Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

De vniuerſalibustractatus primus

non accipitur ſimpliciter: ſed ẜm quid ſicut ē ſpecies reſpectu generis. Si aūt accipiat̉ ſingulareſimpliciter: ſicut accipit̉ in pͥmo poſteriorum: ſicdicendū ꝙ quo ad noſ ſingularia ſunt notiora ẜmꝙ cognitio ſenſitiua in nobis precedit intellectiuam que eſt vniuerſaliū: ſed vniuerſalia ſunt notiora ẜm naͣm ⁊ ẜm ſe ſimpliciter: qꝛ cognitō vniuerſalis eſt ꝑfectior. Uniuerſalia aut ſunt intelligibilia ī actu: nō aūt ſingularia cū ſint maͣlia. Notanduꝫ etiā ꝙ aliud eſt dicere aīal inquātum aīal⁊ aīal inquātum vniuerſale. Et ſimiliter hō inqͣtum hō ⁊ hō inquātuꝫ ſpēs: qꝛ aīal inqͣꝫtum aīal ēaīal ſolum ⁊ ſignificat eēntiam ſimplicē que de ſenō eſt vna: nec multa: nec exiſtens in hijs ſenſibilibus: nec in aīa: nec aliquod horum potentia vl̓actu. Unde ſignificat quādam ſimplicē eēntiamque nec eſt vniuerſalis nec particulariſ. ⁊ ideo dicit Auicena ꝙ rōnalitas nō eſt differētia ⁊ ſil̓it eraīalitas nō eſt genus: nec humanitas ſpēs: ⁊ hocmodo nihil eſt verum de ea dici: niſi ꝙ ꝯuenit ſibi ẜm ꝙ hmōi vnde quicꝗd aliorū ſibi attributūfuerit falſa erit attributio. verbi gratia. Hominivt hoī ꝯuenit aīal rōnale: ⁊ alia que in diffinitiōeeius cadunt. Album v̓o aūt nigrū: aut quicꝗd huiuſmodi eſt quod nō eſt de rōne humanitatis nōꝯuenit homini ẜm ꝙ homo eſt. Un̄ ſi querat̉ vtꝝiſta naͣ ſic ꝯſiderata poſſi dici vna vl̓ plures: neutrum ꝯcedēdum eſt: qꝛ vtrumqꝫ eorū eſt extra intellectum hoīs ſeu humanitatis: ⁊ vtrumqꝫ pōtſibi accidere. Si .n. pluralitas eēt de intellectueius nunqͣꝫ poſſet dici vna: cum tn̄ vna ſit ẜm ꝙeſt in ſorte. Simil̓r ſi vnitas eēt de intellectu eitunc eſſet vna ⁊ eadē ſortꝭ ⁊ platōnis eſſentia: necpoſſet in pluribus verificari: ⁊ cum ipſi naͣe ẜm ſuam abſolutam ꝯſiderationē nō ꝯueniat eē in aīa:nec eſſe in ſingularibus falſum ē dicere ꝙ naͣ hoīſinqͣꝫtum huiuſmodi hēat eſſe in hoc ſingulari: ꝗaſi eſſe in hoc ſingulari ꝯueniet homini inquantuꝫhomo: inqͣꝫtum hō eſſet extra hoc ſingulare. Similiter ſi ꝯueniret hoī inqͣꝫtum hō nō eſſe in hͦ ſingulari inqͣꝫtum homo eēt in eo: ſed verum ē dicere ꝙ homo inqͣꝫtum homo nō hꝫ eē in hoc ſingulari: vl̓ in illo: aut in aīa. ergo patet ꝙ naͣ hominitabſolute ꝯſiderata abſtrahit a quolibet eē: ita tn̄ꝙ nō fiat preciſio alicuius eoruꝫ: ⁊ qꝛ humanitatiẜm ſuā abſolutā ꝯſiderationē nō ꝯuenit quod predicetur de ſorte: ideo rō ſpēi nō ꝯuenit ſibi ẜm ſuāabſolutam cōſiderationem: qꝛ de rōne vniuerſalitatis eſt vnitas ⁊ cōmunitas. Nature āt humane ẜm ſuam abſolutam ꝯſiderationem neutrumꝯuenit. Si .n. cōmunitas eſſet de intellectu hoīstunc in quocunqꝫ ꝯueniret̉ humanitas inueniret̉cōmunitas: qd̓ falſuꝫ eſt: qꝛ in ſorte nulla inuenit̉cōitas: ſed quicquid in eo eſt eſt indiuiduatū: ⁊ iōoportet ꝙ ſit de accidētibus que ꝯſequunt̉ eā ẜm

