Opuſculumquinquageſimū tertium

¶ Incipit opuſculum. 53. beati Thome de aꝗnode intellectu ⁊ intelligibili.Ciendum ꝙ d̓ ratione eius qd̓ eſt intelligere: eſt q̄ſit intelligens: ⁊ intellectum. Idaūt qd̓ eſt per ſe intellectū nō ē resilla cuius noticia ꝑ intellectuꝫ habetur cum illa ſit intellecta: qn̄qꝫ in potētia tm̄: ⁊ſit extra ītelligentē: ſicut cum homo intelligit resnāles ⁊ lapidem vl̓ aīal vl̓ aliquid hmōi. cum tn̄oporteat ꝙ intellectū ſit in ītelligente ⁊ vnū cumip̄o nec etiā intellectu ꝑ ſe eſt ⁊ ſimilitudo rei ītellecte ꝑ quam informat̉ intellectus ad intelligendum. Intellectus .n. nō pōt intelligere niſi ẜm ꝙſit actu ꝑ hanc ſil̓itudinē ſicut nihil aliud pōt oꝑari: ẜm ꝙ eſt tm̄ in potētia ſꝫ ẜm ꝙ ſit actu ꝑ aliquāformam. Hec igit̉ ſil̓itudo ſe hꝫ in intelligēdo: ſicut intelligendi pͥncipiū vt calor eſt pͥncipium calefactionis nō ſicut intelligēdi terminus. Hoc ēigitur pͥmo ⁊ ꝑ ſe intellectū quod intellectus in ſeip̄o ꝯcipit de re intellecta: ſiue illud ſit diffinitio:ſiue aliqua enunciatio: ẜm ꝙ ponunt̉ due oꝑationes intellectus: vt dr̄ in. 3. de aīa. Hoc aūt ſic abintellectu ꝯceptum dr̄ v̓bum interius. Hoc .n. ēqd̓ ſignificat̉ ꝑ vocem. Non .n. vox exterio: ſignificatur ip̄m intellectū: aut formā ip̄iꝰ intelligibilēaut ip̄m intellige̓. ſꝫ conceptū intellectus quo mediante ſignificat rem: cū dico homo vl̓ hō eſt aīal⁊ qͣꝫtum ad hͦ nō differt vtrum intellectꝰ intelligat ſe vl̓ alia a ſe: ſicut .n. cum intelligit aliud a ſeformat ꝯceptum illius rei quā voce ſignificat itacum intelligit ſeip̄m format ſui ꝯceptuꝫ quē etiāvoce pōt expͥmere. Item in intellectu noſtro alid̓eſt intelligere: ⁊ aliud eſt eē intellectum: ⁊ ideo v̓bum ꝯceptum in intellectu noſtro nō vnit̉ ei natura: ſed ſolum in intelligente. Sciēdum ꝙ in naͣintellectuali ſunt due ſolum operatōes .ſ. intelligere ⁊ velle: ẜm aūt vtrumqꝫ haꝝ inuenit̉ aliꝗdꝓcedens cū hee oꝑationes ꝑficiunt̉ ꝑ ip̄m. Ip̄menim intelligere nō eſt aliud niſi aliquid in mēteintelligentis ⁊ concipiētis intelligat̉ ⁊ concipiat̉quod dr̄ verbum. Non .n. dicimur intelligere: ſꝫcognoſcere potius aliquid intelligēdo anteqͣꝫ cōceptio aliqua in mēte noſtra ſtabilit̉ ip̄m etiamvelle ꝑficit̉ ab amāte ꝑ volūtatē p̄cedētē cū amoͣnihil aliud ſit qͣꝫ ſtabilimētū volūtatiſ in bono volito. Hos igit̉ cognitionē intellectualē a rebuſ exterioribus accipimꝰ ⁊ ꝑ voluntatē noſtrā in aliꝗdexterius tēdimus tanqͣꝫ in finē: ⁊ iō intelligere noſtrum eſt ẜm motū a rebuſ ad aīam: velle aūt ẜmmotum ab aīa ad res. Notādum ꝙ intellectꝰ intelligendo ad quattuor pōt habere ordinē .ſ. ad rēque intelligit̉. ſecūdo ad ſpēm intelligibileꝫ qua

