LiberTercius

De mundo ſenſibili et eiꝰ ſcemate.I.Iſidorus in libro ethi. xiij. C.Unduslatine a ph̓is dictus eſt: eo ꝙ in ſēpiterno motu ſit.Apud grecos autem appellat̉ coſmoſ .i. ornamentūꝓpter diuerſitatēelementoꝝ et pulcritudinē ſyderū.nichil em̄ mundo¶VIpulcriꝰ oculis carnis aſpicimus. Quattuor aūt mundi climata .i. plageſunt: oriens: occidens: ſeptentrio: meridies. Cardinesmundi duo ſunt .ſ. ſeptentrio ⁊ meridies: in ip̄is eī voluitur celū. Et dicitur ſeptētrio a ſeptē ſtellis axis: q̄ inip̄o reuolute rotantur. Meridies aūt qͣſi mera dies: qꝛibi ſol mediū diē facit: vel qꝛ tunc purius micat ether.Meꝝ em̄ puꝝ dicitur. Ianue celi due ſunt: oriēs ⁊ occaſus. Nā vna porta ſol ꝓcedit: alia ſe recipit ¶ Plinius in hiſtoria naturali li. ii. Mundi formā in ſpeciē orbis abſoluti globatā eſſe nomen in primis ⁊ conſenſusin eo mortaliū orbem appellantiū: ſed ⁊ argumentā rerum docent. ¶ Guilhermꝰ de conchis ph̓s. Mundumiſtū ph̓i ꝯfirmat ad ſimilitudinē oui eſſe ꝯſtitutū: ſicutem̄ in medio oui eſt meditulliū: ex cuiꝰ om̄i ꝑte eſt albumen: circa qd̓ tela: circa qua teſta: extra qua de ouo nichil eſt: ſic in medio mundi eſt terra: ⁊ circa eaꝫ ex omniꝑte fluit aqua. circa quā aer: circa quē ignis extra quēnichil eſt. Plato philoſophoꝝ doctiſſimꝰ. Munduꝫ inquinqꝫ regiones diuiſit .ſ. in celū: ethera: aera: humectāregionē: terrā. Celū vocat vbi ſtelle infixe ſunt. Ethera vero ab eo vſqꝫ ad lunarem circulū. Aera ſuꝑioreꝫaeris medietatē. Humectā regionē inferiorē ꝑteꝫ eiuſdem. Nec moueat ꝙ dixi extra ignis ſperā de mundonihil eſſe: cū dicat ſcriptura celū oīa tegere: ⁊ firmamētum in quo ſtelle ſunt fixe: aquaſqꝫ ſuꝑ celos eſſe. Aliquando nanqꝫ aer dicit̉ celū: vt cū dicitur: et aque queſuꝑ celos ſunt. volucres celi. Aliqn̄ ether qui ⁊ ignis:Aliqn̄ extrema ꝑs aeris. Eadē quoqꝫ firmamentū dicuntur: qꝛ duo inferiora firmat elementa: qui ergo celūoīa tegere ſtellaſqꝫ firmamēto īfixas eſſe dicit. extremāetheris ꝑtem celū ⁊ firmamentū vocat. Qui vero dixitaquas ſuꝑ celū firmamentū eſſe: aera celū ⁊ firmamentum vocauit: vel qd̓ veriꝰ: eſſe inferiorē ꝑteꝫ aeris: ſuꝑquā ſunt aque vaporaliter in nubibꝰ ſuſpēſe ¶ H.De athomis ¶ Iſidorus.Thomos philoſophi vocāt quaſdā in mundocorꝑum ꝑtes minutiſſimas: vt nec viſui pateātnec thomū .i. diuiſionē recipiāt. Hi ꝑ inane totius mundi irrequietis motibus volitare: et hūc atqꝫ illuc ferri dicunt̉: ſicut tenuiſſimi pulueres infuſi ꝑ feneſtras radiis ſolis vident̉. Ex his etiaꝫ vniuerſa gigniatqꝫ ꝯſtare quidā philoſophi gentiū putauerūt. Suntaūt athomi: aut in corꝑe: aut in lapide minutiſſimꝰ puluis: aut in tꝑe vt momentum: aut in numero vt vnum.¶ Petrꝰ comeſtor. Epicurꝰ quidē ait duo fuiſſe ab eterno: videlicet inane ⁊ athomos: ⁊ in principio naturamquoſdā athomos ſolidaſſe in terrā: alios in aquā. alioſin aerem: alios in ignē. At vero moyſes ſolū deū ꝓphetauit eternū ⁊ mundū in principio .i. in filio ſine materia p̄iacenti ceteroꝝ corpoꝝ ¶ Guilhermꝰ de conchis.Itaqꝫ mundū quidā ep̄icuri ex athomīs ꝯſtare vere dixerunt: ſꝫ athomos illos ſine principio fuiſſe ac diuiſaſꝑ magnū inane volitaſſe. demū in quattuor magna cor

