Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

De naturageneris

tale habet naturam determinataꝫ per ſe. Undecomprehēdi pōt ꝑ actum rōnis cuiuſ eſt intentiones formare geneꝝ ⁊ ſpēruꝫ: qd̓ nō fieret: niſi ſibialiquid reſponderet in natura rei. quia eius eſſenō eſt aliud ab eēntia: ideo in deo hoc facere nonpōt intellectus. Ideo ſubſtātie ſeparate ſunt in genere ſubſtātie que eſt pͥmum genus cuius rō ē habere eſſe aliud a ſua ſubſtantia: ſeu quiditate in ſetn̄ ⁊ nō in alio: ⁊ iō ex ip̄a potentia eſſentie cuiuſlibet rei indifferēter que eſt in p̄dicamento ſubſtātie que potētia importat̉ cuꝫ dicit̉ habens eē aliud a ſua eſſentia ſumit̉ rō generiſ: ſed a ꝑfectioneillius quiditatis ꝑ quam appropinquat ad eſſe actus accipit̉ ratio differētie. Sed alio modo eſthoc in rebus materialibus ⁊ alio modo in ſimplicibus. Potentialitas enī totius cōpoſiti in rebus materialibus eſt a materia: iō ad ea ſumiturgenꝰ. ꝑfectio v̓o totiꝰ ē a forma: iō a forma ſumit̉differentia. Per formā eniꝫ ip̄m attingit eē actuideo aliud ⁊ aliud in eſſentia eſt vnde ſumitur rōgeneris ⁊ rō differētie in compoſitis. Materiaenim ꝓut eſt materia reſpectu forme: eſt pars: etforma ſimiliter eſt pars comparata ad materiaꝫpars aūt de toto nō predicat̉: ideo genus ⁊ differentia nō ſumunt̉ a materia ⁊ forma ad ſe inuicēcomparata: cum genus ⁊ differētia predicenturde toto. Sed qꝛ materia eſt materia totius: ⁊nō ſolum forme: ⁊ forma eſt forma totius ⁊ nonſolum materie: ideo nomē deſignans totuꝫ ſumptum a forma totius eſt differentia: ⁊ nomen deſignans totum ſumptum a materia totius eſt genus. Et nomē deſignans totū ſumptum ex vtroqꝫ eſt ſpecies. In ſeparatis vero genus ⁊ differētia nō ſumunt̉ a diuerſis partibus quiditatis ipſius: cuius aliquid ſit potentialitas quedam: etaliud perfectio: cum nō ſit in eis niſi vna compoſitio tātum eſſentie .ſ. ⁊ eſſe ſꝫ vtrumqꝫ fundaturſuper vnum ſimplex ⁊ per eſſentiaꝫ indiuiſibile:cuius potentialitaſ attendi poteſt. qꝛ nō habet eēde ſe ⁊ inde rō generis accipit̉. Sed hec eadempotentialitas eſſentie in aliquibus minor eſt: ꝗamagiſ ꝓpe actui primo ⁊ puro eſt in natura ſua cōſtituta. Quanto enim aliquid actui primo ꝓpinquius eſt tanto minus potentialitatis habet⁊ ideo quot ſunt gradus ꝓpinquitatis in eis totſunt differētie ſpecifice. Hos aūt gradus ſolumilli noſcunt qui ſuam ꝓpinquitatem ad deum: ⁊ellongationem a rebus compoſitis ⁊ corruptibilibus ſpeculātur. Illa ergo eſſentia ſimplex ſupra naturaꝫ mobiliū exiſtens eſt res generis methaphiſici nullam compoſitionem materie ⁊ forme ſuſcipiens: cuius rō nobis occulta manet: cūnos lateat natura vnde ſumit̉ ratio generis ⁊ differentie eius. Sicut enim ph̓yca diffinitio hominis eſt ex aīa ⁊ carne ⁊ oſſe: ita cognoſcenti illā

