Opuſculumquadrageſimū ſecundū.

¶ Incipit opuſculū quadrageſimū ſecūdum eiuſdem de natura generis.¶ De ente.CA. I.Uoniam omniscreatura generis limitibus continet̉: ne circa naturas rerum aliqͥserror cauſet̉ de genere ⁊ difficulta4tibus ip̄m ꝯtingentibuſ aliꝗd quofacilius ſcīarum a ſe inuicem diuerſarū ortus ꝓceſſuſqꝫ diſcerni poſſit dicere intendimus: initiūſumētes ab illo ad quod intellectum omnem incipere ⁊ reſoluere neceſſe ē. ¶ Hoc aūt dicimuseis. Ens nāqꝫ eſt obiectū intellectus pͥmū: cū nihil ſciri pōt niſi ẜm ꝙ eſt ens actu vt dr̄ in. 9. methaphyſice. Ande nec oppoſitum eius intelligere poteſt intellectus: nō ens .ſ. niſi fingendo ipſuꝫens aliquo modo. Quod cū intellectus app̄hendere nitit̉ efficit̉ ens rationis. De quo modo entis dr̄ in. 5. meth. ꝙ ens vno modo dr̄ de quo poſſunt ꝓpoſitiones formari: etiam ſi eſſentiam nonhabeat. Ens igit̉ eſt cuiꝰ actus eſt eſſe: ſicut viuentis viuere. Sic .n. ſe habēt hec tria ad inuicē: enseſſe ⁊ eſſentia: ſicut vinēs: vita: ⁊ viuere. Vitā .n.eſt pͥncipium quo viuēs viuit: ⁊ eſſentia ē pͥncipiūquo ens eſt: niſi ꝙ vita ⁊ viuere ſignificant actumvita ī abſtracto: viuere v̓o in cōcreto: ſicut curſu⁊ currere. Ande nō eſt vita ſine viuere: eēntia tamen nō ſemꝑ ꝯſtituit eſſe. In ente aūt ſic acceptoduplex analogia reperit̉. Dicit̉ .n. ens de deo etcreatura: ſed ꝑ pͥus de deo: ⁊ ꝑ poſterius de creatura. Licet verius ſit deū eſſe ſuꝑ omne ens qͣꝫ eēens: ſicut dicit Dionyſius ⁊ Damaſenus. Propter hāc tn̄ analogiam nō ſequit̉ ens eē pͥus ꝟtroqꝫ: deo .ſ. ⁊ creatura: ſicut pͥus eſt ens ſb̓a ⁊ accidēte de ꝗbus analogice dicit̉. ¶ Ad cuiꝰ euidentiāeſt ſciēdum ꝙ quādo tota rō analogi reperit̉ in altero de ꝗbus p̄dicat̉ ſicut tota ratio entis abſolute ī deo reperit̉: tūc nō erit p̄dicatū pͥus vtroqꝫ: cūp̄dicatum nō excedat ſubiectū: cū v̓o tota rō p̄dicati in neutro ſubiectoꝝ ē: neceſſe erit p̄dicatuꝫ p̄us eſſe ⁊ cōmunius vtroqꝫ ſubiecto: ſicut tota rōentis nō ſaluat̉ in ſb̓a que eſt genꝰ pͥmū: cū ens diuinum nō īcludat. ¶ Ens aūt genus eſſe nō pōt:vt docet̉ in. xj. meth. ⁊ in. 3. Nulla .n. differentiaparticipat genus: qꝛ genus ſumit̉ a maͣ: dr̄ia v̓o aforma. Sicut rōnale a natura ītellectiua: aīal v̓oa ſenſitiua. Iorma aūt nō īcludit̉ in maͣ actu ſed inpotētia tm̄. Sil̓r dr̄ia nō ꝑtinet ad naturā generiſſed genus ꝯtinet dr̄ias poteſtate: ⁊ ideo dr̄ia nonparticipat genuſ: qꝛ cū dico rōnale ſignifico aliꝗdqd̓ hꝫ rōnem: nec eſt de ītellectu rōnalis ꝙ ſit animal. Illud aūt qd̓ participat̉ ē de ītellectu participatis. Nulla aūt differētia pōt accipi de cuius in

