Opuſculumquadrageſimū ſecūdum
in actu ⁊ aliquid in potentia: ⁊ ideo hec diuiſio entis eſt in ſua cōitate cuꝫ reperiat̉ in oī genere entſiue qua nihil eſt in genere. Et ideo deus in gencre nō eſt: cum nō ſit in eo potentia ⁊ actus. Id enīin genere eſt qd̓ determinatū ⁊ limitatum eſt adaliquem ſpālem modum entis: ſꝫ determinari ēpotentie per actū. ¶ Unde omne id in genere ēin quo eſt potētia ⁊ actus. Omne enī qd̓ eſt in genere natum ē habere aliquid pͥus ſe reſpectu cuieſt in potentia neceſſario: qꝛ in diuerſis actus neceſſario eſt pͥor potentia: in eodem v̓o potentia p̄cedit actum: ⁊ vbi reperit̉ potentia ⁊ actus neceſſario erit ibi genus. Cum igit̉ in oībus citra primum ſit potentia ⁊ actuſ: oīa preter ip̄m erunt ingenere. Ideo licet ens quod eſt ſubiectum ph̓yepͥme nō ſit genus: nec in genere: vt dcm̄ eſt: tn̄ nobiliores partes entis ſb̓ſtantie .ſ. ſeparate neceſſario erūt in genere: ⁊ qꝛ accidēs eſt imꝑfectū parsentis: ſꝫ ꝑfecta rō entis in ſubſtātia reperit̉: perſectio pars entis ad genus ſb̓ſtātie ſpectabit d̓ quopͥmo agendum eſt.¶ Ꝙ logicus ⁊ mathaphiſicus circa oīa operantur differenter.CA. IIII.Ciendum eſt ergo ꝙ ſicut in. 4. meth. dicitur logicuſ ⁊ mathaphiſicus circa om̄iaoperant̉: differēter tn̄. Sicut .n. pͥmi ph̓ieſt loqui de ente in cōia ita ⁊ logici. Aliter nō eētcirca oīa eius ꝯſideratio: niſi haberet ꝓ ſubiectoens in cōi. Cū enī vnius ſcīe ſit vnū ſb̓m. idē eritſb̓m vtriuſqꝫ. Sꝫ differunt qꝛ ph̓s ꝓcedit ex cert⁊ demōſtrabilibus. logicus aūt exprobabilibus:⁊ hoc ideo eſt qꝛ ens dupliciter dicit̉ .ſ. nature etrōnis. Ens aūt rationis proprie dicit̉ de illis intentionibus: quas rō in rebus adinuenit: ſicut eſtintentio generis ⁊ ſpēi que nō inueniunt̉ in reruꝫnaͣ: ſꝫ ſequunt̉ actiones intellectus ⁊ rōnis. Et huiuſmodi ens eſt ſb̓m logice: ⁊ illud ens equiparatur enti nature: qꝛ nihil eſt in rerum naͣ de quo rōnō negociet̉. Inde eſt ꝙ circa idem dicunt̉ operari methaphiſicus ⁊ logicus. Subſtātie ergo ſeꝑarate ſicut ſubſunt enti perfecto ſubſtātie .ſ. natureita ⁊ enti rōnis ſubſtātie .ſ. ẜm logicaꝫ ꝯſiderationem accepte. Subſtantia aūt vt dcm̄ eſt ſupͣ addit ſuꝑ ens ſpāleꝫ modū eſſendi qui eſt ꝑ ſe eē: cuiſi addideremus oē illud quod eſt in genere habere potētiam ⁊ actum. potētia aūt ad actum ſe nōꝓmouet cum nihil ſe in eſſe ꝑducat: inuenimusillud ad genus ſubſtātie ꝑtinere quod ꝑ ſe ſb̓ſiſtithabēs tn̄ eſſe ab alio. Sed d̓ hac potētia ſumpſerunt aliqui rōnem ad docendum ſubſtātias ſeꝑaratas compoſitas ex maͣ ⁊ forma: dicentes genſubſtātie ex maͣ ⁊ forma cōponi ⁊ oīa que ad ip̄mꝑtinent. Quod ⁊ Boetiū ſuꝑ predicamēta ſentiredicunt vbi dicit Ariſtotelē relictis extremis maͣſ. ⁊ forma agere de medio compoſito ex vtroqꝫ p̄
