Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

⁊ eſſentiaDe ente

hꝫ ꝑ ſe eſſe abſolutū ſine eo cui aduenit: ita nec illud cui aduenit .ſ. maͣ. Et ideo ex ꝯiunctiōe vtriuſqꝫ relinquit̉ illud eē in quo res ſubſiſtit per ſe: ⁊ exeis efficit̉ vnum ꝑſe. Propter qd̓ ex ꝯiūctiōe eorum relinꝗtur eſſentia quedā. Un̄ forma qͣꝫuis inſe ꝯſiderata nō habeat ꝑfectā ⁊ cōpletā rōnem eſſentie: eſt tn̄ pars eſſentie cōplete. Sed illud cuiaduenit accūs eſt ens ī ſe completū ſubſiſtēs ī ſuoeſſe quod ꝗdem naͣliter p̄cedit accn̄s qd̓ ſuꝑuenitEt ideo accn̄s ſuperueniēs ex ꝯiunctiōe ſui cū eocui aduenit: nō cauſat illud eſſe ī quo res ſubſiſtit:ꝑ qd̓ res ē ens ꝑ ſe. Sꝫ cauſat quoddā eſſe ſcd̓m ſine quo res ſubſiſtēs ītelligi pōt eē: ſicut pͥmū pōt ītelligi ſine ſcd̓o. Unde ex accn̄te ⁊ ſubiecto nō efficit̉ vnum ꝑ ſe ſed vnum ꝑ accn̄s. Et ideo ex eorūꝯiunctione nō reſultat ſb̓a vel eſſentia quedam ſicut ex ꝯiūctione forme ad maͣm. Propter quodaccn̄s neqꝫ rōneꝫ cōplete eſſentie hꝫ neqꝫ pars cōplete eſſentie ē: ſed ſic ē ens ẜm ꝗd: ita ⁊ eſſentiaꝫẜm ꝗd hꝫ. Sꝫ qꝛ illud qd̓ dr̄ maxime ⁊ veriſſimeī quolibet genere ē cā eoꝝ que ſunt poſt in illo genere: ſicut ignis ꝗ eſt in fine caloris: in rebꝰ calidiſcā eſt caliditatis vt in. 2. meth. dr̄. ideo ſb̓a que ēpͥmum ī genere entis veriſſime ⁊ maxime eſſentiam habēs opꝫ ꝙ ſit cā accn̄tium: que ſecūdario⁊ quaſi ſcd̓m ꝗd rōnem entis participāt: quod tamē diuerſimode ꝯuenit. Quia enim partes ſubſtantie ſunt materia ⁊ forma: ideo quedā accidētia pͥncipal̓r ꝯſequūtur formā: quedā maͣꝫ. formaaūt inuenit̉ aliqua cuiꝰ tn̄ eſſe nō depēdet ad materiā vt aīa ītellectiua. Materia v̓o nō hꝫ eē niſiꝑ formā. Unde in accidētibꝰ que ſequūtur formāeſt aliꝗd quod nō hꝫ cōicationeꝫ cū materia: ſicutintelligere: qd̓ nō eſt ꝑ organuꝫ corporale: ſicut ꝓbat ph̓s in. 3. de aīa. Aliqua v̓o ex ꝯſequentibꝰ formā ſunt que habēt cōicationem cū materia: ſicutſentire ⁊ huiuſmodi: ſed nullū accn̄s ꝯſequit̉ maͣſine cōicatione forme. In his tn̄ accidentibꝰ q̄ꝯſequūtur maͣm: inuenit̉ quedā diuerſitas. Quedam enim ꝯſequūtur maͣm ẜm ordinē quē habētad formā ſpālem: ſicut maſculinū ⁊ femininum īaīalibus quoꝝ diuerſitas ad maͣm reducit̉ vt dr̄ī. x. meth. Unde remota forma aīalis dicta accidētia nō remanēt niſi equoce. Quedā v̓o ꝯſequūtur ẜm ordinē quem hn̄t ad formā gnaͣleꝫ: ⁊ iō remota forma ſpāli adhuc ī ea remanēt: ſicut nigredo cutis eſt ī Ethiope ex mixtōe elemētoꝝ ⁊ nonex rōne aīe: ⁊ ideo poſt mortē remanēt ī ea. Et ꝗavnaqueqꝫ res īdiuiduat̉ ex materia: ⁊ collocat̉ īgenere vel ſpecie ꝑ ſuā formā: ideo accn̄tia q̄ cōſequūtur maͣm ſunt accn̄tia īdiuidui: ẜm que īdiuidua ēt eiuſdem ſpeciei differūt ad īuicem. Accidētia v̓o que ꝯſequūtur formā: ſunt ꝓprie paſſiones vel generis vel ſpeciei. Un̄ īueniunt̉ ī oībusparticipātibꝰ naturā generis vel ſpeciei: ſicut riſi

