Opuſculumquadrageſimū tertium
qualitate: ſicut de quolibet inherente agendumeſt per naͣm illius cui inheret. Illud aūt cui ineſtqualitas vl̓ eſt corporeū vl̓ incorporeum. Si incorporeum aūt eſt de facili tranſiens aut de difficili. Si de facili eſt diſpoſitō. Si de difficili ē habitus. lꝫ iſta duo cōiter reperiant̉ in corporeis ſicut in incorporeis. Sanitas .n. corporis habitusquidā eſt ⁊ diſpoſitio ad ip̄m ordinata. Nos eniꝫde ꝓprijs paſſionibus incorporeoꝝ nihl̓ nouimideo in libro de aīa dicit̉ ꝙ om̄es paſſiones ſuntip̄ius ꝯiuncti: ⁊ iſta pertinent ad pͥmam ſpeciemqualitatis. Si aūt illud ſit corporeū ſic accipiunt̉tres alie ſpēs qualitatis: ſecūda tn̄ ſpēs qualitatiſque eſt naturaliſ potētia vl̓ impotētia a pͥmo ph̓onō numerat̉ inter ſpēs qualitatis ſꝫ ponit̉ potentia quedā paſſioni reſiſtens. In p̄dicamentis v̓oponit̉ ꝓpter modū denominandi quē habet quiꝯuenit qualitati ⁊ hͦ ad logicum ꝑtinet. De tertiav̓o ſpecie qualitatis agit ph̓s in ph̓ya pͥma: ⁊ etiāin p̄dicamentis: ⁊ de quarta ſil̓r. de ad aliꝗd frequenter ſatis dictum eſt. De alijs aūt generibuſque magis pͥncipia naͣlia ſequunt̉ ph̓us in p̄dicamentis ſuis parum loquit̉ de quibus in ph̓ycisCA. XXII.lacius pertractat̉.Is de natura generis perſpectis ꝯſiderādum eſt qūo aliqua ſunt in genere vno ꝑſe: ſed rōne alterius adiuncti in aliud genus tranſumunt̉. ¶ Sciendū eſt igit̉ ꝙ ꝑ naͣm p̄dicamenti ſciri pōt in quo genere ꝗd ſit ponēduꝫCum .n. ens diuerſimode reperiat̉ in ſubſtātia ⁊accidente: vt dcm̄ eſt ꝑ diuerſum modū eſſendiimportatū in p̄dicato cui ſemꝑ eſſe eſt adiunctuꝫfaciliter ſciet̉ ip̄m p̄dicatuꝫ. Ꝙ aūt eſſe p̄dicatuſequat̉ manifeſtū eſt ꝑ reſolutionē cuiuſcūqꝫ verbi. Nā facta reſolutione ſemꝑ eodē ſubiecto manente nouū predicatuꝫ adiungit̉: vtputa ſi dicat̉homo laborat: ⁊ reſoluat̉ ip̄m verbū: erit homoſubiectū vt prius. Sed illud qd̓ pͥus erat p̄dicatum laborat .ſ. eſſe adiunget̉ predicato. Eſſe enīlaborantē ꝯtingit hominē. Eodem modo de homine albo cū album dicat eſſe quale: homo albin p̄dicato ſumptus ad genus qualitatis pertinetSi aūt ponat̉ in ſubiecto: vtputa ſi dicat̉ homoalbus eſt homo: cum p̄dicet̄ eſſe hoīem ⁊ nō eſſealbum ad ſubſtātiam ſpectabit. In alijs aūt p̄dicatis idem reperit̉: vt duplū. Puta ſi dicat ſubiectum ſiue ip̄am rem ſubiecta ad quātitatē ſpectat naͣ dupli. Si aūt p̄dicet̉ eſſe duplū cum hͦ includat reſpectum ad dimidiū: duplum in genere relationis eſt. Omnia hec p̄dicamēta ſunt denominotiua. ſed p̄dicatio ſolius ſubſtātie de ſuisinferioribus ⁊ ſimil̓r alioꝝ generum de ſuis ſpēbus eſt vniuocā. Non .n. eſt aliud ꝑ eēntiam aīal⁊homo color ⁊ albedo ſꝫ idem. Aīal .n. eſt ꝗd hominis vt dcm̄ eſt: ⁊ color albedinis: ⁊ ideo aīal in