ſit intellectus in actu. tertio ad ſuum intelligere.quarto ad conceptiōes intellectus: que ꝗdeꝫ cōceptio a tribus predictis differta re quidē intellecta: qꝛ res intellecta eſt interdū extra intellectūConceptio aūt intellectus nō niſi intellectu: ⁊ iterum ꝯceptio intellectus ordinat̉ ad rē intellectāſicut ad finē. Ipſe .n. intellectus ꝯceptionē rei ī ſeformat: vt rem intellectā cognoſcat. Differt etiāꝯceptio a ſpē intelligibili: nam ſpēs intelligibilisqua fit intellectus in actu ꝯſiderat̉: vt pͥncipiumactionis intellectus cū oē agens agat ẜm ꝙ eſt inactu ꝑ aliquam formā quā oꝫ eſſe actionis pͥncipium. Differt etiā ꝯceptio ab actione intellectuſ q̄eſt intelligere: qꝛ p̄dicta ꝯceptio cōſiderat̉ vt terminus actionis: ⁊ quaſi ꝗddam ꝑ ip̄m cōſtitutuꝫ.Intellectus .n. ſua actione format rei diffinitiōeꝫvl̓ etiam ꝓpoſitionem affirmatiuā ſeu negatiuāHec aūt ꝯceptio intellectus in nobis ꝓprie dicit̉v̓bum. Hoc .n. eſt quod verbo exteriori ſignificatur. Uox .n. exterior neqꝫ ſignificat ip̄m ītellectūneqꝫ ſpēm intelligibilē: neqꝫ actum intellectꝰ: ſꝫꝯceptionem qua mediante refert̉ ad rem. Huiuſmodi igit̉ ꝯceptio ſiue v̓bum qn̄ intellectꝰ noſter intelligit rem aliā a ſe ab alio exoritur: ⁊ alid̓repreſentat. Oritur quidem ab intellectu ꝑſuuꝫactum: eſt vero ſilitudo rei intellecte ip̄m repreſentans. Cum vero intellectus ſeip̄m intelligitv̓bum p̄dictum ſiue ꝯceptio eiuſdē eſt ꝓpagatio⁊ ſil̓itudo .ſ. intellectus ſeip̄m intelligētis. ⁊ hͦ iōꝯtingit: qꝛ effectus ſil̓atur cauſe ꝑ ſuaꝫ formā: forma aūt intellectus eſt res intellecta: ⁊ iō verbuꝫqd̓ exorit̉ ab intellectu eſt ſil̓itudo rei intellecte ſiue ſit idem qd̓ intellectus ſiue ſit aliud. Hmōi ātv̓buꝫ noſtri intellectus eſt quaſi extrinſecū ab eēip̄ius intellectus. Non .n. eſt de eēntia eius: ſꝫ eſtquaſi quedā paſſio ip̄iꝰ: nō tn̄ eſt extrinſeca ab ip̄ointelligere intellectus cū ip̄m intelligere cōplerinō poſſit ſine v̓bo p̄dicto. Sciendū aūt ꝙ intellectus ſemꝑ hꝫ apud ſe v̓buꝫ ẜm interiorē intelligetiam: ⁊ dr̄ interior intelligētia que ē ip̄ius aīe ẜmſe: ꝓut eſt ꝗd ſubſiſtēs: nō aūt hꝫ illud ſemꝑ ẜm exteriorem intelligentiā: ⁊ dr̄ exterior intelligentiaẜm exteriorē cognitioneꝫ: ⁊ iſta ꝓprie eſt hoīs ẜmqd̓ cōuertit ſe cogitando ſuꝑ ip̄a fantaſmata: queſunt potentia intelligibilia: ⁊ ſic intellectus ſemꝑhꝫ apud ſe verbum in forme: nō aūt v̓bum ſemper format̉. Dicit̉ aūt v̓bum informe ꝓpter indiſtinctam ⁊ cōfuſam cognitionē. Iterum etiamqꝛ nō eſt ꝓductum ad exteriorē manifeſtationeꝫꝑ exteriorem cognitionē: ſed homo nō ꝑcipit ꝙ ītellectus habeat ſemꝑ apud ſe verbum illud informe. pͥmo: ꝓpter extraneitatem ſui ad intellectum. ſecundo ꝓpter ſui ꝓfunditatē. tertio ꝓpterſui ſubtilitatem: ⁊ hoc ex parte aīe: ſil̓iter nō ex ꝑte corporis: qꝛ aīa ē mole carnis oppreſſaideo

O