Opuſculum.lvi.

geris vl̓ ſpeciei vl̓ differentie ⁊ aliarum intentio¶ Explicit opuſculum. 55. ſan. Tho. de vl̓ibus.num.¶ Incipit opuſculum. 56. eiuſdem: ⁊ eſt ſecūdustractatus de vniuerſalibus.Uoniā dicit Ariqſto. pͥmo poſteriorum. ſcīa ē ſempiternorum ⁊ eoꝝ que nota ſunt: ⁊que impoſſibile eſt aliter ſe habe̓.hec aūt ſunt vl̓ia: ideo vtile eē exiſtimo aliquid narrare de eis ẜm ꝙ vl̓ eſt vt cognita naͣ eius ẜm quod eſt facilius: etiā alia vniuerſalia ẜm ꝙ ſunt cognoſcant̉. Dico ergo ꝙ vniuerſale ẜm ꝙ vniuerſale cōprehendit pͥmaꝫ remque de ſe nata eſt in pluribus eſſe ẜm intentioneſecūdam. Sed intētioneꝫ ſecūdam appello illd̓quod intellectus ſecūdo intelligit de re ꝓpter qd̓intelligēdum eſt ꝙ cum res ſint maͣles ⁊ particulares extra aīam: ⁊ vnūquodqꝫ ſit intelligibile ẜꝫquod eſt a maͣ ſeparabile manifeſtuꝫ ē ꝙ res ẜmꝙ eſt in maͣ particulari intelligi nō pōt: niſi abſtrahatur ab oībus conditionibus indiuiduantibus.Lapis enim nō pōt intelligi niſi ꝑ intellectum abſtrahatur ab oībus cōditionibus indiuiduātibusLapis enim nō pōt intelligi: niſi ꝑ intellectuꝫ abſtrahitur ab hͦ: ⁊ nunc ⁊ alijs huiuſmodi: ſꝫ qꝛ ītellectus illud quod intelligit abſtrahit a ſenſu oꝫ ꝙlapis pͥus cognoſcat̉ a virtute ymaginatiua: ſiuefantaſtica que abſtractior eſt reliquis virtutibusſenſitiuis. Hoc aūt eſſe nō pōt: niſi mediante aliquo fantaſmate: ideo oꝫ ad hoc ꝙ intellectus intelligat naͣm lapidis ꝙ abſtrahat ſuā ſpēm intelligibileꝫ a ſuo fantaſmate: it a ꝙ pͥma intētio quede lapide eſt in ītellectu eſt ſpēs lapidis que cōpetit lapidi ẜm ꝙ lapis: ⁊ ab iſta pͥma intētione hecvox lapis impoſita eſt ad ſignificandū naͣm lapidis que eſt exͣ aīam: ⁊ hoc accidit ex hoc ꝙ ſpēs lapidis nō eſt id qd̓ intelligit̉: ſꝫ quo intelligit̉ cumintellectus intelligit naͣm lapidis: ſicut ſpēs corporis in oculo eſt qua viſus videt: ⁊ ſpēs illa eſt qͣvox aliꝗd ſignificat ⁊ nō ſignificat hͦ alibi erit manifeſtum. Tunc vidēdum eſt vlterius cum ītellectus intelligit naͣm lapidis mediante ſpecie ītelligibili: qꝛ ſibi nō repugnat eſſe in pluribus. ſcd̓ointelligit eam vt eſt participabilis a pluribus: ⁊ẜm diuerſum ꝑt īcipatōis modū ſic diuerſimodeintelligit. Nam inqͣꝫtuꝫ eſt ꝑticipalis a pluribusdifferētibus ſpē intelligit eā ſub intellectu generis: ⁊ ſi ſolum ꝑticipabilis ē a pluribus differentibus numero intelligit eā ſub intellectu ſpēi. Hocaūt inferius plenius apparebit: ⁊ ſic pꝫ ꝙ alius ītellectus eſt intelligere lapidē ẜm ꝙ lapiſ. Et aliꝰintellectus cum intelligit lapidem ẜm ꝙ partici