quid p̄dicat̉ de hoīe ⁊ homo de ſorte in quo totanaͣ generis ſubſtātie reperit̉ vniuoce nō ꝑ aliquāaggregationē: ſicut eſt in aceruo lapidum: vl̓ ſtructura domoꝝ: vl̓ aliqua alia colligatione in quibus nullum adiūctoꝝ predicat̉ de toto: ſicut aīalde homīe ⁊ homo de ſorte: ſꝫ vniupce: vt dictuꝫeſt: cum vnunquodqꝫ illoꝝ de toto predicet̉ ſubquo nō eſt deſcenſus ad aliquod ſingulare: ⁊ ideoplato quietē ⁊ terminū ſciētie ponit ad indiuiduaq̄ ſunt obiecta ꝓprio ſenſus: qꝛ ſenſus eſt ſingularium que ſola ſunt ꝓ ſe exiſtentia in reruꝫ naͣ. Subſtantie .n. ſeparate ſingularia quedā ſemꝑ ſolo tn̄intellectu noſcunt̉ eaꝝ noticie ꝓportionato. Cuꝫigit̉ ea que ſunt in p̄dicamēto ſubſtātie ſolum perſe eſſe poſſint in ſb̓a aut conueniāt ſubſtātie ſeꝑarate ⁊ maͣles. Que ꝗdem ſuppoſita ſunt hn̄tia eēper ſe. Eſſe aūt eſt ꝓprius effectus ⁊ terminꝰ actionis diuine. iō tam hec qͣꝫ ille a deo ſunt qui ē ſuper omnia benedictus Amen.¶ Explicit opuſculuꝫ. 42. de natura generis ẜmdiuum Thomam aquinatem.¶ Incipit opuſculum. 43. eiuſdem de pͥncipijsaīe. ¶ Capitulum pͥmum in quo oſtendit̉ quotſunt aīe: quot gradus viuētium: quot genera potētiarum aīe. Et pͥmo determinat de vegetatiua.C adiutorium homini collatum ⁊ ꝓgreſſum peccaVti plenius videamꝰ: de aīa ⁊ eiuspotentijs aliquid ꝯſideremus. Inpͥmis gͦ oꝫ ſupponere cum ph̓o inſecundo de aīa: ꝙ aīa eſt pͥmum pͥncipiuꝫ vite iniſtis rebus inferioribus. Aīa .n. viua dicimus inaīata v̓o nō viua. Iſta .n. vita duplici oꝑatōe manifeſtat̉ cognitōe .ſ. ⁊ motu: vn̄ ⁊ ph̓i vt pꝫ pͥmo d̓aīa ꝑ iſta duo aīe naͣm inueſtigauerunt. Pro tanto aūt dico pͥmum pͥncipiū vite: qꝛ lꝫ aliqd̓ corppoſſit eē pͥncipiū vitalis oꝑationis: vt oculus viſionis ⁊ cor vitalis oꝑatiōis: nō tn̄ eſt pͥmuꝫ: qꝛ hͦnō ꝯuenit eis inquātum ſunt corꝑa: ſꝫ inquantū ſitaliā corpora .ſ. viua: qd̓ hn̄t ꝑ aīam: qꝛ qd̓ ē actutale hͦ hꝫ ab aliquo pͥncipio qd̓ eſt actus eiꝰ. Aīa gͦque eſt p̄mū pͥncipiū vite nō eſt corpus ſꝫ actꝰ corporis ⁊ aliquid corpore altiuſ. Nunc autē ſic ē ẜmph̓m in ſcd̓o celi ⁊ mundi: ꝙ ea que ſunt infima īentibus nō poſſunt ꝯſequi ꝑfectā bonitateꝫ: ſꝫ aliquam imꝑfectā ꝯſequunt̉ paucis motibus. Hisv̓o ſuꝑiora: ꝯſequunt̉ ꝑfectioreꝫ bonitatē motibꝰmultis. Suꝑiora v̓o his: ꝑfectā adipiſcunt̉ bonitatem motibus paucis. Sūma v̓o ꝑfectio inuenitur in eo qui abſqꝫ vllo motu ꝑfecte poſſidet bonitatem: qꝛ gͦ naͣ humana eſt inter corporalem ⁊
oralei