Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

Deinſtantibus

ꝙ multotiens apparente aliquo nō tn̄ iubente intellectu: mouet̉ cor: ⁊ pudēda: ⁊ hꝰ cām aſſignat:qꝛ neceſſe ē alterari alteratōe naturali aīalia. alteratis aūt partibꝰ: hͦ ꝗdem augeri: hͦ aūt decremētum pati: vt iam moueat̉ ⁊ ꝑmutet̉ natꝭ hr̄i ꝑmutationibus inuicē. Cauſe aūt motuū aīalis caliditas ⁊ frigiditas q̄ de foris ⁊ intꝰ exn̄tes naturaleſ⁊ p̄ter rōem vtiqꝫ facti motꝰ dictaꝝ ꝑtium .i. cordiſ ⁊ pudēdi alteratōe incidēte fiūt. Intellectꝰ .n.⁊ phanthaſia paſſionē afferunt vt ꝯcupiſcētie ire⁊ hmōi ex quibꝰ cor caleſcit vl̓ infrigidat̉: ⁊ hͦ demotu cordis dicta ſufficiant.Explicit opuſculū. 35. beati Tho. aquinatis d̓motū cordis. Incipit opuſculū. 36. eiuſdem de inſtantibus.Quid ſit tꝑs ⁊ qual̓r tp̄s in iſtis inferioribꝰ ꝑticiꝑatur ⁊ q̄ ſit angl̓oꝝ ⁊ eoꝝ oꝑationū mēſura. C. l.Uoniam oēm duqrationem ꝯcomitat̉ inſtās: iō ad naturam duratiōis aperiēdam: de natura inſtātis oꝫ aliꝗd dice̓. Hoꝝ .n.alterius noticia ad alteriꝰ cognitionē valet: ⁊ ꝗacōpoſita ſunt nobis notiora ſimplicibꝰ ⁊ diuiſibilia indiuiſibilibꝰ: iō a tꝑis noticia incipiēdum eſtvt ꝑ ip̄m ad inſtantis cognitionē: ⁊ inde ad diuerſarum durationū noticiā facilius poſſit ꝑueniri.Sciendū eſt gͦ pͥmo ꝙ tp̄s dr̄. 4. phy. numerꝰ motus. lꝫ enī nihil ſentiamus ꝑ aliquā ſenſuꝫ exteriorem niſi aliquo motu facto circa corpꝰ: tn̄ ſola cogitationū ſucceſſione pōt aīa pͥus ⁊ poſterius ꝑcipere in ip̄a ſucceſſiōe: ⁊ ita neceſſario in ſucceſſione apprehēdit aīa duo vl̓ tria vl̓ plura: ⁊ iſte nūerus apprehēſus in ſucceſſione eſt tp̄s. Sꝫ hͦ dubitationē hꝫ. Cum .n. tp̄s ſequat̉ motū pͥmi mobil̓vt eius ꝓpͥa mēſura: actio aūt aīe pͥmo mobili n̄ſubiaceat cū nō ꝑficiat̉ organo corꝑali. ſola .n. corpora pͥmo corpori: ⁊ eius motui ſubiacēt: vr̄ ẜmactionē aīe tp̄s nō poſſe ꝑcipi: niſi aliqua trāſmutatio circa corpus ꝯtingat. Ad hꝰ gͦ euidentiā ꝯſiderandū eſt ꝙ eſt vnꝰ pͥmus motꝰ ꝗ eſt cā oīs motus ſecundi. ⁊ iō quecūqꝫ trāſmutatōes ſunt circaiſta corꝑa inferiora: fiūt ab illa pͥma trāſmutatōeIn actōibus aūt aīe lꝫ nō ſit trāſmutatio ex ꝑte ip̄ius aīe tn̄ trāſmutatio ex ꝑte phantaſmatū: ꝑ quoꝝnām in cogitatiōibus aīe ē ꝯtinuū ⁊ tp̄s: ſicut dr̄in. 3. li. de aīa. ⁊ iō aīa in ſuis cogitatōibus ꝑcipitſucceſſionē ꝯtinuā: ⁊ apprehēdit pͥus ⁊ poſteriꝰ inea. ⁊ in hͦ ꝯſiſtit rō tꝑis. Xp̄s .n. eſt nūerus pͥoris ⁊poſterioris in motu: ⁊ ab vnitate pͥmi motꝰ hꝫ tēpus vnitatem. Comparat̉ .n. tp̄s ad pͥmū motūnō ſolū vt mēſura ad mēſuratū ſꝫ etiā vt accidēsad ſb̓m. Impoſſibile ē aūt in vno ſubiecto eē pl̓aaccidētia eiuſdē ſpēi ſicut in vna ꝑte ſuꝑficiei nonpn̄t ſil̓ eſſe due albedines. Motus aūt pͥmꝰ ē vnj

