Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

Euchariſtie.De ſacramēto

videlicet eēnt ꝑtes ita ſenſibiles ꝙ in eis panis ⁊vini ratio ⁊ eēntia poſſet cōſeruari. Quia tn̄ circaiſta vltima diuerſe ſunt opiniones. ideo ea ſubtilioribꝰ qōnibꝰ relinquamꝰ. Itē ip̄m corpꝰ xp̄i veraciter ſumitur ⁊ ſumi pōt ab impijs ⁊ peccatoribꝰ⁊ ab eis ſepiſſime tractatur indigne. Poſſet etiāipſa hoſtia in lutū ꝓijci vel beſtijs tradi ſeu ab aīalibꝰ comedi ⁊ indigne multis alijs modis tractari. Quāuis aūt talia faciētes grauiſſime peccenttn̄ corpꝰ xp̄i per talia nullo mō coinquinat̉. nec vllam in ſe efficiūt leſionē. ſicut radius ſolis ꝑ lutuꝫtranſiens exinde non inficit̉ vel gladijs vulneratur ſeu quōlibꝫ aliter. Et in hoc ſumme dignationis diuine pietatis ⁊ fidei noſtre certitudo ⁊ veritas demōſtratur. Quia ſi nō poſſꝫ vere cōſecraricorpꝰ xp̄i ſiue tangi niſi a iuſtis hoībus: nūqͣꝫ poſſemꝰ in hoc mundo ſcire qn̄ eſſet veraciter corꝑxp̄i. ſicut de aliquo hoīe in hoc mūdo nō poſſemſcire certitudinaliter quis eſſet iuſtus vel iniuſtꝰSicut ergo xp̄ſ corꝑaliter ſe portari permiſerat adiabolo ſupra pinaculū templi. Matth̓. 4. Et apeccatoribꝰ crucifigi ita ⁊ adhuc ſe ꝑmittit tangecomędi ⁊ contractaria peccatoribus īmūdis.Eptimo reſpectu p̄dicam̄ti qd̓ dicit̉ vbicredit fides noſtra ꝙ corpꝰ xp̄i vere eſt incelo ⁊ vere eſt in terra in quolibet altari ⁊in quolibet loco vbi eſt panis triticeus in formadebita per ſacerdotē ꝯſecratꝰ. In hoc ergo eſt ſūmū miraculū ꝙ vnū ⁊ idē corpꝰ numero eſt in diuerſis locis. Qd̓ non ſolū videt̉ p̄ter ⁊ ſupra rōnēſed etiā cōtra. qꝛ intelligibile ſeu poſſibile non videtur. Unde inter oīa mirabilia que ſūt in iſto ſacramēto iſtud videt̉ mirabiliꝰ ⁊ difficiliꝰ in intellectu ⁊ ad difficultatē facit. Quia dum videmꝰ qvnū ⁊ idē ẜm diuerſos reſpectꝰ ⁊ ẜm diuerſa pōteſſe in diuerſis locis ẜm quē modū loquit̉ dn̄s incuāgelio qn̄ dicit. vbi eſt theſaurꝰ tuuſ. ibi eſt cortuū. Et Aug. qͣſi dicit verius eſt aīa vbi amat ꝙͣvbi animat. Et beatus Bernar. de quibuſdā dicit ꝙ corꝑe ſunt in choro ⁊ corde ſunt ī foro. Aliudeſt enī eſſe vere quo aīa eſt in corꝑe ſicut eius ꝑfectio ⁊ forma. ⁊ aliud eſt eſſe amoris ⁊ ꝑfectionisquo aīa dicit̉ eſſe vbi amat. Scd̓m quē modumloquebatur Apl̓s dicens. Noſtra ꝯuerſatio in celis eſt. Hoc modo loquēdi ſatis poſſet intelligi. ſidiceret̉ ꝙ corpꝰ xp̄i ẜm eſſe naturale eſt in celo. ⁊ẜm eſſe ſacramētale eſt in terra. Sꝫ ꝙ ſcd̓m vnū⁊ idē eſſe idem corpꝰ numero ſit in diuerſis lociſhoc videt̉ impoſſibile oīno cōi legi nature. Et tn̄nos credimꝰ ⁊ dicimꝰ ꝙ corpꝰ xp̄i ẜm eſſe ſacram̄tale eſt in pluribꝰ ⁊ in diuerſis locis: vbicūqꝫ ſcilicet eſt panis debite ꝯſecratus. Et hoc videt̉ penitꝰ contra veri corꝑis rōneꝫ. Sed adhuc pōt dici ꝙ rō quare vnū corpꝰ nō pōt eſſe in diuerſis lo

