LiberNonus
columbinus ſfungia rubruſ fluuiatilis ⁊ reliqui. albus.alius mollis eſt: alius durus. Mollis in oꝑe nō duruseſt: ſed tractabilis. Ita vt in eo quaſi in ligno litere ſcribantur. Tiburtinus a loco ytalie dictus eſt: qui cuꝫ adfabricam fortis ſit: vapore tn̄ diſſilit. Arenacius lapiseſt arenis maris cōcretus: hic et bibulus dicitur. qꝛ ſeruat humorem acceptum. pipirinus ſubalbidus eſt cumpunctis nigris durus atqꝫ fortiſſimꝰ. Cōcleacius autēconcleis et lapillis concretus eſt: et arena aſperrimus.Molaris in parietibꝰ vtilis eſt: quia eſt quedā eius natura pinguior duraqꝫ et aſpera ex quo etiā mole fiunt.huius quatuor genera ſunt: albus: niger: ꝑ̄mixtus: fiſtuloſus. Sfungia lapis creatus ex aqua leuis ac fiſtuloſus et cameris aptus. ¶ Plinius libro. xxxvi. Multitudo lapidum inutilis eſt edificiis moroſitate quadamIn liguria ⁊ veneciā lapis albus ſecatur dētata ſerra.hi tractabiles in oꝑe ſunt. laborem quoqꝫ tollerant ſubtecto dumtaxat. Aſꝑgine ac gelu brumiſqꝫ rumpiturin teſtas contra humores ⁊ maris auras talis lapis robuſtus eſt. Tiburtini ad reliqua fortes. vapore diſſiliūtNigri ſilices optimi quibuſdā in locis rubentes. Nonnuſquā et albi: ſicut in tarquinēſi et in anicianis lapicidinis circa lacum volſiniēſem. Et in ſtratonenſi ſunt lapides: quibus nec ignes quidem nocent ⁊ in monumenta ſculpti contra vetuſtateꝫ quoqꝫ ꝑmanent incorruptiEx his forme fiūt in quibꝰ era funduntur. Eſt ⁊ lapisviridis vehemēter igni reſiſtens: ſed nuſꝙͣ copioſus. etvbi inueītur lapis nō ſaxuꝫ. E reliquis pallidus ī cemēto raro vtilis. Globoſus ꝯtra iniurias quidē fortis: ſꝫad ſtructuraꝫ infidelis niſi ml̓ta ſuffrenatione deuīctꝰ.Nec certior eſt fluuiatilis: ſemꝑ veluti madenſ. Remedium eſt in lapide dubio: eſtate illū eximere. Nec an̄ bienniū eum domi tecto inſerere: domituꝫ tempeſtatibusque ex eo leſa fuerint: in ſubterranea ſtructura vtiliuseſt aptari. ⁊ qui reſtiterint tutū eſt celo ꝯmittere. ¶ III¶ De lapidibꝰ ad mortaria medicīalia cōgruIdem in eodem.1gUtoribus quoqꝫ fuerūt cure lapides: mortariiorū quoqꝫ nec medicinaliū tantū ad pigmenta¶ꝑtinentium. In his ꝑtulere lapidem etheſiumIMox etiā thebaicum quē pirrhopecilon appellauimusAlii vocāt pſaroniū. Terciū ex calazio chriſiten. Medici aūt et baſaniten. Hic em̄ lapis nichil ex ſe remittitHi vero lapides qui ſuccū reddūt: oculoꝝ medicamētiſvtiles exiſtimati ſūt. Ideoqꝫ ad ea maxīe ethiopici ſūtꝓbati. Tenariū vero lapidē ac penicum et hematitē hiſmedicamentis ꝓdeſſe tradūt que ex croco componaturEx alio tenario: qui niger eſt: et ex pario lapide nō eq̄quoqꝫ medicis vtilem: potiorem ex egyptio lapide alabaſtrite vel ex albo ophite. Eſt em̄ hoc genus ophitis:ex quo vaſa et etiā cados faciūt. In ſiphno lapis eſt qͥcauatur tornaturqꝫ in vaſa cōquendis cibis vtilia. velad eſculentoꝝ vſus nigreſcit oleo excalefactꝰ: dureſcitqꝫ: natura molliſſimus. In belgica ꝓuincia candiduꝫ lapidem ſerra facilius etiā ſecant ad tegulaꝝ ⁊ imbricumvicem ꝙͣ ligna. vel ſi libeat: ad ea que vocat pauonaceategendi genera. Specularis vero lapis qm̄ et hic lapisnomen obtinet faciliore multo natura finditur: in qualibet tenues cruſtas. Hunc olim hiſpania citerior dabattantuꝫ. nec tota: ſed circa ſegobricam vrbem intra centum milia paſſuū. Iā vero etiā cipros ⁊ capadocia necnon ſicilia: nuꝑqꝫ inuentū eſt in affrica poſt ferēdos tamen om̄es hiſpanie ⁊ capādocie molliſſimis: ⁊ ampliſſime magnitudinis ſed obſcuris.¶IIII.¶ De quorundā lapidum miraculis.Apidem e ſcyro inſula fluctuare tradunt integrū: eundemqꝫ mergi ꝯminutum. In oſſa troadis fiſſili vena ſcinditur lapis ſarcofagus: corꝑaqꝫ defunctoꝝ in eo condita: intra diē quadrageſimū
