LiberSeptimus

que manent impulſa et facile manui cedentia ſunt etformabilia. Pulſu vero nō cedentia ſunt. quecunqꝫ velomnino nō obediūt. vt later. vel obediūt quidem: ſed ꝑtes mutuo traſponūtur. nec manent impulſa. vt aqua etſpongia. ⁊ lana. que ſunt informabilia. Item quedā ſūtappreſſibilia. quedam non. Appreſſibilia ſunt. quecunqꝫ in ſe ip̄a impulſa cōuenire poſſunt in profunditatemembipēdi alternati vt ſpongia. Nam ⁊ ſi vndiqꝫ cōprimatur. nulla eius ꝑs in alterius locū tranſponitur. Incompreſſibilia vero ſunt: que non in ſui poros cōuenirenata ſunt: eo ꝙ poros nō habeant: vel eo ꝙ duriꝰ plenūhabeāt: vt ferrū. et lapis. et later. ⁊ omne liquidū. Dicitur aūt embipedum: quaſi cedens in ꝓfunditateꝫ ſuperficiei. Embadus enī ſuꝑficies eſt. pes auteꝫ profunditatem notat. Item quedā ductilia ſunt. quedā nō. Ductilia ſunt. quecūqꝫ eadem plaga ꝑiter in latitudinē et in ꝓfunditatem embipedi ſcd̓m partē tranſponi queūt. Nōductilia vero que non poſſunt. Et omīa qͥdem ductiliaſunt pulſui cedentia: ſed non conuertit̉: vt patꝫ in lignoet alijs multis. Item quedā ſunt ſciſſilia. quedam non.Sciſſile ſiue fiſſile eſt: quod ẜm longitudinē habꝫ poroſſecūduꝫ quos diuiditur: ⁊ non ẜm latitudinē: vt lignuꝫNam diuiſiuū qͥdem eſt ẜm latitudinē vt lignū. ſciſſilevero ẜm longitudinē. Item quedā ſunt vſtilia. quedamnon. Et vſtilium: quedā ſunt flamātia. q̄dam non. vt ibidictum eſt. vbi de his rebus agebatur. ¶ LXXXIIII.¶ De raritate ac denſitate. ¶ Ex libro de vaporibus.Arum et denſum in corporibus cōtraria ſūtet omne rarū eſt facile pulſui cedens. vt Ar eſtotiles dicit. Omne uero denſum reſiſtensei quod īpellit. Sed calor eſt cauſa rare factōnis. frigiditas uero conſtrictōis. et hec rare factō aerisdicitur per ipſiꝰ calorem diſſolutio quod idem eſt. quodapertio. Sic enī dicimꝰ ꝙ calor eſtiuus humanū corꝑdiſſoluit. id ē pͥoros aꝑit. vn̄ etiā ex illa corꝑis apertōnein eſtate ꝯtingit. ꝙ minimū frigus tūc magis ledat corpus. ꝙͣ maximū in hieme. qꝛ ꝯſtringūtur pori corꝑis exterius. Ita ꝙ in profundū eiꝰ penetrare nō poteſt: etiāmagnum frigꝰ. At in eſtate poris aꝑtis etiā minimumfrigus intrat: ⁊ ita corpꝰ debilitat. d̓ hoc aūt eſt queſtiocur vitꝝ cum ex cinere terreo: qui in ſe ſiccus eſt: generetur: magis eſt ſiccū: ꝙͣ cinis ex quo generatur. Et adhoc exemplū huiꝰ radicem tāgens ſupponit̉: ſicut enimcuꝫ de aqua frigida volumꝰ facere frigidiſſimā: oportꝫvt aqua ipſa in medio calefiat. ita cum de ſicco fieri debet ſicciſſimū oportꝫ: ut illud ſiccum intermedio fiet humidum: ꝓpter qd̓ cinis feni ac filicis. qͥ ſiccꝰ eſt: vt tranſeat in vitꝝ. oportꝫ ut per actionē calidi lique fiat: et pꝰea deſiccatus erit ſicciſſimus.¶ De perſpicuitate ¶ Albertus.LXXXVOrpus quoqꝫ ſolidū ac denſum ſiue terminatūdiuiditur cōtra corpus ꝑuium ſiue ꝑſpicuumynde dicit areſtotiles ī libro de ſenſu ⁊ ſenſato:ꝙ color eſt extremitas perſpicui in corꝑe terminato: ſicut alias expoſitum eſt. Et dicitur corpꝰ termīatum qꝛnō ſuſcipit lumen niſi in terminis ſuis exterioribꝰ ſuꝑficierū. ꝑuium aūt dico: quod ſuſcipit lumen in termīoet in ꝓfundo. ¶ Ex libro de vaporibꝰ. Queſtio autemeſt cur calor diſſoluens cinerem nō ꝑuium: ꝑ diſſolutiouem ip̄m efficit ꝑuium. cōgelatum vero de aquā ꝑuiuꝫnon poteſt facere nō congelatuꝫ eſſe nō ꝑuium. videmꝰem̄ ꝙ ⁊ ſi de aqua fiat criſtallus. aqua quidem eſt ꝑuiaet criſtallus etiā magis ꝑuiꝰ. dico autē ꝙ cinis quidemfit vitrum mediāte calore ꝑ ꝑtium ſuaꝝ rarefactioneꝫAqua vero nō tranſit in criſtallum ꝑ ꝑtium ſuaꝝ compreſſionem: ſed ꝑ ſolius caloris exp̄ſſionem. Calor enimfaciebat fluiditatem in aqua ꝑ ſui p̄ſentiam: poſtea vero duriciem facit ꝑ ſui abſentiam: ſed ſicut in exalatiōe