naturam ſimplicem manifeſta eſt ratio eſſentieſue: que metha. diffinitio eſt dicenda: ſicut hominis ph̓yca. Ille ergo ſubſtantie ſimplices nullum genus ſubalternuꝫ habent: ⁊ ideo vnica differentia ſufficit earum perfectioni: qꝛ nō colligit̉earum perfectio ex multis ⁊ diuerſis diuiſionibus generum ⁊ cōiunctionibus differētiarum: ⁊tanto ꝑfectior eſt earum natura quāto plura vnite ⁊ in vno ſimplici habet. Sicut enī ī ph̓icisres quedam ſubſunt intētionibus generum ⁊ ſpērum: vt corpus ⁊ aīa in homine a quibus accipitur ratio generis ⁊ differētie ⁊ hoc nobis manifeſtum eſt: ita etiam res quedā nobis oculta ſubeſtintētiobus quas aīa format: ⁊ inde ē ꝙ nō formamus intētiones logicas in angelis ꝑ aliquid conceptum a ꝑte eoꝝ: ſꝫ ꝑ id qd̓ ꝯcipimus in rebꝰ nōbis notis ꝓter cōitatē quaꝫ hn̄t cum angelis in hͦꝙ oīa ſunt ab vno pͥmo: ⁊ iō formamus intētiōesque vniformiter iſtis ⁊ illis ꝯueniūt. Uniuerſale .n. dr̄ dupliciter: vno mō ip̄a naͣ cui intellectꝓpter aliquid in ea inuentū intētione attribuit: ⁊ſic vniuerſalia reꝝ naͣs ſignificant ⁊ p̄dicant̉ inꝗdAīal namqꝫ dr̄ ſb̓a illius de quo p̄dicat̉: ⁊ ſil̓r hō.⁊ iſto modo nō eſt vnū in multis: īmonaͣ p̄dicatorum ſemꝑ multiplicat̉ multiplicatis ſubiectis.Quot eniꝫ ſunt hoīes tot ſunt aīalia. Alio mō dr̄vniuerſale naͣ illa ſub intētione vniuerſalitatis ſibi attributꝰ: ⁊ ſic ꝓpter vniformitatē rōnis inuētam in intētione que ſit ꝓpter remotionē a maͣlibus ꝯditionibus ⁊ oī diuerſitate: eſt vnū in mulūSic .n. oēs hoīes ſunt vnus hō ⁊ vnum aīal. Inre igit̉ nihil eſt cōe multis: qꝛ quicꝗd eſt in re eſtſingulare. vni ſoli cōicabile. Quod aūt cōe eſt agitur ꝑ intellectum. Intellectus .n. facit vl̓e in rebꝰvt dicit comentator ſuꝑ librū de aīa. Poteſt igit̉intellectus actionē ſuaꝫ extendere ad oē ens. ꝗaens rōnis in equo eſt cum ente naͣe: vt dictuꝫ eſt.Un̄ cum de intellectu ſb̓e que eſt genus pͥmuꝫ nōſit cōpoſitio maͣe ⁊ forme: nec eius oppoſitū vtrūqꝫ pōt ſibi accidere: ſicut pꝫ de ſubſtātijs ſeꝑatis⁊ compoſitis. Remanet gͦ de intellectu generis ſubſtātie ꝑ ſe eē: qd̓ tn̄ differens eſt ab eſſentiaip̄ius generis: ⁊ hoc ſolum cōe eſt vtriqꝫ ſubſtantie mobili .ſ. ⁊ īmobili ſeu īmaͣli: cum in oī re mobili neceſſario ſit maͣ. vt dr̄ in. 2. metha. ⁊ iō hͦ rōſubſtātie logica eſt. Nihil .n. cōe pōt eſſe ſubſtātiecorruptibili ⁊ incorruptibili: niſi noīetenus que ēlogica ꝯſideratō cū noīa ſint note intellectꝰ vt dr̄prio pyermenias. Ꝙ ſb̓e ſeꝑate ⁊ maͣles nō cōCA. VI.ueniunt niſi in genere logico.X quibuſ manifeſtū eſt ꝙ ſb̓e ſeꝑate ⁊ males nō ꝯueniunt niſi in genere logico ſolū.Unde ſb̓e maͣles nihil reale hn̄t ꝑ qd̓ dicipoſſint ſb̓e p̄ter id qd̓ ſunt corpora. Impoſſibile ēenim formaꝫ maͣe vniri quin ſit corpus generis