorus vbi ſupra.Damas eſt lapis indicus ꝑuus et indecorꝰ: ferrugineū hn̄s colorem: ⁊ ſplendorē criſtallinum¶ Nunꝙͣ aūt vltra magnitudinē nuclei auellanereptus ē. hic nulli materie cedit: Nec ferro quidē: Necigne: Nec vnꝙͣ incaleſcit. vnde ⁊ nomē: interpretationegreca: indomita vis accepit. ſed cū ſit inuictꝰ: ferriqꝫ etignis cōtemptor: hircino ſanguīe rumpitur recēti et calido. ſicqꝫ maceratus ml̓tis īctibꝰ ferri ꝑfringitur. Cuius fragmētis ſculptores pro gēmis inſigniedis ac perforādis vtūtur. hic cū magnete lapide diſſidet intantūvt iuxta poſitus ferrū nō patiatur trahi a magnete. autſi admotꝰ: magnes comp̄henderit: rapiat atqꝫ auferat.fertur quoqꝫ in electri ſimilitudine venena dep̄henderemetus vanos expellere. Maleficis artibꝰ reſiſtere. Fius genera ſunt ſex. ¶ Phiſiologꝰ. Adamas in quodaꝫmonte orientis inueītur: Nocte tm̄ nō in die queritur.quia nocte lucet. ꝑ diem aūt nō lucet: qꝛ ſol eius lumenabſcondit. ¶ Areſtotiles vbi ſupͣ. Adamas ferꝝ magneti aufert: Eiuſdemqꝫ magnetis naturā ꝯdemnat. omnia quoqꝫ ſolida corꝑa lapis adamas ꝯfringit. plūbumvero frangit eū: nec ferrū eum frangit. Sed nec in igneꝯburitur. Omnes quoqꝫ lapides penetrat et corrodit.Eorūqꝫ ſplendores detegit. ¶ Pliniꝰ vbi ſupͣ. Maximū in humanis rebꝰ: nō ſolum inter gēmas: p̄ciuꝫ habꝫadamas. diu non niſi regibꝰ: ⁊ his admodū paucis cognitus. In metallis vnus reꝑtus eſt auri. nec naſci videbatur niſi in auro. veteres eū in ethiopuꝫ metallis tantum: inter mercurii delubrū ⁊ inſulaꝫ meroen: exiſtim.uerunt inueniri. Dixerūt non ampliorē cucumeris ſemine: vel colore diſſimilem reꝑiri. Nunc aūt eius generaſex naſcūtur de quibus ſcꝫ infra dicetur. Illa vero īuicta vis duaꝝ violētiſſime nature rerū: ignis ferriqꝫ cōtemptrix. hircino rumpitur ſanguīe Nec aliter ꝙͣ recēti calidoqꝫ macerata. ⁊ ſic quoqꝫ ml̓tis ictibus: tūc etiam p̄terꝙ eximias incudes malleoſqꝫ frangit. Cuiꝰ hͦingenio inuentū quove caſu reptum: aut que fuit cōiectura experiendi rem immēſi ſecreti etiam in fediſſimoanimaliū. Eūqꝫ feliciter rumꝑe cōtingit: ī tam paruasfrāgitur cruſtas: vt vix diſcerni poſſint. que quidem aſculptoribus expetūtur: ferroqꝫ includūtur: omnem duriciem ex facili cauātes. adamas venena irrita facit: etlymphationes abigit. Metuſqꝫ vanos a mēte expellit¶Arnoldus vbi ſupͣ. Adamas eſt lapis criſtallo obſcurior: huiuſmōi tn̄ fulget colore. hic nec igne ſoluitur. vtdictuꝫ eſt. nec ferro. Sed hirci ſanguine: vel plūbo. Gēmas penetrat: ⁊ ferꝝ attrahit ip̄m. magnetis quoqꝫ n̄turam ſoluit. virtus eius eſt in auro: vel argento: vl̓ ferro. valetqꝫ contra inſaniā. ⁊ cōtra venena. ⁊ vana ſomnia. ⁊ phantaſmata. Et cōtra incubos. ⁊ contra hoſtesindomitos: geſtatus in lacerto ſiniſtro. ¶ Ex libro d̓ natura rerū. Adamas fortē facit hoīem ꝯtra hoſtem. ſomnia vana repellit. venenū fugat ⁊ prodit. fertur em̄ ſudidore madere. ſi venenū adhibeatur ꝓpe. prodeſt lunaticis: ac demone repletis. Ex cōtactu etiam prodeſſe dicitur inſanis.¶ XL.De vario adamātis genere ¶ Plinius vbi sͣ.¶Damātis genera ſex eſſe noſcūtur. Indicꝰ cogͦnationem habet cū criſtallo: Siquidem et colore nō differt. tranſlucidus laterū quoqꝫ ſexangulo leuore: turbinatus in mucronē: aut duabꝰ ꝯtraruſꝑtibꝰ quo magis miremur vt ſi duo turbīes latiſſimis