ldicamento .ſ. ſubſtantie. Sed cum rō ſubſtantieſit per ſe ſubſiſtere: ita ꝙ ſit in eo compoſitio potētie ⁊ actus: nō fuit intentio Boecij dicere p̄dicamentum ſubſtātie eſſe compoſitū ex maͣ ⁊ formaſed oſtēdere cum maͣ ⁊ forma nō poſſint ꝑ ſe eſſe:ꝙ nō ſunt in p̄dicamento ſubſtātie: vt ſpes vl̓ indiuiduuꝫ. ⁊ ideo ph̓s omiſſis maͣ ⁊ forma agit decompoſito quod ꝯſtin ſubſtātia: vt eſt ſpēs ⁊ indiuiduum: ⁊ ideo licet in maͣlibus ⁊ in rebus inferioris ordinis quod eſt in genere ſubſtātie ſit compoſitum ex maͣ ⁊ forma: in ſubſtātijs tn̄ ſuperioribus que ſunt in vertice reꝝ nihil ē de natura materie: quod pꝫ precipue ex earuꝫ operatione queeſt intelligere: ⁊ rō huius ſatis manifeſta eſt: quiamaͣ nō recipit formā inquātum forma ſimplicit̓:ſed inquantuꝫ eſt hec forma. Ideo ſi in aliquo cōpoſito ex materia ⁊ forma reciperet̉ forma aliqͣnō reputaret̉ forma intelligibilis actu antequaꝫꝑ abſtractionem intellectus fieret: quod nō ponitur in ſubſtantijs ſeparatis. forma .n. materialiſnō efficit̉ intelligibilis in actu niſi pͥus reddaturintellectui ꝓportionata: quod ſit ꝑ abſtractioneꝫeius a maͣ. Ex quo manifeſtum eſt intellectuꝫ eēſine materia. Ex ꝓportione enim obiecti ad potentiam ſciri pōt natura potentie. Non igitur ꝓpter materiam ⁊ formā erit potentia ⁊ actus inomni re que eſt in genere: licet hoc inueniatur inrebus inferioribus: vt dictum eſt. Cum autemomne quod in genere: vt completuꝫ exiſtens cōponatur ex genere ⁊ differentia: genuſ autē ſumatur ab eo quod eſt in potentia. differentia vero aforma ſiue ab actu. in ſubſtantijs vero ſeparatiseſſentia eſt: vt potentia eſſe vero: vt actus: ſequiquibuſdam videt̉ genus eius ſumi ab eēntia differentiam vero ab eſſe: ſed hoc nihil eſt: qꝛ eſſentia eſt aliud ab eſſe angeli: ſed illud vnde ſumit̉differentia nō eſt aliud ab eſſentia rei cōſtitute ꝑdifferentiā: ſicut intellectus vnde ſumit̉ rationale nō eſt extra eſſentiam hominis. Eſſe aūt cuiuſlibet rei citra primū accidens ē: cum quicꝗd ſit d̓eſſentia rei cadat in eius diffinitione: eſſe autemnō pertinet ad diffinitionē rei: cum res diffiniripoſſit: ⁊ ſi eſſe nō habeat. Ideo ſuper quinto metha. dicit Comentator ꝙ hec ꝓpoſitio ſortes eſt:eſt de accidentali predicamēto: quod verum eſtẜm ꝙ eſſe importatꝭ entitatem rei: nō autem ẜmꝙ importat ip̄am rem exiſtentē. Sic enim ens ⁊⁊ eſſe ſunt ſubſtantialia. Vnde manifeſtum eſt ꝙdifferentia in angelis nō poteſt ſumi ab eē eoruꝫCum igit̉ in ſubſtantijs ſeparatis nō ſit niſi eſſentia ⁊ eſſe in eis ab eſſentia ſumitur genus ⁊ differentia.CA. VD cuius euidentiam conſiderandum eſtꝙ ſicut Auicena dicit omnē quod hꝫ eſſealiudla ſua quiditate eſt in genere: qꝛ om̄e
L