Euchariſtie.De ſacramēto
ra per ea que fidei rōnabiliter nō incredibilia eēvident̉. Predicta vero mirabilia ⁊ miracula ẜꝫordinē p̄dicamētoꝝ intendimꝰ diſtinguere vtiuelius ⁊ apertius capiātur. Et primo de p̄dicamēto ſubſtantie vt priore ⁊ fundamēto omnium predicamentorum.Rimo igitur eſt incipiendū reſpectu p̄diꝑ Ocamēti ſubſtātie. Ubi ſcienduꝫ eſt ꝙ fideseccleſie ſancte credit circa ſacramētū euchariſtie ſb̓am panis cōuerti in ſb̓am carnis ⁊ ſb̓ſtātiā vini in ſb̓am ſanguinis xp̄i: ex vi ſacramēti⁊ per cōcomitantiā ſub vtraqꝫ ſpecie eē totuꝫ idſtaīam ⁊ corpus ⁊ diuinitatē ipſius. Et iſta trāſſubſtātiatio .i. ꝯuerſio panis in corpꝰ xp̄i ſiue in carnēſit in inſtanti finitionis ⁊ cōpletionis illoꝝ verborum xp̄i .ſ. hoc eſt enī corpus meū dūmodo iſte ꝙprofert ſit ſacerdos ⁊ intendat facere quod faciteccleſia ⁊ p̄dicta verba cum tali intentione ꝓferat ſuꝑ materiā debitā .ſ. panis de frumento. Etidē intelligendū eſt de cōuerſione vini in ſanguinē qd̓ ſimiliter ſit in cōtinēti cōpletis hijs verbisHic eſt enī calix ⁊cͣ. Et iſtud pōt accipi penes predicamētū ſubſtātie. Unde iſta cōuerſio ꝓprie trāſſubſtanciatio appellat̉. Quāuis āt iſtud ſit ſūmūmiraculū ⁊ ſoliꝰ diuine virtutis .ſ. facere in cōtinēti talē tantā ⁊ tam ineffabilē cōuerſionē ⁊ ſubſtantiarū mutationē nihilominꝰ hoc nō apparebit impoſſibile ſi cōſideremꝰ aliqua ſimilia in ſcriptura ⁊ aliqua ſil̓ia in natura. Uxor eniꝫ loth qꝛ retroſpexit cōtra mādatū dei ſubito cōuerſa eſt in ſtatuam ſalis. vt habet̉ Gen̄. 19. Uirga etiā moyſi cōuerſa ē in colubrū ⁊ poſtea in virgā. Exo. 4. Et diabolꝰ dicebat xp̄o ſciēs diuinā potentiā. Dic vt lapides iſti panes fiāt. Matth̓. 4. Non eſt enī multū difficile facere de lapide panē ⁊ de pane carnēIn legēda beati ioānis euāgeliſte legitur quō conuertit virgas ligneas in aureas ⁊ lapides arenein lapides p̄cioſos ⁊ ecōuerſo. Et in euāgelio ſuolegit̉ quō xp̄s ꝯuertit aquā in vinū ⁊ multa ſūt talia in ſcriptura in natura quoqꝫ ſatis ſimilia reꝑit̉Certū eſt enī ꝙ ſunt quedā aque in quibꝰ lignū cōuertit̉ in lapidē vel petraꝫ vnde optime cōtes fiunt. Uidemꝰ quoqꝫ ꝯtinue ꝙ homo comedit panem ⁊ in corpore ſuo cōuertitur in carnē. bibit vtnum ⁊ cōuertitur in ſanguinē ⁊ iſtud eſt cōe hoībꝰ⁊ iumētis ꝙ eoꝝ cibi ⁊ potꝰ in carnē ⁊ ſanguinemcōuertuntur. Si ergo deꝰ dedit talē ptātem ventri ⁊ ſtomacho aīalis nō eſt mirādū ſi talē ptātemetiā cōtulit ſuo vicario vt mediāte verbo dei virtute diuina que oīa in oībus oꝑaturª cōuerſionem⁊ mutationē efficiat ſuprdictā. Et hanc ſil̓itudinēponit ioānes damaſcenꝰ li. 4. ca. 5. dicēs. Sicutpanis ⁊ vinū trāſent per nutrimētū in carnē ⁊ ſanguinē aīalis ita panis ꝓpōnis .i. qui ponit̉ in altari ⁊ vinū cum aqua traceunt in corpꝰ xp̄i qd̓ prius