eſſe quod habet in intellectu: ⁊ ideo nomen ſpeciei nō predicat̉ de ſorte vt dicat̉ ſortes eſt ſpēs qd̓tn̄ d̓ neceſſitate accide̓t ſi rō ſpēi ꝯueniret homini ẜm eſſe quod hꝫ in ſorte vl̓ ẜm ſuā abſolutā confiderationem .ſ. inqͣꝫtum eſt homo. Quicꝗd eniꝫꝯuenit homini inqͣꝫtum homo predicat̉ de ſorteAlio modo pōt ꝯſiderari ẜm eſſe quod hꝫ in hocvl̓ in illo: ⁊ ſic de ip̄o aliquid predicat̉ ꝑ accidensrōne eius in quo eſt. ſicut dicit̉ ꝙ homo eſt albusqꝛ ſortes eſt albus: qͣꝫuis hoc nō ꝯueniat homīniinqͣꝫtum homo. Hoc aūt modo duplex hꝫ eē vnūin ſingularibus: ⁊ aliud in aīa: ⁊ ẜm vtrūqꝫ eē cōſequunt̉ hanc naͣm accidentia. ⁊ in ſingularibꝰ hꝫmultiplex eſſe ẜm ſingulariuꝫ diuerſitatē. Secūdum aūt hoc eſſe quod hꝫ in ſingularibꝰ nō pōt dici ꝙ rō alicuius generis vl̓ ſpēi accidat alicui naͣeqꝛ nō inuenit̉ in indiuiduis ẜm vnitatem: vt ſitvnum quid oībus ꝯueniēs ꝙ rō vniuerſalis exiſtit. Relinquit̉ ergo ꝙ rō generis vel ſpēi acciditalicui naͣe ẜm eē: quod hꝫ in intellectu: verbi gr̄aIpſa natura humana in ītellectu hꝫ eē abſtractūab oībus indiuiduantibus: ⁊ ideo hꝫ vniformenrōnem ad oīa indiuidua que ſunt extra aīam ꝓuteſt eſſentialirer ſil̓itudo oīum ducens in oīum cognitionē inqͣꝫtum ſunt in eo: qꝛ eius operatio adoē indiuiduum quod fuit ⁊ eſt ⁊ erit eſt vna ⁊ qualitercunqꝫ pͥmum poſituꝫ fuerit in ītellectu: hancdeputationē habebit ⁊ aliud ſuꝑueniens nō augebit. Sic igit̉ patet ꝙ aliud eſt dicere aīal inqͣꝫtuꝫaīal ⁊ homo ſil̓iter: ⁊ aliud eſt dicere aīal inqͣꝫtuꝫvniuerſale. nam aīal ⁊ ſil̓iter quodlibet aliud vniuerſale eſt aīal ſolum: ⁊ eſt forma intelligibilis ẜꝫformaꝫ quam dicimuſ: ⁊ eſt naͣ de qua pōt dici ꝙeſſe eius eſt pͥus qͣꝫ eſſe naͣle: ſicut ſimplex pͥus eſtcōpoſito ⁊ ip̄m eius eſſe indiuiduū ꝓprie dicit̉ eēqm̄ tale eſſe ex quo eſt aīal eſt de intētione. Ip̄mv̓o eſſe cum accidētibus ⁊ ip̄m eſſe huius indiuidui qͣꝫuis determinata intētio: attribuit̉ tn̄ naͣe ꝑticijlari. Aīal gͦ inqͣꝫtum ē aīal: nec eſt genus: necſpēs: nec indiuidiū: nec vnū: nec multa qͣꝫtuꝫ deſe eſt: lꝫ ꝯcomītet̉ illud eē aliquod illorum de neceſſitatē. Poſſunt tn̄ aīal ⁊ hō per ſe ꝯſiderari qͣꝫuis ſit cum alio a ſe: ſꝫ aīal inquātum vl̓ nō ē aīatſolum: ſꝫ eſt aīal ⁊ aliud nō aīal ꝯſideratum in ſe ēmediuꝫ qd̓ cum fuerat aīal: ⁊ aliud qd̓ nō eſt aīaltunc erit aīal in hͦ tanqͣꝫ pars eius ⁊ homo ſil̓iter.ergo vniuerſale ex hoc ꝙ vniuerſale eſt quo ādaꝫcui accidit pluralitas: ⁊ eſt quoddam aliud. Xx p̄dictis iam manifeſtū eſt qualiter rō generis ⁊ ſpeciei ꝯueniant alicui naͣe qm̄ nō ꝯueniunt ei ẜm ſūam abſolutam ꝯſiderationē: nec eſt de accidentibus que ſequunt̉ eam ẜm eſſe qd̓ habet extra animam: vtpote albedo vl̓ nigredo: ſed eſt de accidentibus que ſequunt̉ eam ẜm eſſe: quod habe̓tin intellectu ⁊ per hunc modum ꝯuenit ſibi rō ge