cis eſt: qꝛ naturaliter corpꝰ qd̓ ē in aliquo loco diffinitur ⁊ circūſcribit̉ illo loco ⁊ ei cōmēſurat̉. itaꝙ totū corpꝰ ſuꝑficialiter toti loco ⁊ ꝑtes corporiſꝑtibꝰ loci cōmeſurāt̉. ita ꝙ ſingule ꝑtes locati ſingulis ꝑtibus loci aſſignātur. Et hoc modo corpuſxp̄i eſt in pixide vl̓ in hoſtia. nō tn̄ eſt ibi localitereo modo quo ſupradictū eſt .i. ẜm ꝯditionē ⁊ ꝯmēſurationē locati ⁊ loci. Qm̄ corpꝰ xp̄i qͣꝫuis ſit in loco nō tn̄ eſt ibi ſub ꝓprijs dimēſionibꝰ nec ſub ꝓpria qͣꝫtitate. ſed ſub qͣꝫtitate ⁊ dimēſionibꝰ ſub ꝙͣbus fuit panis. Unde in alijs corꝑibꝰ que naturaliter ⁊ cōiter ſunt in loco. ita eſt ꝙ eoꝝ ſubſtātia eſtin loco mediāte ꝓpria qͣꝫtitate. Un̄ ꝓprie ⁊ pͥncipaliter eſſe in loco conuenit eoꝝ qͣꝫtitati que lococōmēſuratur. ſed ſubſtātie cōuenit ex cōſequenti.Sed in corꝑe xp̄i ſub ſacram̄to eſt ecōuerſo. quiaip̄m eſt in loco mediāte qͣꝫtitate que prius ineratpani. Et qͣꝫuis ibi ſit vera ⁊ ꝓpria qͣꝫtitas corꝑisxp̄i tn̄ hoc eſt ex ſubſtātia cōſequēte ⁊ mediāte q̄ ſine ꝓpria qͣꝫtitate ſubſiſtere non pōt. Et hec eſt ratio quare poteſt eē in diuerſis locis ſicut ſupra deaīa on̄ſum eſt. Quia enī aīa in diuiſibil̓ eſt nec habet in ſe qͣꝫtitatē molis nec qͣꝫtitatē extēſiuā ſi eētin corꝑe ſicut locatū in loco oporteret ꝙ eēt in aliqua ꝑte corꝑis indiuiſibiliter ſeu minima ⁊ nō inalijs ꝑtibus. Sed qꝛ non eſt ibi ſicut locatū in loco ſꝫ ſicut actꝰ ⁊ ꝑfectio ſeu forma: ⁊ ideo eſt totain toto ⁊ tota in qualibet ꝑte eius. Similiter dico ꝙ xp̄s totus eſt non ſolū in qualibet hoſtia. ſedetiā in qualibꝫ ꝑte ſenſibili cuiuſlibet hoſtie qd̓ eēnullo mō poſſet ſi oīno eſſet ibi ſicut locatū in loco. ⁊ nihilominꝰ eſt ibi veriſſime ⁊ ſubſtātialitertotū corpus xp̄i īmolatuꝫ in cruce ſicut veriſſimeaīa eſt tota in toto corꝑe ⁊ in qualibet eiꝰ ꝑte. Nōaūt credo ꝙ in ſcriptura vel in natura huic aliꝗdbene valeat aſſimilari. Sed interdū ꝯſueuit poni exēplū de verbo vocali qd̓ ab ore loquētis vnū⁊ ſolū ꝓcedēs ad aures oīum audientiū deferturvbicūqꝫ fuerint audiētes ⁊ nihilominꝰ idē remanet in corde ꝓferētis. Ita corpꝰ xp̄i ſemꝑ manet īcelo ⁊ tn̄ veraciter ī altari ⁊ in ore oīs ſumētis vere exiſtit. Ad qd̓ meliꝰ declarādū faciunt aliꝗ adaptationē ẜm diffinitionē de verbo quā ponit auguſtinꝰ tertio de trinitate. Eſt enī ſicut ibidē dicitverbū cordis qd̓ mēte ꝯcipit̉. ⁊ eſt verbū oris qd̓aure ꝑcipit̉. ⁊ eſt verbū nutꝰ qd̓ oculo cognoſcit̉. ⁊eſt verbū ſcriptū qd̓ ī cartha legit̉. Primū ē verbū hoīs ad ſeip̄m. ſcd̓m eſt vniꝰ hoīs ad alterumpn̄tem. tertiū eſt ſimiliter ad aliū pn̄tem. quartueſt vniꝰ hoīs ad alium abn̄tem loco vel temporevel vtroqꝫ. Et ſubdit ibi auguſt. ꝙ cogitatio hominis in corde formata que dicit̉ conceptꝰ mentis eſt verbum cordis quod neqꝫ grecum neqꝫ latinū neqꝫ cuiuſcūqꝫ alteriuſ lingue eſt. Et addit ꝙ