trigeſimū ſecundumOpuſculum
oꝑationis ſue pͥncipiū naturale ē. lꝫ .n. ꝯcluſionesſcīarum ſpeculariuaꝝ ⁊ praticaꝝ nō natural̓r ſciat ſꝫ rōcinando inueniat. pͥma tn̄ pͥncipia īdemōſtrabilia ſunt ei natural̓r nota ex ꝗbus ad alia ſcieudā ꝓcedat. Sil̓r ex pate appetitꝰ appetere vltimum finē ꝗ eſt felicitas hoīs eſt hōī naturale: ⁊fugere miſeriā: ſed appete̓ alia nō eſt ei naturale:ſꝫ ex appetitu vltimi finis ꝓcedit in appetitumalioꝝ. Sic .n. eſt finis in appetibilibꝰ ſicut pͥncipium demōſtrabile in intellectualibꝰ: vt dr̄. ⁊. phi.Sic gͦ cū motus oīum alioꝝ mēbroꝝ ex motu cōdis cauſet̉: vt ꝓbat ph̓s in li. de motu aīaliū: motus ꝗdem alij pn̄t eſſe voluntarij: ſꝫ pͥmus motꝗ eſt cordis ē natural̓. Oportet aūt cōſiderare ꝙmotus ſurſū ē naturalis igni: eo ꝙ ꝯſequit̉ formāeius. Un̄ ⁊ generans qd̓ dat formā eſt ꝑ ſe mouēſẜm locū: ſicut aūt formā elemēti ꝯſequit̉ aliquismotus natural̓: ſic nihil ꝓhibet alias formas ſeꝗalios motus naturales. Uidemus .n. ꝙ ferrū natural̓r mouet̉ ad magnetē: ꝗ tn̄ motuſ nō eſt ei naturalis ẜm rōeꝫ grauis ⁊ leuis ſꝫ ẜm ꝙ hꝫ talē formam. Sic igit̉ ⁊ aīal inquantū hꝫ talem formaꝫque ē aīa nihil ꝓhibet hr̄e aliquē motu naturaleꝫ⁊ mouēs hunc motū eſt qd̓ dat formā. Dico aūtmotū naturalē aīalis euꝫ ꝗ ē cordis qꝛ vt ph̓s dic̄in li. de motu aīaliuꝫ. Exiſtimādum ē ꝯſtare aīalquēadmodū ciuitatē bn̄ ac legitime rectā. In ciuitate .n. qn̄ ſemel ſtabilitꝰ fuerit ordo nihil ē opſeꝑato monarcho queꝫ oporteat adeſſe ad ſingl̓aeoꝝ que fiunt: ſꝫ quilibet facit q̄ ip̄ius ſunt vt ordinatum eſt: ⁊ ſit hͦ poſt hͦ ꝓpter ꝯſuetudinē. In aīalibus aūt idem hͦ ꝑ naturā ſit: ⁊ qꝛ natū ē vnūqd̓qꝫſic ꝯſtantiū facere ꝓpͥum opus: vt nihil opus ſit īvnoquoqꝫ eē aīam .ſ. inquātuꝫ eſt pͥncipiū motuſſꝫ in quodaꝫ pͥncipio cordis exn̄te alia ꝗdeꝫ viue̓eo ꝙ apta nata ſunt facere ꝓpriū opus ꝑꝑ naturā.Sic igit̉ motus cordiſ eſt natural̓ quaſi ꝯn̄s aīaꝫinquātum ē forma talis corporis ⁊ pͥncipal̓r cordis. Et forte ẜm hunc intellectū dixerūt quidammotū cordis eē ab intelligētia: inquātum poſuerunt aīam ab intelligētia eē. ſicut ph̓s dicit in. 8.phy. motū grauiū ⁊ leuium eē a generante īquantum dat formā que ē motꝰ pͥncipium. Omnis ātꝓprietas ⁊ motus ꝯſequit̉ aliquā formā ẜm ꝯditionē ip̄ius: ſicut formā nobiliſſimi elemēti putaignis ꝯſequit̉ motꝰ ad locum nobiliſſimū ꝗ ē ſurſum. forma aūt nobiliſſima in inferioribꝰ eſt aīaqͥ maxime accedit ad ſil̓itudinē pͥncipij motꝰ celiUn̄ ⁊ motus ip̄aꝫ ꝯn̄s ſimilimus ē motui celi. ſicenim ē motus cordis in aīali ſicut motꝰ celi ī mūdo: ſed tn̄ oꝫ motū cordis a motū celi deficere ſic̄pͥncipiatū deficit a pͥncipio. Eſt āt motus celi circularis ⁊ ꝯtinuuſ: ⁊ hͦ ei ꝯpetit inquātum ē pͥncipium oīum motuū mūdi. Acceſſu .n. ⁊ receſſu corpus celeſte īponit rebus pͥncipiuꝫ ⁊ finem eēndi:
