LiberOctauus

¶ XXIII.terant: adiectaqꝫ aqua abluant.¶ De vſu litargiri in medicina.Sus eius ad colliria ⁊ nitꝝ: ad muliebriuꝫ tolendas feditates cicatricuꝫ: maculaſqꝫ abluendas: et ad capillū. Uis autē eius eſt mollire: retrigerare: explere: temperare tumores vlcerum lenire.Talibusqꝫ emplaſtris ignes etiā ſacros. cum ruta mirtoqꝫ ⁊ aceto tollit. ¶ Razi ī almazore. Litargirū frigidum eſt ⁊ ſiccū excoriatōibus et fetori ſudoris confert.Carnisqꝫ augmentum p̄ſtat. ¶ Plateariꝰ vbi ſupraitargirum frigidum eſt ⁊ ſtipticū. Quod ſtipticum eſtcouiicimus quia ficcū eſt. et tamē in qualitatibꝰ ſuis eſttꝑatum. Litargiri multiplex eſt differentia. Eſt em̄ qd̓dam qd̓ eſt ſpūmā auri: et cū frangitur interiꝰ ſimile eſtet cadmia dicitur ꝓprie. Et eſt aliud ſpūma argēti: qd̓fit ꝑ excoctōem in igne: cū non puꝝ a puro ſeꝑat̉ ⁊ magrs attinet frigiditati et humiditati. Eſt et littargiruꝫquo cōmuniter vtimur: ſcꝫ fex ſtanni. quod fit ſimiliterꝑ eccoctōem cū fit ſtannū ex minera terre: et illud frigidum eſt et ſtipticuꝫ. Similiter dicūt quidam littargiruꝫreperiri quod eſt fex plumbi. litargirū aūt quo vtimurcōiter .i. fex ſtanni. virtutem ⁊ cōſtringēdi et ꝯſolidādihabet et purgādi et diuerſo modo conficiendi. puluis litargiri vlceribus impoſitus ſaniem conſumit: et vlceraconſolidat. Contra ſcabiem quoqꝫ et p̄cipue factam exſalſo flegmate vl̓ colera: fit decocto aliqͣntula olei nucūet puluis litargiri ſubtiliſſimꝰ cū aceto diu conficitur:et poſt additur oleum nucū ⁊ bn̄ conficitur. Sed ⁊ ꝯtradyſenteriā vicio inferioꝝ factam iuuat litargiꝝ et contra virge vlceratōem. litargiꝝ quoqꝫ qd̓ eſt ſpumā auripuluerizatur: et cum aqua rōſaꝝ frequenter abluitur: ⁊ille puluis in modum collirii vl̓ ſolus vl̓ cū aquā roſaꝝoculis īponitur. Contra feruores apoſtematum: in eriſipila cōficitur puluis litargiri ⁊ cernſe. cū aquā roſaꝝ.et circūungitur: valet et idem puluis ad faciē depurandā. ¶ Conſtantinꝰ vbi ſupra: Litargiꝝ qͥdā dicūt. neqꝫrefrigeratiuū neqꝫ calefactiuū eſſe: ſed mediocre: eſſe tn̄ſtipticuꝫ: ſolidatm̄. et oīm cōcauoꝝ mēbrorum de bonacarne repletm̄ teſtatur. Carnem ſuꝑfluā rodit iunctumputorem coxarū ſcabiem ſudorem alaꝝ et oīa vulneraet puſtulas curat. nō nūqͣ cliſterizatuꝫ fit optimū remedium vulneratis inteſtinis. Cum oleo roſaceo mixtumpuſtulas nariū ⁊ labioꝝ extirpat ¶ Haly vbi ſupͣ litargiꝝ meliꝰ eſt atticū ⁊ hiſpanicuꝫ. Quod cum fragiturquaſi lamine refulget̉: Tēꝑatū eſt in caliditate et frigiditate: deſiccans: ꝓdeſt vlceribꝰ humidis ⁊ apoſtematibus calidis: ſi eo cataplaſment̉. eſt ⁊ in eo quēdaꝫ pōticitas: vnde et carnem in humidis vlceribus producit.¶ XXIIII.¶ De ere vel cupro. ¶ Ex li. de natura rerumSſiue cuprum eſt eiuſdē duriciei cuꝫ argento.et eiuſdem liquatōnis: hoc excepto ꝙ eſt rubeicoloris. Es nulla rubigine corrūpitur. fetoremhabet et tamen dulce ſonat. ¶ Ex libro. iiii. metheororum. Es ſicut et plumbū et glacies et quecumqꝫ calidipriuatōne coagulātur: et a calido liquantur. Es pulſuicedit: eſt aūt pulſui ceſſio: embipedi in ꝓfundū tranſitioItem quedā ductilia ſunt: vt es. et quecūqꝫ eadē plagadicūtur in latitudinē pariter ⁊ in ꝓfunditateꝫ trāſponiſcd̓m partem. Es quoqꝫ liquabile eſt et nō flamās. Etquecūqꝫ liquātur ab igne: iſta ſunt aquoſiora ut argentum et es: porro ſi fuerit argentum viuum bone ſubſtatie. et ſulphur non purū: ſcꝫ ꝙ ſit in eo vis adurens: conuertit ipſū in es. ¶ Iſidorus. Es aūt a ſplēdore aerisdicitur ſicut et auꝝ ⁊ argentum: Apud antiquos prioreris vſus ꝙͣ ferri cognitus eſt. Ere quippe primi ꝓſcindebat terra et certamina belli gerebat. Eratqꝫ in p̄cioes magis. Auꝝ vero ⁊ argentū ꝓpter īutilitatē reiiciebantur. Nunc aūt vice veria iacet es: ⁊ auꝝ ſūmo ceſſiſ

