LiberSeptimus

Aliud eſt eiuſdē rei argumentū. videlicet ꝙ ſtelle q̄ invno climate apparent: in alio non apparent. Canopesſtella q̄ ab egiptiis videt̉: a nobis nō videtur: qd̓ uūqͣꝯtingeret ſi terra plana eſſet. Eſt igitur terra rotunda⁊ globoſa. Sed dicis cū ꝓfunditates tantas valliuꝫ interra vide amꝰ. montes etiā nubes excedentes: quomōpoteſt eſſe rotunda. Reſpondeo. Noſtra ꝑuitas: ea q̄ſunt minima: facit videri magna Nā ⁊ tota terra quenobis videtur magna: comꝑatōe celi nulliꝰ eſt dimenſionis. valles ergo ⁊ montes rotunditatē terre n̄ auferūtEt terra quideꝫ qꝛ rotunda eſt volubilis eſt. Nunꝙͣ tn̄voluitur: ſicut lapis qui eſt in fundo maris viſibilis eſtnunꝙͣ tn̄ videtur. Ita mobilis quidē eſt terra ẜm naturam: ſed īmobilis ẜm actū.¶ X.¶ Utrū terra inhabitetur vndiqꝫ.¶ Plinius vbi ſupra.St aūt ingens hec pugna litteraꝝ: ꝯtraqꝫ vulgi opinionē: circūfundi terre hoīes vndiqꝫ: cōGerſiſqꝫ inter ſe pedibꝰ ſtare. Et cunctis ſimilēceli verticem eſſe ſimili modo etiā ex quacūqꝫ ꝑte mediam calcari. querente vulgo. cur nō decidāt contra nosſiti: tanꝙͣ nō etiā ratio p̄ſto ſit: vt nos nō decidere mirētur illi. Interuenit aūt ſententia: ꝙͣuis indocibili tur beꝓbabilis. In globo equali: vt ſi figura ſit pinee nūcis:nichilominꝰ terrā vndiqꝫ incoli. Sꝫ qͥd hoc refert: aliomiraculo exoriente. ip̄os pendere ac nō nobiſcū cadereceu ſpūs vis mundo p̄ſertim incluſi. dubiū ſit: an̄ poſſitcadere natura repugnate: ⁊ quo cadat negāte. Nā ſicuti igniū ſedes nō eſt niſi in ignibꝰ: aquaꝝ niſi in aquisſpūs niſi in ſpiritu nō eſt. Ita quoqꝫ terre arcentibꝰ cūctis niſi in ſe locus nō eſt. Sed maria vndiqꝫ dimidioglobo circūfuſa: ꝑtem orbis auferūt nobis nō inde hucneqꝫ hinc illuc tracto ꝑuio incolis. ¶ Auguſtinꝰ de ci.dei li. xvi. Ꝙ ant īpedas eſſe fabulantur .i. hoīes cōtranos a ꝯtraria ꝑte terre. vbi oritur ſol cū occidit nobis.aduerſa pedibꝰ noſtris veſtigia calcare: nulla credēdūeſt ratione: neqꝫ hoc vlla hiſtorica cognitōe didiciſſe ſeaffirmāt: ſed quaſi ratiocinādo cōiectant: eo ꝙ intra celi cōuexa ſuſpenſa ſit terra. eundē locū habeat mundꝰ ⁊infimū ⁊ mediuꝫ. Ex hoc alterā terre ꝑtem q̄ infra eſt:opinātur nō poſſe carere habitatōe hoīꝫ. Nec attendūtetiā: ſi cōglobata ⁊ rotunda figura mundꝰ eſſe credat̉:ſiue ratione aliqua monſtret̉: nō tn̄ conſequens eſſe: vtetiā ex illa ꝑte terra nuda ſit ab aquaꝝ ꝯgerie. de hincetiā ſi nuda exiſtat. Nec hoc ſtatiꝫ neceſſe eſt: vt hoīeshabeat: qꝛ nullo modo diuina ſcriptura mentitur: q̄ narratis p̄teritis facit fidē: eo ꝙ eius p̄dicta complent̉. Nimiſqꝫ abſurdū eſt: vt dicatur ex hac in illā ꝑtem immenſitate occeani traiecta: nauigare ac ꝑuenire potuiſſe aliquos hominū: vt etiā illic ex illo vno primo homine genus inſtitueret̉ humanū.¶ XI.Ꝙ terre globus ſit verticoſus.¶ Plinius vbi ſupra.Rbem ergo terre globū eiꝰ dicimꝰ: quē verticibus includi fatemur. Nō enī abſoluti orbis eſtforma in tanta montiū excelſitate: tantaqꝫ campoꝝ planicie: ſed cuiꝰ amplexꝰ: ſi cuncta lineaꝝ comprehendantur ambitu figura abſoluti orbis efficiat. Idqꝫip̄a reꝝ natura cogit: nō eiſdē cauſiſ: quas de celo attulimus. Nāqꝫ in illo cauā in ſe ꝯuexitas vergit: ⁊ cardini ſuo .i. terre vndiqꝫ incūbit. hec aūt vt ſolida atqꝫ cōferta cōſurgit intumeſcenti ſimilis: ex vtraqꝫ ꝑte ꝓtenditur. Mundꝰ in centꝝ vergit. at terra a cētro exit: immenſum eiꝰ globū in formā orbis aſſidua circa eā mundi volubilitatē cogente Globū tn̄ effici terre miꝝ eſt: intanta planicie maris camporūqꝫ. cui ſm̄e adeſt Deciaꝫchus vir in primis eruditꝰ. regū cura montes ꝑmēſus:ex quibꝰ altiſſimū ꝓdidit pelion. Mille ducentoꝝ quinquaguta paſſuū ꝑpendiculi ratōe. nullā vniuerſe rotū