abſumi conſtat: exceptis dentibus. Mucianus autor ē.ſpecula quoqꝫ ⁊ ſtrigiles ac veſtes et calciamenta mortuis illata fieri lapidea. Eius generis ī licia ⁊ in oriente ſaxa ſunt: que viuentibus quoqꝫ adalligata corꝑarodunt. Theophraſtus autor eſt: Ebur foſſile cādido vgroqꝫ colore reꝑiri. et oſſa ē terra naſci atqꝫ lapides ꝗſſeos inueniri. Uarro tradit lunenſem ſilicem ſerra ſecari. Tuſculanū igni diſſilire. Sabinuꝫ fuſcum. addito etiam oleo: lucere. ¶ Actor. Etiā d̓ quibuſdā mirabilitercreatis lapidibꝰ iam dictū eſt ſuꝑius in libro p̄cedentivbi actū eſt de lapidibꝰ mineralibus ¶ Ienon ī libro denaturalibuſ. virtus em̄ eſt occulta vniuerſalis: que lapides ex igne facit. Et ex aqua quando funditur ip̄m ſutlocum bezon. Tunc em̄ ſubito coagulatur. Nec ampliꝰin naturā ſuam reuertitur. Itaqꝫ quod igni aque et terre contingit illud etiam animalibus et plantis acciditQua ſcꝫ virtute materie ſue: temporis aūt loci fit eorūom̄ino diſſolutio: aut in lapidem ꝯuerſio.x¶ De lapidibus quibuſdā medicīalibꝰ.¶ Plinius vbi ſuꝑraApis aſſeus guſtu ſalſus. pōdagras lenit: pedibus in vaſe ex eo cauato inditis. Omnia p̄terea crurū vicia in his lapicidinis ſanātur: cumin metallis oībus crura vitiētur. Eiuſdem lapidis flosappellatur in redigenda farinam mollis ad quedam ꝑinde efficax. Eſt aūt ſimilis pumici ruffo. Emendatqꝫvitia māmaꝝ: admixtus eri cyprio. pici auteꝫ vel reſinemixtus. ſtrumas vel panos diſcutit. ac p̄tiſicis proficitlinctu cum melle ad cicatrices vlcera vetera ꝑ̄ducit: excreſcentia erodit. Ad beſtiaꝝ quoqꝫ morſꝰ vtiliſ repugnantia curationi ſiccat ſuppurata. Et fit ex eodeꝫ mixto fabe vel lomento podagricis cathaplaſma. ¶ Auicenna in ſecūdo cā. Indicus lapis eſt ſicut nux paruamodice longa: quaſi dactilus amigdala: hūc etiaꝫ in extremitatibus linee ſecant. ⁊ alie linee latitudīales equediſtantes. Itaqꝫ ſe ſecant. ⁊ remanent ex eis ſicut ſquame ꝑue lucide. Stomacho nō ꝯuenit: ſed eū debilitat. ⁊deiicit appetitū. Confert lapidi renū: ⁊ eum extrahit. ⁊ſanguinē abſcindit. Capis lacteus eſt cinericii coloris:dulcis ſaporis. Cunqꝫ fricatur cum aqua: egreditur exeo quaſi lac ⁊ reſeruatur. Eſt aūt temꝑatus. ⁊ ꝯfert inicio calidoꝝ apoſtematum. ꝓhibet curſum ſuꝑfluitatumad oculum ⁊ vlcera in eo accidentia. Lapis lune diciturſplendor: vel ſpūma: vel ſputuꝫ lune. Et inueītur aqudaugmentū lune in terra arabum leuis. Suſpēditur aūt⁊ fertur ſuꝑ arborem ⁊ fructificat. Epilenſiā quoqꝫ ſanat. Itaqꝫ ſuꝑ epylenticū ſuſpēditur. qui ſcd̓m terminūab eo aſſumitur. Lapis ſerpentis. vt dicitur. ſuſpenſione ſua morſui ſerpentis cōfert. Eſt etiā lapis quidaꝫ qͥinflamatur aqua: extinguitur oleo: Ex iſto fugiunt vermes venenoſi.¶ VI¶ De quibuſdā lapidibus cōmunibus.¶ Iſidorus libro. xvi.Apis dicitur eo ꝙ ledit pedem. Cautes ſūt aſpera ſaxa in mari: dicte a cauendo: quaſi cauteMurices petre ī litore: ſimiles muricis nimisacutiſſime: et nauibus ꝑnicioſe. Icon eſt ſaxū dictuꝫ ꝙhumane vocis ſonū captet. etiā verba loquentiū imitatycon em̄ grece imago latine dicitur. licet hoc quideꝫ etlocoꝝ natura eueniat. ⁊ quādoqꝫ ꝯuallium. Calculꝰ eſtlapillus terre admixtus. rotundus atqꝫ duriſſimus: ⁊omni puritate leuiſſimus: dictus: eo ꝙ ſine moleſtia breuitatis ſue calcetur. Cui cōtrarius eſt ſcrupulus lapillus minutus ⁊ aſper: qui ſi inciderit in calciamentuꝫ ſiocet: ⁊ moleſtus eſt. vnde ⁊ animi moleſtiā ſcrupulū dicimus. Ex libro luminū. Ex elementoꝝ beneficio triagenera ſubſiſtunt: ſcꝫ lapides: vegetabilia: ⁊ animalia.Lapis eſt corpus minerale. ⁊ eſt duplicis generis. Eſtem̄ lapis cui ſola natura ſpeciem dedit: ⁊ cōplementum