Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

Euchariſtie.De ſacramento

te videatur alicui iſtud quod dicitur de corꝑe xp̄inon eſſe ſibi ꝑfecte intelligibile quō .ſ. poſſet eſſein diuerſis locis. vel aliꝗd aliud de p̄dictis attēdat illud qd̓ dicit ioānes Damaſcenus. Quō fietiſtud dicit virgo qꝛ virum non cognoſco; cui rn̄dit angelꝰ. Spūſſanctꝰ ſuꝑueniet in te ⁊ virtꝰ altiſſimi obumbrabit tibi. Et nunc tu interrogasqͣliter panis ſit corpꝰ xp̄i. et vinū ⁊ aqua ſanguis.Dico tibi ⁊ ego. ſpūſſanctꝰ ſuꝑueniet hic ⁊ hec facit que ſunt ſupra naturā ⁊ ſupra ītelligentiā. Suſficere debet tibi exemplū de beata virgine. queꝑ fidē quā verbis angeli adhibuit dei filiū ꝯcepitCtauo reſpectu p̄dicamēti qd̓ dicit̉ quāodo credit fides catholica ꝙ ab initio primitiue eccleſie vſqꝫ in fineꝫ ſeculi fidelesſumpſerūt ⁊ ſumūt quotidie corpus xp̄i. ⁊ tamennō eſt diminutū ꝓpter hoc ī aliquo nec diminuet̉in aliquo etiā ſi totus mūdꝰ ſumeret eodē momēto. Cuiꝰ rō eſt qꝛ corpꝰ xp̄i non auget̉ nec diminuitur per vniꝰ panis aūt pluriū ꝯſecrationē ⁊ in corpus xp̄i ꝯuerſionē. quotcūqꝫ enī panes ſeu hoſtiecōſecrent̉ ⁊ in corpꝰ xp̄i cōuertātur nūqͣꝫ tn̄ multiplicatur ip̄m corpꝰ xp̄i: ſed tm̄ vnicum ꝑſeuerat ⁊vnū ſolūmodo eſt ⁊ idē qͣꝫtūcunqꝫ etiā a quibuſcūqꝫ hoībꝰ comedatur ſemꝑ eſt vnū et ī nullo diminuitur ſed ſemꝑ ꝑfectū et integrū perſeuerat. Cuius memoriale habemꝰ exemplū in ſacra ſcriptura tertij regū. 17. de lechito olei ⁊ ydria farine. dequibꝰ comederūt helyas et vidua et eiꝰ filiꝰ circatres annos et plꝰ que ſecūdum naturā per vnumannū eis minime ſuffeciſſet. Itē memoriale exēplum habemꝰ de quinqꝫ panibꝰ et duobꝰ piſcibquos dn̄s ieſus multiplicauit in tātū ꝙ tot miliahoīum ſaciabāt. et multe ſporte de reliquijs ſuntreplete. Non eſt ergo mirū ſi deus conſeruat ſuūcorpꝰ vt comeſtum non diminuat̉ nec cōſumat̉qꝛ dictos panes nō ſolū ſic ꝯſeruare potuit ſꝫ etiāaugmētare. Exemplū etiā hoꝝ habemꝰ in natura qꝛ iam ſunt ſex milia annoꝝ et vltra ꝙ homines triticeū panē comederūt ⁊ ſemꝑ per dei gr̄acomedēt ⁊ tn̄ triticū non eſt diminutū. ſed hodiēſatis plus eſt de tritico qͣꝫ fuit ab initio quādo homines triticū comedere ceperūt. Si ergo ſeruatet multiplicat triticuꝫ et alia ſemina per agriculturā. nōne ſi vellet poſſet oīa multiplicare et conſeruare ſicut fecit de panibꝰ ſupradictis. Habemus ſimile exemplū de candela qꝛ ab vnā cādela accenſa infinite candele infinities poſſent accēdi nec prime candele lumē diminuet̉ et oēs alietantūdē haberēt de lumine ſicut ipſa. Et per ſupͣdicta patet rn̄ſio ad blaſphemiā quā cōſueueruntaliqui heretici opponere dicendo. Si corpuſ xp̄ieſſet ita magnū ſicut mons a tot comeſtoribꝰ eētlongo tꝑe iam cōſumptū. geci ⁊ īſani. Ille qui lumen vniꝰ candele conſeruat abſqꝫ diminutione