bile ꝯſequit̉ in hoīe formā qꝛ riſus ꝯuenit ex aliq̓app̄henſione aīe hominis. Sciēdum ēt ꝙ accidētia aliquādo ex pͥncipijs eſſentialibꝰ cauſant̉ ẜmactū ꝑfectum: ſicut calor in igne ꝗ ſemꝑ ē actu calidus. Aliquādo v̓o ẜm aptitudinē tm̄: ſed cōplemētum accidit ex agēte exteriori: ſicut dyaphanitas ī aere q̄ cōplet̉ ꝑ corpus lucidū exterius: ⁊ ī talibꝰ aptitudo ē accn̄s inſeꝑabile: ſꝫ cōplemētū qd̓aduenit ex aliquo pͥncipio qd̓ extra eſſentiam reieſt vel quod nō ītrat ꝯſtitutionē rei: eſt accn̄s ſepbile ſicut moueri ⁊ huiuſmodi.CA. VI.Ciēdum ē ēt ꝙ in accn̄tibꝰ alio modo ſumit̉ genꝰ: differētia: ⁊ ſpecies: qͣꝫ ī ſubſtantijs. Quia enim in ſubſtantijs ex formaſb̓ali ⁊ materia efficit̉ ꝑ ſe vnum vna quadā natura ex eoꝝ ꝯiūctione reſultāte q̄ ꝓprie ī p̄dicamētoſubſtātie collocat̉: ideo ī ſubſtātijs noīa ꝯcreta cōpoſitum ſignificant: ꝓprie ī genere eſſe dicunt̉: ſicut ſpecies vel genera: vt homo vel aīal. Iormaaūt vel materia nō ē hoc modo ī p̄dicamēto niſiper reductionē: ſicut pͥncipia ī genere eē dicūtur.Sed ex accn̄te ⁊ ſubiecto nō ſit vnum ꝑ ſe. Undenō reſultat ex eoꝝ ꝯiūctione aliqua natura cui ītētio generis vel ſpeciei poſſit attribui. Unde noīaaccn̄talia ꝯcretiue dicta nō ponunt̉ ī p̄dicamentoſicut ſpecies vel genera: vt albū: nigrum: ⁊ muſicum: niſi ꝑ reductionē: ſed ſolū ẜm ꝙ ī abſtractiōeſignificant̉: vt albedo vel muſica. Et qꝛ accidentia nō cōponunt̉ ex materia ⁊ forma: ideo nō pōtſumi ī eis genꝰ a materia ⁊ dr̄ia a forma: ſicut ī ſb̓ſtātijs cōpoſitis. Sed opꝫ vt genꝰ pͥmum ſumat̉ex ip̄o modo eſſendi: ẜm ꝙ ens diuerſimode ẜmpͥus ⁊ poſteriꝰ de decem generibꝰ p̄dicamētoꝝ ẜ̄dicat̉. Sicut dicit̉ qͣꝫtitas ex eo ꝙ mēſurat ſb̓am⁊ qualitas ẜm ꝙ ē diſpoſitio ſubſtātie: ⁊ ſic d̓ alijs:ẜm ph̓m. x. meth. Differētie v̓o ī eis ſumūt̉ ex diuerſitate pͥncipioꝝ ex quibꝰ cauſant̉. Quia v̓o proprie paſſiones ex ꝓprijs pͥncipijs ſubiecti cauſant̉ideo ſubiectum ponit̉ in diffinitione earum locodr̄ie ſi in abſtracto ſumant̉ ẜm ꝙ ſunt ꝓprie in genere: ſicut dicit̉ ꝙ ſimitas eſt curuitas naͣſi. Sedecōtrario eēt ſi eoꝝ diffinitio ſumeret̉ ẜm ꝙ concretiue dicunt̉. Sic enī ſubiectū ī eoꝝ diffinitiōeponeret̉ ſicut genus: qꝛ tūc diffinirent̉ ꝑ modumſb̓arum cōpoſitarū in ꝗbus ratio generis ſumit̉ amateria: ſicut dr̄ ꝙ ſimū eſt naſus curnus. Etiā ēſil̓r ſi vnum accn̄s alteriꝰ accn̄tis pͥncipiū ſit: ſicutpͥncipium relatiōis ē actio: ⁊ paſſio: ⁊ qͣꝫtitas: ⁊ ioẜꝫ hoc diuidit relationē ph̓s in. 5. meth. Sꝫ qꝛꝓpria pͥncipia accn̄tium nō ſemꝑ ſunt manifeſta:ideo qn̄qꝫ ſumimꝰ differētias accn̄tium ex eoꝝ effectibus: ſicut ꝯgregatiuū ⁊ diſgregatiuū dicuntdr̄ie coloris: que cauſant̉ ex abudātia vel paucitate lucis: ex qua diuerſe ſpēs coloris cauſantur. Sic ergo pꝫ: quomodo eſſentia ē in ſubſtātijs