non erat. Et iſta duo .ſ. panis ⁊ vinū nō ſunt duo:ſed vnū corpꝰ xp̄i. Et in hoc fecit deus memoriaſuoꝝ mirabiliū: qꝛ ſicut in pͥncipio creauit deꝰ celū ⁊ terram ⁊ oīa que in eis ſunt ſolo verbo ſuo. ẜꝫillud Gen̄. i. Fiat lux ⁊cͣ. Et ſicut fecit de oībꝰ ⁊ ſingulis creaturis ab initio creatis ẜm ꝙ pſalmiſtadicit. Verbo dn̄i celi firmati ſunt ſic facit deus ineuchariſtie ſacramēto. Quia ẜm Aug. accedit v̓bum ad elemētū ⁊ ſit ſacramētū. Et hoc eſt quoddicit auctor. Si tanta virtꝰ eſt in ſermone dn̄i vtinciperent eſſe que nō erant qͣꝫto magis oꝑat̉ vtſint que erāt ⁊ in aliud ꝯmutētur. De hoc etiā dic̄Ambro. Si tm̄ valuit ſermo helye vt ignē de celo deſcendere faceret. non valebit tm̄ ſermo xp̄ivt ſubſtātias mutet. Et Io. Damiaſ. vbi ſupͣ. Siſermo dei viuus eſt ⁊ actiuꝰ qui dixit fiat lux ⁊ fcāeſt lux verbo cuiꝰ celi firmati ſunt ⁊ oīs decor eorum qui ex puriſſimo ſanguine beate virginis ſehoīem fecit: nō pōt panē ⁊ vinū corpꝰ ⁊ ſanguineꝫſuū facere. Non debet ergo incōgruū apparere ſiverbū diuinū a ſacerdote ꝓlatum accipiat eādeꝫvirtutē ⁊ etiā maiorē a deo qͣꝫ accipiat natura .i.vis inſita rebus per quā in aīali cibus ⁊ potꝰ ī carnem ⁊ ſanguinē cōuertūtur. Qd̓ etiā in hūanis videmꝰ ꝙ verbū humanū eſt maioris potētie ⁊ virtutis qͣꝫ ſit ꝓferēs ip̄m verbū. Uerbū enī pape ꝑſuū nūcium ꝓmulgatū facit oēs p̄latos eccleſie invnū conſiliū cōuenire quos ſine verbo ipſe papanon pōt aliquo mō ſua potētia congregare. Et etiam verbum imꝑatoris vel regis citiſſime facitexercitum cōgregari. Et quilibet dn̄s pluſ efficitcirca ſubditos ſuos ſolo verbo qͣꝫ poſſit efficere v̓tute ꝓpria ſine verbo. Et iccirco nō debet quiſpiam incōueniēs iudicare ſi deus verbo ſuo ꝑ ſuosnūcios ſacros ſacerdotes ꝓlato cōtulit eandē efficatiā ⁊ virtutē etiā ampliorem qͣꝫ p̄ſtiterit naturecorꝑali per quā videmꝰ tot ⁊ tanta illis ſimilia ꝓuenire. Ideo ſcriptum eſt in p̄s. Vox dn̄i in virtute vox dn̄i in magnificentia. ⁊t hoc de iſta ineffabili trāſſubſtātiatione ſufficiūt quo ad p̄dicamentum ſubſtantie.Ecūdo reſpectu p̄dicamēti qͣꝫtitatis credit ſancta mater eccleſia ⁊ fides catholicaſub illa ꝑua hoſtia ꝯtineri ⁊ eſſe veracit ertotum corpꝰ xp̄i ita magnū ⁊ ita ꝑfectuꝫ ſicut fuitin cruce ⁊ ita magnū ſicut in die paſche reſurrexitEt hoc eſt ſummū mirabile. Cum omne corpusſit in loco ⁊ cōmenſuret̉ locatu loco ⁊ ſub tam ꝑuehoſtie qͣꝫtitatē integrū corpꝰ xp̄i cōtinet̉. Sed inhoc facit deus memoriā ſuoꝝ mirabiliū que priꝰfecit de ſeipſo ⁊ in ſeip̄o. Primo in natiuitate ſuaqn̄ exiuit per portā clauſam ea ſemꝑ clauſa manēte ẜm teſtimoniū ezechielis ꝓph̓e. Fuit enī beata⁊ glorioſa mater virgo ante ꝑtuꝫ virgo in ꝑtu virgo poſt ꝑtum: quia ſemꝑ cōſtitit incorruptā ⁊ pe