uat. ſimū ſecundū.tellectu nō ſit ens. Un̄ manifeſtū eſt ꝙ ens nō pōthabere dr̄ias ſicut genus hꝫ: ⁊ ideo ens: genus nōeſt: ſed eſt de oībus cōiter p̄dicabile analogice: ſimiliter dicendū eſt de alijs trāſcendentibus.CA.II.¶ De trāſcendentibus.Unt aūt ſex trāſcendētia: videlꝫ ens: res:aliꝗd: vnū: verū: bonū q̄ re idem ſunt ſedrōne diſtinguūtur. Sicut .n. in demōſtrationibus reſoluere oꝑꝫ oēs ꝓpoſitiōes vſqꝫ ad pͥncipia ip̄a ad que neceſſe ē ſtare rōnem. ita in app̄hēſione p̄dictoꝝ oportet ſtare ad ens: quod ī quolibet cognito naturaliter cognoſcit̉: ſicut ⁊ principium in omnibus ꝓpoſitiōibus que ſunt poſt pͥncipia continet̉. Unde opꝫ omnia alia aliquid addere ſupra ens: quod de ītellectu entis nō ſit. Nihil enim addere poſſunt: de cuius intellectu ensnō ſit. ¶ Dupliciter igitur contingit addere aliquid ſuper aliꝗd. Aliquando nāqꝫ illud cui ſit additio nō eſt de intellectu eius quod addit̉: ſicut indiuiduum addit ſupra rōnem ſpeciei materiā indiuidualem: de cuius intellectu non ē ſpecies ip̄a⁊ talis additio eſt realis. De intellectu tamē conſtituti ex ſpecie ⁊ illo addito eſt ſpecies ipſa: ſicutde intellectu Sor. eſt homo. Aliquando auteꝫ illud cui ſit additio eſt de intellectu eius quod additur: ſicut ens eſt de intellectu omnium. Aliquatamen addere dicūtur ſupra ens: qꝛ aliquid īportant quod de ratiōe entis nō eſt. Et talis additionō poteſt eſſe niſi rōnis tm̄: cum nullam rem importēt que nō ſit ens: lꝫ aliquid dicāt quod ens nōdicit. Ꝙ autem additum ſit de ītellectu eius cuiſit additio nō contingit. Homo enim ponit ſuperaīal ⁊ id quod ponit nō eſt de intellectu animalisAnimal v̓o nihil ponit ſuper hoīem: qꝛ quicquidaīal dicit homo dicit ⁊ amplius. Supra ens igit̉quod addit̉ vt dicit Auicēna dicit eſſe aliquamſpālem rōnem entis: ſicut ſb̓a dicit ſpālem modūexiſtēdi ꝗ eſt ꝑ ſe eſſe. Sppoſitum aūt neceſſariooportebit addere aliū modū entis: ſicut eē per aliud. Un̄ quod ſic addit ſupra enſ nō pōt eſſe ī equocū ente. Et iſto modo predicamēta addunt ſupraens que ad īnicem diuidunt̉ ẜm ſpālem modumquē vnūquodqꝫ ſupra ens addit. Si aūt per addimētum ip̄m nō dicatur aliquis ſpecialis modusentis habēs in ſe aliquam oppoſitionem: quod ſehabet ex additione tali ad ens in equo erit cū ente. Hoc aūt dupliciter contingit. Uno modo quādo additio ſit ſuper ens abſolutē: alio modo quādo fit additio ad ens comparatū ad aliꝗd qd̓ habet ꝯueniētiam cū omni ente: cuiuſmodi eſt aīa.Qn̄ aūt aliꝗd addit ſuꝑ ens abſolute: aut accipit̉affirmatiue: aut negatiue. Si affirmatiue: aut dicit ip̄am rem hn̄tem eſſe qd̓ eſt actuſentis: aut dicit vnde hoc ineſt rei ⁊ hoc eſt per pͥus re naͣliter.Non aūt hꝫ res aliūde ꝙ ſit niſi per indiuiſioneꝫ.