pora coactas fuiſſe mentiti ſunt. Nō em̄ ſine principioin loco aliquid p̄ter deū eſſe poteſt: dicitur igitur hasꝑticulas deū ſimul creaſſe nō diuiſas: ſed in vniꝰ conſtitutione: qui em̄ dixit ⁊ facta ſunt: partes ⁊ totuꝫ ſimulpotuit cręare.III.De quattuor ſimplicibus corporibus.¶ Areſtotiles in li. iij. de celo et mundoMne corpꝰ aūt eſt elementū: aut eſt ex elemen¶ Oto generatū Elementū eſt aūt ad qd̓ cetera corpora reſoluūtur: ⁊ eſt in eis potentia vel actu.ſed ip̄m nō reſoluitur nec ꝑmutatur nec cadit ſub corruptione: et hoc eſt corpꝰ ſimplex nō compoſitū. ¶ Idēin metha. li. i. Diffinitio elementi eſt .ſ. ꝙ elementuꝫ eſtillud de corꝑibꝰ cuiꝰ ordo vltimꝰ eſt. ¶ Auicēna de medici. li. i. Elementa ſunt corꝑa prima: oīm corpoꝝ principia q̄ in corꝑa diuerſaꝝ formaruꝫ diuidi minime poſſunt: ex quoꝝ cōmixtione diuerſe ſpecies generantur.Horum duo ſunt grauia .ſ. aquā terra. duo vero leuiaignis aer. Et in alijs corꝑibus duo quidē grauia: plusiuuant ad membroꝝ generatōeꝫ ⁊ eoꝝ quietē. duo vero leuia: plus ad generatōeꝫ ſpirituū ⁊ motionem eoꝝ:⁊ ad mouendū membra: ſed motio nō fit niſi ab anima¶ Seneca de naturalibꝰ queſtionibꝰ li. vii. Epicuri qͣttuor elementa ſecernunt: ⁊ ex ſingulis bona marca ⁊ feminea. Aerem em̄ illū marē iudicāt qui ventꝰ eſt: feminam vero qui nubiloſus ⁊ iners: mare vocāt aquā virilem: mulierē omnē aliā. Igneꝫ maſculū vocant: quo flama ardet: ⁊ feminā quā lucet innoxiꝰ tactu. Terrā fortioreꝫ marē vocant: ſaxa cauteſqꝫ femine noīe aſſignāt¶ Guilhermꝰ de conchis. Elementū eſt quod in conſtitutione corꝑis inuenitur primū: qꝛ ꝯſtituit: nō ꝯſtituit̉.In reſolutōe poſtremū: qꝛ nō diuiditur. dicit tn̄ boetiꝰꝙ magnitudo decreſcit in infinitū. ratio quoqꝫ exigitvt quēadmodum om̄e corpus in duo maxima poteſt diuidi: ſic in infinita minima poſſe reſolui. vniuerſum vero dicitur infinitū numero .ſ. menſura ſpecie. Numeroquedā infinita dicūtur: nō quia ſint innumera: ſed qꝛeoꝝ numerꝰ vix aut nunꝙͣ homini poteſt eſſe certꝰ. hocmodo hic infinitū accipimꝰ. ⁊ ſic accipit boetiꝰ: ſūt igit̉in vno corꝑe minima: q̄ ſimul coniūcta: vnū magnū eſfficiunt vel cōſtituūt: et a nobis dicūtur elementa Huicſententie concordat conſtantinꝰ dicēs: ꝙ elementum eſtſimpla ⁊ minima corꝑis ꝑticula: haꝝ particularuꝫ quedam ſunt calide ⁊ ſicce ⁊ hec q̄ ꝓprie ignis dicuntur: q̄dam frigide et ſicce terra nominatur: quedā frigide ethumide q̄ ꝓprie aqua vocantur: quedaꝫ calide ⁊ humide que aer appellātur. Quidā aūt hoc nomen corpꝰ impoſuit qd̓ cōſtituitur ex quattuor elementis quod oculis occurrebat illud noīauit. Un̄ boetiꝰ ait: ꝙ rebꝰ p̄iacentibus vel exiſtentibꝰ ⁊ in nature conſtitutōe manentibus: humanꝰ animꝰ vocabula impoſuit: conſtitutōeꝫnature vocans conſtitutōeꝫ ex quattuor elemētis. Deinde ⁊ prima reꝝ principia cōſiderātes philoſophi nomina trāſtulerūt ad principia prima. reꝝ principia vocantes corꝑa: ſed ad differentiā compoſitoꝝ ſimpliciaCū ergo boetiꝰ ſine tribꝰ dimenſionibꝰ .i. longo ⁊ latoet ſpiſſo nō poſſe corpꝰ inueniri aſſerit: iuxta primaꝫ nominis impoſitōeꝫ hoc dicit. Sūt em̄ iuxta phiſicā trāſlationem p̄dicte particule corꝑa. Non tn̄ illas tres habent dimenſiones:.IIII.De primaria elemētorū ꝯfuſione ¶ IdemAs itaqꝫ creator in vno magno corꝑe creauitINō localiter diſtinctas: ſed ꝑ ip̄m totum cōmixtas. Ita ꝙ ex his ꝑticulis nil extra hoc corpꝰfuerat: omne locū obtinuit: quē om̄ia corꝑa modo obtinent. hoc aūt a philoſophis ꝓpter particulaꝝ cōmixtionem noīatum eſt cahos quod interp̄tatur cōfuſio. Calida nanqꝫ frigidis in eo ſine ꝓportōe et medio ꝯiūcta