calida a vino cōtingit: ſic etiā in aqua cōgelāte accidit.Calidum em̄ paulatim ⁊ nō ſubito contra ſolem a vinoexalat: cum ſolis calor reſiduas eiuſdem vini ꝑtes rarificat: vnde ⁊ ſi calidū qd̓ raritateꝫ in vino faciebat euaporet. reſiduum tn̄ ꝑ actionem caloris mediocreꝫ cōſeruatur in ſubtilitate ⁊ in raritate maiori: trāſitqꝫ in a cetum ſubtilis ſubſtātie. Sic ergo ⁊ aqua ꝑ ſui calidi cōpreſſionem in calore aeris circūſtantis ip̄m in regionecalida indureſcit ſic in ſui raritate: ſaluata ſui certitudine. ⁊ etiā ſubſtātiali humiditate. ꝓpter quod illud durum remanet ꝑuium. nec vnꝙͣ ferret litterā ꝑgameni fuſcam apparere pure nigrā: niſi ꝑuiam humiditatē haberet in ſe: que manifeſtat litere nigredinem: que celabat̉ꝑ incauſti in ꝑgameno ſicco exiſtentis ſiccitatem. dicitem̄ ph̓us ꝙ omnē ingroſſatū ꝑ ſiccitatē: fiet liquefactūꝑ humiditatē: ſicut in luto videmꝰ. Ita ⁊ fuſcuꝫ quoqꝫcelatum ꝑ ſiccitatem cōtingit maīfeſtari ꝑ humiditateꝫvnde patet ꝙ ſi criſtallus cōgelata fuerit humiditatemin ſe habebit. Sed quoniaꝫ aer magis eſt fluens in humiditate ſua ꝙͣ criſtallus non poteſt fluxum ex humiditate reſtringere vel termīare nec immutationem rei fa¶ LXXXVI.cere.¶ Queſtio de aeris et criſtalli ꝑuetate.Unc itaqꝫ quod videmꝰ ꝑ aerem mediū videbꝰtur magis latum et in maiori quātitate: ꝙͣ illudIquod per criſtalli cernimus intermediū. Cuiuſtn̄ videmꝰ oppoſitum cū littera ſub criſtallo apparet lata: que ꝑ mediū aeris apparꝫ coartata. Aer p̄terea caliditatem ⁊ humiditateꝫ hn̄s in ſe facere deberet: vt reslonga et lata magis videret̉: ꝙͣ criſtallꝰ hn̄s frigiditatēque pͥncipiū eſt ꝯſtrictōnis: ⁊ longitudini atꝫ latitudiniꝯͣdicit. Quare res ſemꝑ videri debet amplior per aquāꝙ per criſtallū. Ad hoc aūt dico: quia ꝙ apparet literamaior ꝙͣ ipſa ſit: ſub criſtallo: hoc eſt. qm̄ criſtallus duriciem habet in ſe reſiſtentem. ẜm quā defacili non penetratur ab īmutatione litere. vn̄ īmutatio illa inueniensſibi reſiſtens ac difficile ad īmutādum: nequaꝙͣ ſubitotranſit ſcd̓m rectitudinem: ſed fluit ad latū. quare videt̉res maior ſub criſtallo: ꝙͣ ſub aere. Eo ꝙ aer nō reſiſtitaliquo modo īmutationi pre ſui ſubtilitate. vnde ⁊ cumaer ſpiſſus ⁊ groſſus eſt uaporibꝰ humidis: ut videmuſin mane ſol apparet maior: ꝙͣ in meridie. quod eſt ꝓpterip̄ius aeris grofficiem et denſitatem: que faciūt eū īmitationi ſolis reſiſtere: que ſcꝫ īmutatio quia non cito poteſt aerem ꝓpter eius denſitatē ſecundū rectitidineꝫ penetrare: īmutat eum in latere circūquaqꝫ. Sicqꝫ immitatio hec facit: ut ſol videatur in mane in maiori quantitate ꝙͣ in meridie. Et attende: qꝛ ꝙ vitrum ꝑuiū eſt: utcriſtallꝰ non eſt de poroſitate: ſed de craſſitudine ac luciditate. Si enī hoc eſſet ex poroſitate: tunc ſplendor fertens ſupͣ vitrum pictū: cum in pͥoris pictura non ſit. nunꝙͣ ad oculū ueniens ſcd̓m ſimilitudineꝫ picture feneſtreper quā ferit. appareret. Cuius oppoſitum uidemꝰ frequenter.¶ LXXXVII.¶ De curuabilibus et inciſſiuis.Uruabilia vero ſunt vimē. gladius: lignū. et q̄Vt exeat in periferiaꝫ. ſi quādo inflectitur. Nōin ꝑiferiam exeūt: vimen aut in ſui nouitate. ⁊tamen ſtarim vt ꝑmittitur: reuertitur in rectitudinē: qꝛſcilicet in eo eſt groſſa vnctuoſitas. que ſicut eam accepit ꝯſeruat. virga vero petrarie vel mangonelli que vtde rectitudine exit in periferiam ſtatim reuertitur in rectitudinem. Et hoc ideo qꝛ in eius curuatione cōprimtur aer. qui fuit in eius poris vltra naturalē reſiſtentiaEt quando virga illa recedit a violentia curuationis.qm̄ tūc aer ad ꝓpriam ꝯſiſtentiam intendit. naturalitermouet lignū in rectitudineꝫ. Et quantū eſt in ſe diſcurrens ꝑ pͥoros vniuerſi ligni tendens in ſuā ꝓpriam coſſiſtentia. in qua replens illos poros. cōſiſtit in raritate.