⁊ ſua ꝯtinuitate ꝯſeruat ordinem in motibus quinō ſunt ſemꝑ. Motus aūt cordiſ pͥncipiū eſt oīuꝫmotuum qui ſunt in aīali. Un̄ ph̓s in. 3. de ꝑtibuſaīalium dicit ꝙ motus delectabiliū ⁊ triſtiū ⁊ totaliter oēs ſenſus hinc incipiētes vident̉ .ſ. in corde: ⁊ ad hoc terminari. Un̄ ad hoc ꝙ cor eēt pͥncipiuꝫ ⁊ finis oīum motuū que ſunt in aīali: habuitquēdaꝫ motū nō circularē ſed ſil̓em circulari cōpoſitum .ſ. ex tractu ⁊ pulſū. Un̄ ph̓s dicit in. 3. d̓aīa ꝙ mouens organice eſt vbi eſt pͥncipiuꝫ ⁊ finiſidem. Omnia auteꝫ pulſu ⁊ tractu mouent̉: ꝓpt̓qd̓ oꝫ ſicut in circulo manere aliquid: ⁊ hinc incipere motū. Eſt etiā iſte motus ꝯtinuo durāte vita aīalis: niſi inquātuꝫ neceſſe eſt intercidere morulam mediā inter pulſum ⁊ tractū eo ꝙ deficiata motu circulari. ¶ Per hoc gͦ de facili ſoluunt̉:que in ꝯtrariuꝫ obijci pn̄t. Neqꝫ .n. dicimus motum cordis eē cordi naͣlem inquātum ē graue vl̓leue: ⁊ inquantū eſt aīatū tali aīa. ⁊ duo motꝰ ꝗ vident̉ ꝯtrarij ſunt: quaſi partes vnius motꝰ cōpoſiti ex vtroqꝫ: inquantū deficit a ſimplicitate motus circularis: quē tn̄ imitat̉ inquātum ē ab eodēin idē: ⁊ ſic nō eſt incōueniēſſi quodā mō ſit ad diuerſas ꝑtes: qꝛ ⁊ motꝰ circularis aliqual̓r ſic eſt.Nec etiā oꝫ ꝙ cauſet̉ ex apprehēſione ⁊ appetitulicꝫ ſit ab aīa ſenſitiua. Non .n. cauſat̉ ab aīa ſenſitiua ꝑ operationē ſuam: ſꝫ inquātū ē forma ⁊ natalis corporis. Motus aūt ꝓgreſſiuus aīalis cātur ꝑ operationē ſenſus ⁊ appetitus. ⁊ ꝓpter hocmedici diſtingunt operatōes vitales ab oꝑationibus aīalibus: ⁊ dicunt ꝙ ceſſantibꝰ aīalibus remanent vitales: vitales appellantes q̄ motū cordis ꝯcomitant̉: ꝗbus ceſſantibus ceſſat vita. ⁊ hͦrōnabiliter. Uiuere .n. viuētibus eſt eē: vt dr̄. 2.de aīa. Eſſe aūt cuiqꝫ eſt a ꝓpria forma. Hoc aūtdiffert inter pͥncipiū motus celi ⁊ aīam: qꝛ illd̓ pͥncipium nō mouet̉ per ſe neqꝫ per accidens aīa ātſenſitiua lꝫ nō moueat̉ per ſe mouet̉ tamē ꝑ acci.dens. Un̄ ꝓueniunt in ip̄a diuerſe apprehēſioneſ⁊ affectiōes. Un̄ motꝰ celi ſemꝑ ē vniformis: motus aūt cordis variat̉ ẜm diuerſas affectiones ⁊apprehēſiones aīe. Non .n. affectiones aīe cauſātur ab alteratiōibus cordis: ſed potiuſ cauſāt easvn̄ in paſſionibꝰ aīe puta in ira: formale ē qd̓ ē exꝑte affectōis .ſ. ꝙ ſit appetitꝰ vindicte: māle āt qd̓ꝑtinet ad motu cordis: puta ꝙ ſit accēſio ſanguiscirca cor. Non aūt in rebꝰ naͣlibus forma ē ꝓptermaͣm: ſꝫ ecōtra: vt pꝫ. 3. phy. ſꝫ in maͣē diſpō adformā. Non gͦ ꝓpt̓ hͦ aliꝗs vindictā appetit: qꝛ ſāguis circa cor accēdat̉: ſꝫ ex hͦ aliꝗs eſt ad irā diſpoſituſ. Iraſcit̉ aūt ex appetitu vindicte. Licet ātaliqua variatio accidat in motu cordis ex apprehenſione diuerſa: ⁊ affectione nō tn̄ illa variatiomotꝰ eſt voluntaria ſꝫ inuoluntaria: qꝛ nō ſit ꝑ imperiū volūtatꝭ. Dicit .n. ph̓s in li. d̓ cā morꝰaīaliū
iotꝰ aīI 2