LiberPrimus

meoꝝ inueniar blandus palpator: imꝓbuſue defēſor.Sed magis meoꝝ vicioꝝ in ratōnis libra diſtrictꝰ examīator: et acerbus maloꝝ rep̄henſor. Non erubeſcaꝫin hoc oꝑis principio culpā meā fateri. p̄ſertim cum ateſtante ph̓o nihil in humanis adinuentōibus ex omniꝑte ꝑfectū valeat inueīri. Hec gͦ in quibꝰ ſicut nec ip̄emihi ꝯplaceo: ſic etiā deo ⁊ hoībus diſplicere formidoIn prima qͥdē parte de deo et angelis ceteriſqꝫ que adtheologie materiā ꝑtinent: ex diuerſis capitulis paucacapitula colligens: de ſingulis queſtionū articulis breuiter ac ſuccincte ꝑcurrendo trāſiui: qm̄ de hacip̄a materia: multa et varia ſcripta ꝯmuniter a fratribꝰ ⁊ alijſvbiqꝫ haberi ꝯgnoui. Porro inueſtigādo naturā: cuiꝰnoticia valet. vt ſupͣ dictū ē. etiā ad expoſitōes ſacrarūſcripturaꝝ: Non ſolum inquā in nr̄oꝝ libris: ſicut Ambroſii Baſilii yſidori. et alioꝝ quorundā. veruꝫ et in libris philoſophoꝝ: videlicet Areſtotilis Plinii SoliniInſuper ⁊ medicoꝝ videlicꝫ Eſculapii Ipocratis Auicenne Razi Hali Iſaac Cōſtātini Platearii. dum nōſolum noſtris .i. fratribꝰ ordinis noſtri hocipſum opusdeſiderātibꝰ atqꝫ poſcentibꝰ. ceteriſqꝫ ſanctaꝝ ſcripturaꝝ expoſitoribꝰ ſiue doctoribꝰ: veꝝ etiā quibuſdamalijs: qui forſitan curioſitate quadā ſciendi incognitalaborātes: talium noticia delectātur: ſatiſfacere voluifateor ex magna parte: meo iudicio: ꝓfeſſionis ⁊ intentionis mee modum exceſſi: in illis p̄cipue inueſtigandiſac deſcribendis quoꝝ noīa in diuinis libris nō repperiItaqꝫ dum curioſis morem gerere volui: vicium curioſitatiſ incurri. Etenī quod medicoꝝ eſt: ꝓmittunt medici: tractant fabrilia fabri. Sic et ego tam ſublimis profeſſionis homūculꝰ: cuiꝰ ſcꝫ totum ſtudiuꝫ ⁊ labor debꝫeſſe: circa lucruꝫ anīaꝝ intendere. etiaꝫ in hoc opere debui: p̄cipue de his que ad ꝓfeſſionē meā ſpectāt inſiſtere. De ceteris autem p̄cipue q̄ magis ad medicinā corporis ꝑtinent: ſi forſitan inciderent: ſicut doctoribꝰ noſtris. mos eſt breuiter ꝑtrāſire: Hoc eſt igitur: quod licet multis etiā et frībꝰ placeat: eo ꝙ totuꝫ ꝑ quaſdā rerum ſimilitudīes et ītegumenta figuraꝝ: ad edificatōnem moꝝ referri valeat. Suꝑ om̄ia tn̄ que ꝯtinentur īhoc oꝑe: mihi ꝯfiteor diſplicere. Non ꝙ illa quidem inſe bona nō ſint: taliūqꝫ ſtudioſis vtilia. Sed qꝛ ꝓfeſſionem meā. vt dixi. non decuit huiuſcemodi rebꝰ inueſtigādis ac deſcribendis tā diligenter inſiſtere. ¶ XIX.¶ Retractatio ſecūde tercie et quarte ꝑtis.Tem in ſecunda ꝑte qͣſdaꝫ ſcientias vel artesdiffuſiꝰ ꝓſequendo: vereor etiā aliquatenꝰ mo¶Vum exceſſiſſe. In tercia vero virtutes ac viciadeſcribendo: non potui. vt iam ſupͣ dixi. oīm libroꝝ moralium. etiam quos in promptu habebaꝫ. omnes floresī vnū colligere. Sed de multis pauca pro modulo meoeligere. alioquin oporteret volumen in īmenſum extendere. Porro in qͣrta ꝑte ꝙͣuis etiā illic abbreuiata ſintomnia: ꝓpter magnitudineꝫ tn̄ volumīs adhuc amplius inſtitui minuendā: vellem ſi fieri poſſet. de ſanctoꝝmiraculis reſcidiſſe nōnulla. Deniqꝫ ſi quis legentiumvel in prima vel in ſecunda vel in tercia vel in quartaparte: de his q̄ forſitan ibidem requiſierit minꝰ aliquidinueniat: neceſſitati abbreuiādi operis: vt iuſtum eſt veniam cōcedat. Preterea nullatenꝰ lector abhorreat: ſietiā in gentiliuꝫ hiſtoria videatur legi: circa paganosfacta fuiſſe nōnulla miracula. Credibile enī eſt huiōi oſtenta: nequaꝙͣ fuiſſe vera miracula: ſed ꝓdigioſa indicia: ipſoſqꝫ demones: hec circa cultores ſuos fallaciteregiſſe vel oſtendiſſe: Quatinꝰ huiuſcemodi fallaciis incultu ſuo facilius poſſent detinere. Hec ad pn̄s de cunctis: q̄ in ipſo tāti oꝑis inicio dicenda erant: videlicꝫ decauſa ⁊ materia: ⁊ de titulo ⁊ de modo agendi ⁊ vtilitate ⁊ calūniaꝝ repulſione: ⁊ ipſiꝰ oꝑis diuiſione atqꝫretractatōe: ad pn̄s ſufficiāt. Hūc aūt ꝓloguꝫ propter