patur vl̓r: vl̓ particulariſat̉: ⁊ ille intellectꝰ eſt pͥus quod ē: qꝛ potētia rei: ⁊ abilitas rei nō ſunt deeēntia t̓mini: ſicut potētia aīe nō eſt de eēntia aīevn̄ abilitas eſſendi in pluribus nō eſt de eſſentiahoīs: qꝛ tūc hō qui ē in ſorte eēt abilis ad participationem pluriū: quod eſt impoſſibile: ⁊ qꝛ vnūquodqꝫ pōt abſtrahi ab eo qd̓ nō eſt de eēntia eiꝰideo hō pōt intelligi abſqꝫ hͦ ꝙ intelligat̉ ꝙ ſit ꝑticipabilis a pl̓ibꝰ. Homo .n. ẜm ꝙ hō nec ē vl̓isnec ꝑticularis: qꝛ ſi hō ẜm ꝙ homo eēt vl̓is iamnō poſſet eē particularis: ⁊ ſi eēt ꝑticularis nō eētvl̓is: ẜm ꝙ hō ſicut ſortes qui eſt ſingularis ẜm ꝙſor. nō poſſet eſſe vl̓is: gͦ accidit ſibi ꝙ ſit ſingularis vl̓ vlis. Sed debes ſcire ꝙ homo nō dr̄ vl̓isniſi qꝛ ꝯſiderat̉ vl̓r. Hec autē ꝯſideratio acciditeſſe hoīs nō ẜm quod eſt in maͣ extra. nam ẜꝫ qd̓eſt in maͣ exͣ eſt indiuidualiter: ⁊ hoī ẜm ꝙ eſt indiuiduum nō accidit eē vl̓e: qꝛ tūc oppoſitum accideret oppoſito: ſꝫ ſolū accidit hoī ẜm eſſe: quodhꝫ in intellectu vl̓e: gͦ eſt vnuꝫ ⁊ plura: plura inqͣꝫtum in pluribus eſt alioꝗn nō poſſe predicari depluribus: vt hō in re eſt plura: qꝛ de pluribꝰ predicatur: Eſt aūt vnū in cognitōe: qꝛ licet plura ẜꝫꝙ plura nō ꝯſtituunt vnū intellectū tn̄ plura ẜꝫ ꝙſimilia ſunt ꝯſtituunt vnū intellectū: ita ꝙ intellectus nō pōt diſtingui inter ſil̓ia inqͣꝫtum ſunt ſil̓ia⁊ ideo intellectus app̄hēdit hoīem ⁊ aſinuꝫ inqͣꝫtum ꝯueniunt in vna oꝑatiōe .ſ. ſenſitiue vnico ītellectu apprehēdit: ⁊ ſi in re ſint multa: talis tn̄vnitas nō apponit̉ illi multitudini: ⁊ qꝛ res peridem eſt ens et vnum: ⁊ ecōuerſo oꝫ ꝙ vniuerſale ſit vl̓ ꝑ predictā vnitatem: ita ꝙ naͣe talis cōgnitio facit vl̓e eſſe in actu vl̓e: ⁊ eſt quoddā formale in vniuerſali: ex quo patet ꝙ intellectus facit vniuerſitatē in rebus: ſicut dicit comētator:qꝛ illa vniuerſalitas eſt ab intellectu: ſed qꝛ talisvl̓itas a re ſumit pͥncipiū: iō dicit Ariſ. ꝙ vl̓e autnihil eſt aut poſterius ē: qm̄ talis vl̓itas in re nihil eſt. Querit̉ aūt vtrū vl̓e ſit ſb̓a vl̓ accidēſ: ⁊ ꝑ hͦſoluit̉ iſta queſtio: qm̄ loquēdo de vniuerſali: ẜmꝙ vniuerſale eſt ſolū in aīa: ⁊ eſt accidens: ſed loquendo de re ſubiecta dr̄ ꝙ qn̄qꝫ eſt ſb̓a: ⁊ qn̄qꝫ accidens ẜm diuerſitatem vniuerſalium: ⁊ ſil̓iterper hoc pꝫ qual̓r dꝫ intelligi illud dictum vl̓e eſtquod pōt predicari de pluribus. nam ſcd̓a intentio quā vniuerſale includit formaliter ſolum ē inaīa. Illud aūt quod eſt in aīa nō predicat̉ de re exͣaīam cū oporteat p̄dicatū ineſſe ſubiecto: ſed vl̓ep̄dicari pōt ẜm naͣm realē quā includit maͣl̓r: itaꝙ qn̄ dr̄ vl̓e predicat̉ de pluribꝰ ſenſus ē ꝙ res ſb̓iecta vl̓itati p̄dicat̉ de pl̓ibus: vt hō vl̓ aſinꝰ: qd̓pꝫ qꝛ ſi hō vl̓ aſinus p̄dicaret̉ de pl̓ibus: vt d̓ ſor.vel platōne ẜm ꝙ vl̓e: tunc ſor. eſſet vniuerſale.Relinquit̉ ergo ꝙ ſola illa natura ſubiecta vniuerſalitati predicetur. Nam dictum eſtlicet

in eſt:O 4