honore: vſus eris poſtea tranſiit in ſimulacris in vaſisin edificiorū ſtructuris ad ꝑpetuitatem quoqꝫ monimētorū publice ꝯſtitutōes in ere ꝯſcripte ſunt. Es om̄e frigore magno melius funditur. Rubigineꝫ celerius trahit: niſi oleo ꝑūgatur. Seruari aūt illud optime ī liqͥdapice tradūt. Inter oīa vero metalla es vocaliſſimū eſt etmaxime poteſtatis. Ex eo et enee lamīe fiunt. ¶ Ph̓s.Es ſiue cupꝝ ſonoꝝ eſt et vocale. natura calidum: ſonꝰeius ꝑſe rudis eſt. admixtum vero ſtāno vl̓ argento vl̓auro validum eſt valde: dulcēqꝫ tinnituꝫ habet. Tinnitaūt altiꝰ ceteris metallis: ſed vexat auditum: niſi ſtānocōmodius tꝑetur. Et fuſile quidem eſt: et in om̄e artificiū ductibile: ſed cū labore ⁊ moderamīe verberātiſ: nūꝙͣ vero purgari ſic pōt: quin facile ꝯtrahat corruptelā.durat tn̄ in ānos plurios. ¶ Plinius libro. xxxiiii: Escōtactu menſtrui graue virus odoris accipit et eruginem: magiſqꝫ ſi luna decreſcente id accidat. Ideꝫ in li.xxxiiii. Es inaurari argento viuo aut hidrargiro legittime ſolet. Sed excogitata fraus eſt. es ſiquideꝫ in primis cruciatur: accēſumqꝫ reſtrīguitur ſale aceto alumine: poſtea vero exarenatur. an ſatis decoctum ſit ſplēdore deprehenditur: In cinereqꝫ et igni exhalatur: vt poſſit edomituꝫ mixtiſ pumice alumine argento viuo inductas brateas acciꝑe.XXV.¶ De diuerſis ſpeciebus eris. ¶ IſidorusUnt autē diuerſe ſpeciēs. eris: vt es cypriumcorintheū: coronarium: pyropū: regulare: cāpanum. Cyprū es in cypro inſula prius repertumeſt: vnde appellatū eſt. fit aūt ex lapide eroſo. quem cadmiam vocāt: et eſt ductile: huic ſi additur plūbuꝫ colore purpureo fit. Corintheum es ꝯmixtio huiuſmōi eſt:qualis fuit facta apud corinthū: vt dicetur inferiꝰ. Coronariuꝫ vero ex ere ductili tenuatur in laminas: thaurorūqꝫ felle tinctū auri ſpeciēs in coronis hiſtrionuꝫ p̄bet: vnde ⁊ nomen habet. Piropū aūt igneus color vocauit. Naꝫ in ſingulis eris vnciis additis auri ſcrupulis ſenis p̄tenui lamia igniſcit: et flamas imitatur. Rgulare es dicitur: quod ab alijs ductile vocat̉. eo ꝙ malleo ꝓducatur: ſicut ecōtra fuſile: quod fūditur. Et hocetiā caldariū dicitur: malleis em̄ frangitur. Omne aūtes diligentiꝰ purgatis igni vitiis et excoctis: regulareefficitur. Cāpanum a capania ytalie dictū: vtenſilibuset vaſis eſt ꝓbatiſſimuꝫ. ¶ Pliniꝰ li. xxxiiii. Eris venafoditur: igniqꝫ ꝑficitur. fit et ex eroſo lapide quem cadmiā vocant. fit etiā ex alio lapide quem calcithē vocātin cypro: vbi prima fuit eris inuētio. Moxqꝫ vilitas p̄cipua: reꝑto in alijs terris p̄ſtantiore: maxīeqꝫ auricalco. Summa gloria in cardubenſi quod imitatur bonitatem auricalci. Es corinthiū maxīe laudatur: quod caſꝰmiſcuit: corinthꝰ cū caperetur incenſa. Eſt em̄ admixtiooīm metalloꝝ. Huiuſ primū genus candidū: argento nitore qua ꝓxime accedit: in qua illa mixtura preualuit.Alteꝝ genus eſt in quo aurifulua natura eſt: Terciuꝫin quo equalis fuit ſpecies omniū: colore p̄cioſum. Coronarium es ex ductili ere tenuatur in laminas et thauri felle tinctum auri ſpeciem p̄bet. vt dictū eſt. ī coronishiſtrionū. Idemqꝫ in vncias additis auri ſcrupulis ſenis p̄tenui piropi bratea igniſcit. Regulare ī alijs quoqꝫ mētallis fit. Idemqꝫ caldariuꝫ: Differentia vero: ꝙcaldariū funditur tantū malleis tn̄ frāgibile: quibꝰ obſequitur regulare: ab alijs ductile appellatū quale omne cyprium eſt. In ceteris quoqꝫ metallis cura diſtat acaldario. Nam es om̄e diligentiꝰ purgatis ignē vitiiset excoctis eſt regulare. In reliquis generibꝰ eſt palmacampano ſimile: in multis ꝑtibus ytalie ꝓuintiiſqꝫ ſedoctauas plumbi libras addūt: et bene recōquunt ꝓpterligni inopiam: quantum ea res afferat differentie ſentitur in gallia maxime. ibi ſcꝫ inter lapides funditur cande factos. coctura ſiquidem exurente efficitur nigrum