⁊ vniformis vn̄ tp̄s oꝫ eſſe vnum. Ad alias aūttrāſmutationes ꝯparat̉ tp̄s ſolū vt mēſura. vnūenim pōt eē mēſura pl̓ium vt vna virga pl̓iumpānoꝝ. ⁊ iō tp̄s nō multiplicat̉ ad multiplicat ionem inferioꝝ trāſmutationū: ſꝫ manet vnū ipſismultiplicatꝭ. Ex ꝗbus pꝫ ꝙ in ſb̓ijs ſeparatꝭ q̄ nonintelligūt cū ꝯtinuo ⁊ phātaſmate nō eſt tꝑs in cuius diffinitōe cadit motus ꝗ eſt ſb̓m tꝑis: a quo tēpus hꝫ ꝙ ſit ꝯtinuū. In diffinitōe .n. tꝑis poniturnūerus vt formale ⁊ vt genꝰ ⁊ motus ponit̉ oblique vt eius ſb̓m ⁊ loco drie. ſemꝑ .n. cū accidētiain abſtracto diffiniunt̉ ponit̉ ſb̓m loco dr̄ie ſicutſimitas dr̄ naſi curuitas. Scd̓o nāqꝫ loco dꝫ ſemper dr̄ia in diffinitōe poni. Et idē eſt ꝙ tp̄s nō eſtabſolute nūerus: ſicut duo vl̓ tria: ſꝫ eſt nūerꝰ applicatus rebus ſicut due vlne pāni ⁊ hmōi. In ſb̓ſtantijs aūt ſeꝑatis nō eſt ſb̓m tꝑis ſic dicti. Und̓mēſura actiōis in eis nō hꝫ aliquā ꝯtinuationema maͣ: nec ab aliquo exteriori: ſꝫ qꝛ nō p̄t ab eis apprehēdi ſil̓: niſi vnū oꝫ ꝙ in apprehēſione pluriuꝫcadat ſucceſſio pͥoris ⁊ poſterioris. ſꝫ totū hͦ eſt diſcretū ⁊ nō ꝯtinuū. ⁊ tp̄s eſt in actōibus eaꝝ ſil̓itudinem eius qd̓ eſt formale in eo: nō aūt ẜm eiusmaͣle a quo hꝫ eſſe ꝯtinuū. iō tp̄s quo mēſurat̉ ſucceſſio in actōibus angl̓orum ē ex indiuiſibilibus:ſicut numerꝰ ꝯponit̉ ex vnitatibꝰ q̄ ſunt indiuiſibilia q̄dam. Illa aūt indiuiſibilia nō ꝑtinēt ad genꝰquātitatꝭ ſicut vnitates ꝑtinēt: ⁊ hͦ de facili cognoſcitur ſi naͣ noſtri tꝑis ꝯſideret̉. Sciendū eſt gͦ ꝙcum rō mēſure pͥmo inueniat̉ in qͣꝫtitate diſcreta⁊ per eiꝰ naͣm in ꝯtinua: nihil poterit hr̄e rōnē mēſure in qͣꝫtitate ꝯtinua niſi ex adiunctiōe qͣꝫtitatisdiſcrete: ⁊ iō tp̄s qd̓ eſt menſura motꝰ a quo hꝫ cōtinuitatē ſicut a ſubiecto formal̓r ē numerꝰ: ⁊ ꝑ hͦeſt mēſura: qͣꝫuis eē hēat ꝑ modū ſicut accidēs aſuo ſubiecto. Si gͦ tp̄s nr̄m ꝯſideret̉ formal̓r ē numerus ſiue etiā qͣꝫtitas diſcreta: ſꝫ rōne ſui ſb̓iectieſt qͣꝫtitas ꝯtinua: vn̄ tp̄s nō eſt nūerus abſolutuſſꝫ applicatꝰ rebus. Quātitas aūt diſcreta hꝫ originem a qͣꝫtitate ꝯtinua: vt dr̄. 3. phy. ꝓpter diuiſionē .n. ꝯtinui eſt additio in numero. Nec forentdue vnitates faciētes numeꝝ aliquaꝝ reꝝ. niſiille res eēt diuiſe abinuicē in ſe tn̄ retinētes vnitatem. Diuiſio aūt reꝝ ſingulariū eiuſdē ſpēi: ē ꝑmam nō ꝑ formā: cū ſpēs ſequat̉ formā. Specieſaūt vna ē. In angl̓is aūt maͣ nō eſt: ⁊ iō ſb̓e ſeꝑatea ph̓is vocant̉: ex quo pꝫ ꝙ mēſura actionū in angelis cū inſit eis vt in ſb̓o nō ꝑtinet ad qͣꝫtitatem̄diſcretā. Diuiſio .n. ⁊ numeroſitas q̄ eſt in eis eſtſolutio formalis ⁊ nullo mō maͣlis: cū tot ſint ī eiſſpēs quot indinidua: ⁊ iō multitudo q̄ eſt in eis ēde trāſcendētibus. Certū eſt .n. ꝙ vnū ⁊ ml̓ta diuidunt ens: ⁊ pꝫ ꝙ illud vnū ⁊ multa nō ſunt ī aliquo genere determinato: puta in qͣꝫtitate: cū vnitas talis ⁊ ml̓titudo poſſit reꝑiri vbi nulla ē qua-