LiberOctauus

¶ AII.et puſtulas corꝑis purgat.¶ De praſi et chriſocolla ¶ IſidorusRaſin .i. creta viridis. et ſi ꝑmiſcue genereturIin aliquibꝰ terris: optima tamē in libia cyrenēſi. Chriſocolla colore praſino ſic dicta eſt: eo ꝙauꝝ habere traditur eius vena. Hec etiā naſcitur in armenia: ſed probabilis venit ex macedonia. Foditur em̄ex metallis eris: cuius inuētio argentū atqꝫ indicū prodit. Nam vena eiꝰ cum his habet nature ſocietatem.Dyaſcorides. Chriſocolla colorē habet praſinuꝫ .i.viridem valde. Melior eſt aūt et armenica. Secūda vero macedonica ⁊ cypria. Eligēda vero eſt munda: ſinelapide: ſine terra. virtus eſt illi inſciſſoria. et cōſtrictiua¶ Plinius libro. xxxiii. Chriſocolla eſt humor ꝑ aurivenam defluens humore craſſeſcente frigoribus hibernis vſqꝫ in duriciam pumicis. Laudatiorē eandeꝫ fiericomꝑtum eſt. in aurariis metallis ⁊ ꝓximam in argentariis. Inueītur etiā in plumbariis vilior etiā auraria.In om̄ibus aūt his metallis fit ⁊ cura multuꝫ infra naturalem illā: immiſſis in venam aquis leuiter hyeme tota vſqꝫ ad iunium menſem. et in iunio iulioqꝫ ficcatis.Natura eiꝰ eſt que lino ⁊ lane ad ſuccū bibendū: Tunditur in pila: deinde cribro tenui ſecernitur: poſtea molitur: ac de inde tenuius ſic cribratur. Quicqͥd nō tranſmeat: in pila reꝑitur: de inde molitur. puluis ſemꝑ in catinos digeritur: et ex aceto maceratur. vt om̄is duriciaſoluatur. rurſumqꝫ tūditur: deinde in cōchis lauatur ⁊ſiccatur. Tunc alumine herbaqꝫ ſola quā luteā vocanttingitur atqꝫ pīgitur: anteꝙͣ purgat. Refert ꝙͣ bibuladociliſqꝫ ſit: Nam niſi rapuerit colorem: addūtur ⁊ ſcytanum atqꝫ turbiſtū: ita vocant medicamēta ſorbere cogentia. Laudatiſſima eſt in armenia. Secunda in macedonia. Largiſſima vero in hiſpania. ſunt ⁊ in cypro genera eiꝰ duo. Sūma ꝯmendationis eſt vt colorē herbeſegetis lete virentis reddat ꝙͣ ſimillīe. Luteam putanta lutea herbāa dictā quā ip̄am ceruleo ſubtritam pro criſocolla inducūt viliſſimo genere ⁊ fallaciſſimo. Tribusgeneribꝰ diſtinguūt eam: ſcꝫ aſperam. mediam. ⁊ attritam. quā vocant herbacea. Subliniūt em̄ are noſā: pͥuſꝙͣ inducāt atramēto ⁊ paretōnio. qm̄ eſt natura pīguiſſimum ⁊ ꝓpter liuorem tenaciſſimū Atramēto quidemſpargitur: ne candorē pare thonii chriſocolle pallor afferat.¶ UIIIII.¶ De oꝑatōe criſocolle ī aurificio et medicīaRiſocollam ⁊ aurifices ſibi vendicant in auroagglutinādo: ⁊ inde omnes appellatā ſimilitervtentes dicūt. Temꝑatur aūt erugine cypria.et pueri impubis vrina nitro addita. Teritur ciprio erein cypriis mortariis. Santernā huiuſmōi vocāt noſtri.Ita ferruminatur auꝝ: quod vocāt argentoſuꝫ. Signūeſt ſi addita ſanterna niteſcit. Ex diuerſo eroſum ſe cōtrahit ⁊ hebetatur. ac difficulter ferruminatur auꝝ. atid glutinuꝫ fit auro ⁊ ſpūma argenti ad ſupͣ dicta additis. vnaqꝫ contritis. Contexi reliqua par eſt circa hoc:vt vniuerſa nature ꝯtīgat admiratio vſus chriſocolle ēin meddicina: cum oleo ⁊ cera ad vulnera purgāda. Ead̓ꝑ ſe arida ſiccat et cōtrahit datur et in angina orchopnoea ve cum melle miſcenda: cōcitatqꝫ vomitiones: miſcetur ⁊ colliriis ad oculoꝝ cicatrices: ac viridibꝰ emplaſtris ad mitigādos dolores atqꝫ trahendas cicatrices.¶ Dyaſcorides. Chriſocolla eligēda eſt: ad vſuꝫ medicine. ſicut dictum eſt. mūda: ſine lapide: ſine terra. virtꝰeſt illi inciſoria et cōſtrictina: reumna gingiuaꝝ cōpeſcitvulnera purgat. carnes ſuꝑfluas vulneribꝰ creſcere nōſinit. Cicatrices attenuat. vomituꝫ ꝓuocat. ⁊ plus ſolaaccepta homicidiū facit. colliriis miſcetur ad lacrimaꝫfacientibus.¶ U.¶ De ceruleo ac purpuriſſo ¶ Pliniꝰ vbi sͣ