ditatis colligens huiuſcemōi portōneꝫ eſſe. michi veroincerta videtur hec cōiectatio. nō enī ignoro quoſdamvertices alpiū longo tractu nec breuiore quinquagintamilibꝰ aſſurgere paſſuū.XII.¶ Ꝙ etiam occeanus terram cingens ī verticem ſit coactus.Ed vulgo hec pugna eſt maxime ſi coactam inverticē aquaꝝ quoqꝫ figurā cogatur credere:at qui nō eſt quicꝙͣ aliud ī natura reꝝ aſpectumanifeſtiꝰ. Nā ⁊ dependentes vbiqꝫ gutte ꝑuis orbibꝰcōglobantur: ⁊ pulueri illate: frondiūqꝫ lanugini impoſite abſoluta rotunditate cernūtur. in poculis quoqꝫ repletis: media tument maxime. quaꝓpter humoris ſubtilitate mollicia in ſemetip̄a reſidentē: ratōe faciliꝰ ꝙͣ viſu dep̄henduntur. Ideoqꝫ etiā magis miꝝ eſt in pocul̓repletis. addito humore minimo: qd̓ ſuꝑeſt circūfluere.Ecōtra vero euenire ponderibꝰ additis ad vicenos ſepe denarios. qꝛ .ſ. intꝰ recepta liquorē attollunt in verticem: vt eminēte cumulo infuſa dilabātur. Eadē eſt cauſa ꝓpter quā in nauibꝰ nō cernatur terra ē nauiū maliſcōſpicua: ac ꝓcul ꝓcedente nauigio: ſi quid qd̓ fulgeatin mali cacumine religetur. paulatim deſcendere videatur. ⁊ poſtremo penitꝰ occultet̉. deniqꝫ occeanꝰ: quē vltimū fatemur quanā alia figura cohereret atqꝫ nō decideret nullo vltra margine includente. Idqꝫ ip̄m ad miraculū redit. quonā modo etiā ſi globetur extremū mare nō decidat. cōtra qd̓ vt ſint plana maria ⁊ qͣ vidēturfigura. nō poſſe aūt id accidere magno ſui gaudio magnaqꝫ gloriā inuentores greci geometrica docent ſubtilitate. Nā cū in inferiora naturaliter e ſublimi ferantur aque ⁊ ſi hec natura eaꝝ cōfeſſa. nec quiſꝙͣ dubitetin litore acceſſiſſe illas ꝙͣ longiſſime paſſa ſit deuexitasApparet ꝓculdubio quo quid humiliꝰ ſit ꝓpius eſſe cētro terre. om̄eſqꝫ lineas q̄ emittantur ex eo ad ꝓximasaquas breuiores fieri ꝙͣ que a primis aqͥs ad extremūmare. Totas igitur omni ex ꝑte aquas in centꝝ patetvergere. Ideoqꝫ nō decidere: quoniā ad interiora nitātur. Qd̓ quidem ita formaſſe nature artifex credit̉: vtcū terra ſicca: ⁊ arida ꝑ ſe ac ſine humore ꝯſtare nō poſſet: neqꝫ rurſus aqua ſtare: niſi terra ſuſtinente mutuocōplexū fungerentur. hac ſinus pandente. Illa vero ꝑmeante totā intra ⁊ extra ⁊ ſupra venis vt vinculis diſcurrentibꝰ. atqꝫ in ſummis etiā iugis erumpente Quoſpiritu acta ⁊ terre pondere exp̄ſſa ſyphonū modo emicat. tantūqꝫ a ꝑiculo decidendi abeſt: vt in ſūma queqꝫ⁊ altiſſima exiliat. Qua ratōe manifeſtū eſt. cur tot fluminum quotidiano acceſſu maria nō creſcāt. Ꝙ igiturin toto globo ſuo tellꝰ medio ambitu precincta ſit maricircūfluo. nō eſt argumentis inueſtigandū: ſed exꝑimento cognitum.XIII.¶ De mēſura terre. ¶ Macrobiꝰ vbi ſupraUidentiſſimis aūt dimenſionibꝰ cōſtat vniuerſe terre ambitū. qui vbicūqꝫ vel incolitur. velnhabitabilis iacet. habere ſtadioꝝ milia ducēta quinquaginta duo. At vero quadragies octies centena milia ſtadiorū: a terra vſqꝫ ad ſolis curſum: qͦ vnibra terre ꝑuenit. ¶ Gerbertꝰ in aſtrologia ſua. Erathoſtenes ph̓s a ptholomei philadelphi menſoribꝰ adiutuſvt orbem terre deſcriberet: a ſyene vſqꝫ ad meroen: inuenit numeꝝ ſtadioꝝ. Diſpoſitis quoqꝫ ꝑ interualla locoꝝ a ſeptētrione verſus meridieꝫ vaſis horoſcopicis.ſimili dimenſione. ⁊ gnomonum equa longitudine formatis. totidem gnomonice ſupputatōis doctos hoīesquot vaſa fuerant ſingulis quibuſqꝫ impoſuit. Atqꝫvna die om̄s vmbrā meridiani tꝑis obſeruare fecit. etnotare vnūquenqꝫ ſui gnomonis vmbrā quāte eſſet lōgitudinis. Atqꝫ ita comꝑit ꝙ vltra. dcc. ſtadia: ad vnius longitudinē gnomonis vmbra nō reſpōdit. Ex hocaūt cōcluſit: ꝙ ꝑtes. ccclx. quibꝰ omnis zodiaci tractus