qͣꝫuis alie īnumerabiles cādele accēdātur ab ip̄anō pōt eodē modo cōſeruare corpꝰ ſuum ſine aliodiminutione qͣꝫuis a multis quotidie comedat̉.Et iſta eſt vna ratio quare fuit ordinatuꝫ ꝙ miſſaſine candela nō celebret̉. vt videlicet ip̄m filiumdei qui eſt lumē ad reuelationē gentiū repn̄taretvel vt intelligamꝰ veraciter corpꝰ eiꝰ eſſe ita cōicabile oībus ſicut ip̄m lumen. Alie enī rōnes ſūtde hoc. quas nō oportet ad pn̄s referre.Ono reſpectu p̄dicamēti qd̓ dicit̉ ſitꝰ. dihxerūt quidam corpꝰ xp̄i fore ſub hoſtia ſubeodē ſitu ſicut eſt ī celo ad dexterā patris.Cum enī deꝰ pater ſit vbiqꝫ ſcd̓m illud Iſa. Celum ⁊ terrā ego impleo dicit dn̄s. vbicūqꝫ eſt corpus xp̄i ad dexterā dei ſedet .i. quieſcit in potioribus bonis. Nec obſtat vt dicunt ꝙ hoſtia ſepecircūfertur vel circūgyrat̉ ⁊ trāſuertit̉ multꝭ modis. Quia ſicut homo in naui exiſtens vel ſuperequū ſedens qͣꝫtumcūqꝫ moueat̉: vel currat nauis vel equus nihilominꝰ tn̄ homo ſedet ⁊ ꝗeſcitlicet aīa moueat̉. ita ⁊ in ꝓpoſito dici pōt. Ex quoenī corpꝰ eſt in loco neceſſario oportet ei locū aliquē deſignare. Et cōueniētiꝰ eſſe videt̉ vt attribuat̉ ei ſitus quē habet in celo qͣꝫ aliꝰ. Quia ī xp̄oꝓpter ſuam vnionē dei ⁊ hoīs cōicant̉ ſibi ydiomata. ita ꝙ ſicut de xp̄o ita ⁊ de corꝑe eiꝰ glorioſovere dici pōt illud iacobi. apud queꝫ non eſt trāſmutatio nec viſcitudinis obūbratio. Aliꝗ tn̄ magni doctores aliter ſubtiliꝰ et meliꝰ vt videt̉ docuerunt dicētes certū ſitum corꝑis xp̄i ſub ſacramēto non poſſe aſſignari qꝛ ſupradictuꝫ eſt ꝙ illaꝯuerſio tm̄ eſt trāſſubſtātialis ſubſtātie: et ſubſtantie non debet̉ ſitus niſi qͣꝫtum eſt ſub naͣli qͣꝫtitate⁊ dimēſionibꝰ extēſiuis. In ſacr̄o aūt vi cōuerſionis non eſt niſi ſubſtātia corꝑis xp̄i qͣꝫuis ex conſequēti ⁊ per cōcomitātiā ſit ibi ꝓpria qͣꝫtitas ⁊ ſintibi ꝓprie dimēſiōes ⁊ alia ꝓpria accidētia corporis xp̄i ſicut eſt ibi aīa rōnalis ⁊ ipſa dīnitas. Predicta tn̄ accidētia ſunt ibi mediāte ſubſtantia. Inalijs aūt corꝑibus ⁊ locatis et ſituatis accidit ecōtrario qꝛ videlicet ꝙ ſubſtātia eſt in loco ⁊ in ſitumediāte qͣꝫtitate. Et ideo in eis ſubſtātia ⁊ ſubiectum ſequit̉ ꝓprias dimēſiones ⁊ ꝓpriā qͣꝫtitatēſed in hoc ſacro ſit ecōtrario. Iſta enim conuerſioeſt tm̄ ſubſtātialis et ideo trāſſubſtātiatio vocat̉.Et ideo qͣꝫtitas et dimēſiones et alia accidentiacorꝑis xp̄i comitātur ⁊ ſequūtur ip̄am ſubſtātiaꝫnec occupant pluſ de loco ⁊ ſitu qͣꝫ ipſa ſubſtantiaſicut ſupradictū eſt: manet tn̄ ſub qͣꝫtitate ⁊ dimēſionibꝰ que ante cōuerſionē inerāt ipſi pani: quiaaccidentia non mutātur. qꝛ ſitus ſubſtantie nō cōuenit vt p̄dictū eſt ideo non deberet in iſto ſacramēto .ſ. corꝑis xp̄i ſitus aſſignari. Iſtud aūt ⁊ ſimilia in quibꝰ nō eſt aliꝗd periculū fidei ſubtilioribꝰdiſputationibus relinquamus.