Eruleum eſt arena: cuius genera ſūt tria. Am(tiquius egyptiū: quod maxime ꝓbatur. SiricūHhoc facillime diluitur cunqꝫ teritur in quatuocolores mutatūr. Candidiorē: nigriorē vel craſſioreꝫ tenuiorem ve. Huic etiā nunc cyprium p̄fertur. Acceſſithis puteolonū et hiſpanienſe: arena ibidem ꝯfici ceptaTingitur aūt om̄e ⁊ in herba ſua coquitur: bibitqꝫ ſuccum. Reliqua cōfectura eadem eſt: que chriſocolle. Exceruleo fit: quod lomentū vocatur. Idqꝫ lauādo. terēdoqꝫ ꝑficitur. hoc eſt ceruleo candidius atqꝫ p̄cioſius. Cerulei ſinceri exꝑimentū eſt in carbone vt flagret. frauſeſt. arida viola decocta ī aqͣ ſuccōqꝫ ꝑ lintheū exp̄ſſo īcretam eretreā alias feretriā. vis eius eſt in medicīa vtpurget vlcera. Adiiciūt illud emplaſtris: itemqꝫ cauſticis. Teritur aūt difficillime. In medēdo leniter mordꝫet aſtringit atqꝫ expellit vlcera. vritur aūt in fictilibusvt proſit ¶ Idem in libro. xxxv. Purpuriſſuꝫ e coloribus reliquis quos ab homīe dari diximꝰ ꝓpter magnitudinem p̄cii ante omnes eſt e creta argentaria cuꝫ puipuris tīgitur ꝑit̉: bibitqꝫ coloreꝫ illū celeriꝰ lanis puteolanum plus laudatur ꝙͣ tiriū: aut gethulicū vl̓ latonicūvnde p̄cioſiſſime purpure. Cauſa eſt. ꝙ id genus maxīeinficitur: rubeāqꝫ ſorbere cogitur: pingentes ſādice ſubdita: mox ouo inducentes purpuriſſuꝫ fulgore nimii faciūt. Si purpuram facere malūt ceruleū ſublinūt. moxqꝫ purpuriſſum ex ouo inducūt..¶VI.¶ De cinnabri et armeno ¶ Iſidorus.Innabar eſt puluis rubei coloris. hunc aiūt eēſanguinem draconis elephantem implicantis.ac ſub ip̄o ruentis. ¶ Diaſcorides: Cinnabarmulti putant̉ eſſe miniū: et alii ſanguineꝫ draconis: ſedfallūtur. quia miniū in hiſpania cōficitur ex lapide quiarene argiritidi miſcetur. Qui ſi tutus fuerit coloremmutat. Sed odor eius in metallo hominē effocat. Undiqui in metallo ꝯuerſātur: veſicas ſibi in facie ponūt acliberandos oculos. Cinnabar autē in libra naſcitur: color eſt illi ſanguineus: ⁊ ideo ſanguis draconis a ml̓tiseſſe putatur. virtus eſt ei ſimilis emathiti lapidi. Itaqꝫvehementer cōſtringit. Et ideo fluorem ſanguinis abſtinet. Cōbuſtionibꝰ etiaꝫ ac puſtulis opitulatur. Ceratis additur. ⁊ vtiliter colliriorū miſcetur cōfectionibus¶ Plinius vbi ſupͣ ſcꝫ li. xxxv. Armenū lapis diciturquē armenia mittit. eiuſqꝫ noīne appellatur. hic quoqꝫchriſocolle infectus mō: optimus eſt. qui maxime viridis eſt: cōmunicato colore cum ceruleo. Solebāt eius libre taxari nūmis tricenis. Inuētaqꝫ ꝑ hiſpanicas arena eſt: ſimilem curā recipiens. Itaqꝫ ad denarios ſenoſvilitas rediit. diſtat a ceruleo cādore modico: qͥ teneriorem hūc efficit colorem. Uſum habet in medicīa tantūad pilos alendos: maxīeqꝫ in palpebris. porro d̓ arſenico ſiue auripigmento. ⁊ de atramento: ceteriſue coloribus. iam dictum eſt ſuꝑius in tractatu de mineralibusHec itaqꝫ ſufficiāt de corꝑibus in terra minerā habentibus: ⁊ natiuis coloribus: et ad librū ſequentem tranſeamus. In quo agendū reſtat de lapidibus.¶ Continentia noni libri.Onus liber agit de lapidibus diuerſigeneris. id eſt. de lapidibus communibus et inſignioribus. Habet autem liLIber iſte capitula. cvii.Elapicidinis.¶E lapidibus ad mortaria medicinalia cōE lapidibus edificio aptis.iiigruis.iiii.De quorundā lapidum miraculisDe lapidibus quibuſdam medicinalibusvi.De quibuſdam lapidibus cōmunibusviiDe arena et eius ſpeciebus