cauſas p̄dictas: a principio operis hucuſqꝫ ꝓtractum.qꝛ pari iure correſpondet vnicuiqꝫ parti: totuꝫ in cuiuſlibet capite inſerendū iudicaui: vt ſimul cū totiꝰ partiscapitulis adiunctꝰ. locū ſuppleat vniꝰ libri. Et qꝛ totūopus illud vniuerſale: ſupradicta ratōne ſpeculum maius decreuerā appellare. His etiā qͣttuor eiuſdem partibus: idem vocabulum ꝑ ſingulos titulos placuit annotare. vt videlicet prima: vocetur ſpeculum naturale.ſecunda vero ſpeculum doctrinale. tercia quoqꝫ ſpecuculum morale. quartā ſpeculuꝫ hiſtoriale ¶ XX.¶ Continuatio quattuor partiū ad inuicemIc igitur in hac prima parte: totaꝫ naturalemhiſtoriā. vt ſupra dixi. auxiliante deo. diuerſorum autoꝝ floſculos excerpendo. iuxta poſſibilitatis noſtrē modulum. breuiter ad plenum ꝓſecuti ſumus. diſſerendo videlicet de natura diuināa. de āgelicacreatura. de materia informi. de fabrica mundi. et iuxͣſeriem opeꝝ. vi. dieꝝ. de ꝓprietatibꝰ naturalibꝰ ſingularum ꝑ ordinem reꝝ. Dehinc in ſecunda et terciā ꝑtede hoīs lapſi reꝑatōe. hoc eſt de his quibꝰ a lapſu multiplici reꝑatum eſt genꝰ humanuꝫ. ſcꝫ de numero ⁊ materia oīm ſcīaꝝ. de ꝓprietatibꝰ ſingulaꝝ virtutuꝫ agere volumꝰ. qͣtenꝰ in hūc modum totiꝰ mundi pleniꝰ continentiā. oīmqꝫ reꝝ et artiū atqꝫ virtutum ſummā ſubquodam ꝯpendio memoriter teneamꝰ. Porro in quarta ꝑte. ſimili modo tꝑalem rerū in mūdo geſtaꝝ hiſtoriam: dictorūqꝫ memorabiliū ab inicio ſcl̓i vſqꝫ ad finemque ſcripta reꝑimꝰ. iuxͣ ſeriem tempoꝝ ꝑ ordineꝫ generatōnuꝫ: regnorūqꝫ ſucceſſioneꝫ. ſicut in ſuꝑiore p̄fatione totiꝰ oꝑis p̄locuti ſumꝰ. breuiter vt potuimꝰ ꝑcurrimꝰ. Uerūtamen qꝛ ſicut p̄dictū eſt. iſte quattuor ſpeculi ꝑtes diuerſe ſunt. ac ꝓpter nimiā trāſcribendi ſumptuoſ itatem: alterā ſine altera nonnulli habituri ſunt.Etiā in hac prima ꝑte. loco ꝯpetenti totiꝰ vltime ꝑtismateriā .i. totiꝰ hiſtorie tꝑalis cronicā: breuiter perſtrictam p̄libabimꝰ. In fine videlicet vbi de tꝑibꝰ agitur.In vltime quoqꝫ ꝑtis capite. placuit quoddaꝫ hiſtorienaturalis: et oīm artiuꝫ: atqꝫ virtutū epithoma .i. recapitulationem breuem premittere. quatenus vnaqueqꝫpars ceteras vtrimqꝫ cōtineat. omneſqꝫ ſe inuicem cōplectantur. Et qꝛ totum opꝰ primū quod ī quattuor obſui magnitudinem eſt diuiſum. maiꝰ ſpeculuꝫ appellauimꝰ. Ideo primā iſtā ꝑtem: q̄ ſpeculū naturale dicitura diuerſis mūdi acceptōnibus inchoamꝰ.¶ .XXI.¶ Continentia et capitula libri primi.Rimus aūt liber partis huiꝰ iſte videlicet quē nūc in manibꝰ habemꝰ. totiuſhuiꝰ volumīs index: ⁊ quaſi lucerna q̄dam: p̄monſtrās in eo ſemitā oīm librorum ſequentiū: materiā ⁊ ordineꝫ breuiter on̄dit. vt in tanta rerū multitudine: de quibꝰ in toto oꝑe agitur: legenti faciliuſ pateat:quoto libro: quoue capitulo cuiuſlibet libri: quod q̄ritinueniat: ne forte caſſo labore. ſingulas reuoluendo paginas. in incertū vagari incipiat. Habet aūt primus liber iſte nūeꝝ quinquagintatriū capituloꝝ.Ecauſa ſuſcepti operis et eiꝰ materia. .i.Iterum alia cauſa.ii.De modo agendi et titulo libri..iii.De vtilitate operis ⁊ apologia autoris.iiii.Apologia de regnis ⁊ bellis huic oꝑi inſertis. .v..vi.Apologia de naturā rerū ⁊ hiſtoria tēpoꝝApologia de vniuerſitate ſcientiaꝝ..vii.Apologia de dictis poetarū ⁊ philoſophoꝝ..viii.Apologia de apochrifis..ix.Apologia de modo exerpendi in quibuſdā libris Areſtotilis.De impari autoritate eoꝝ q̄ exerpta ſunt..xi.