Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

⁊ eſſentia.De eſſe

dic̄ Auicēna ꝙ ꝗdditas ipſiꝰ ſimplicis ē ip̄mmetſimplex: qꝛ nō ē aliꝗd aliud recipiēs ip̄am. Scd̓adr̄ia ē qꝛ eſſentie rerū cōpoſitarū: ex eo ꝙ recipiūtur ī maͣ deſignata multiplicant̉ ẜm diuiſionē eivn̄ cōtingit ꝙ aliqͣ ſint idē ſpecie ⁊ diuerſa numero. Sꝫ cū eſſentia rei ſimplicis non ſit recepta inmaͣ: nō pōt ibi eē talis multiplicatio: ⁊ iō opꝫ vt n̄inueniant̉ ī illis ſubſtātijs plura īdiuidua eiuſdeꝫſpeciei: ſed quot ſunt īdiuidua tot ſunt ibi ſpēs: vtauicēna exp̄ſſe dicit. Huiuſmodi aūt ſb̓e qͣꝫuisſint forme tm̄ ſine maͣ: nō tn̄ in eis ē oīmoda ſimplicitas: nec ſunt actꝰ purus: ſed hn̄t ꝑmixtionempotētie. Et hͦ ſic pꝫ. Quicꝗd enī non ē de ītellectuꝗdditatis vel eſſentie hͦ ē adueniēs exͣ ⁊ faciēs cōpoſitionē cū eſſentia: qꝛ nulla eēntia ſine hijs queſunt ꝑtes eſſentie ītelligi pōt. Oīs aūt eſſentia vl̓ꝗdditas pōt ītelligi ſine hoc qd̓ ītelligat̉ aliꝗd deeē ſuo. Poſſum enī ītelligere ꝗd ē hō vel phenix:⁊ tn̄ ignorare an eē habeat in rerū natura: ergo ꝑꝙ eſſe ē aliud ab eſſentia vl̓ ꝗdditate: niſi forte ſitaliqua res cuius ꝗdditas ſit eē ſuū: ⁊ hec res nonpōt eē niſi vna ⁊ pͥma: qꝛ īpoſſibile ē vt fiat alicuiꝰmultiplicatio niſi ꝑ additionē alicuius dr̄ie: ſicutmultiplicat̉ natura generis ī ſpeciēs: vel ꝑ hoc ꝙforma recipit̉ ī diuerſis materijs: ſicut multiplicat̉ natura ſpeciei ī diuerſis īdiuiduis: vel ꝑ hocꝙ vnū eſt abſolutū ⁊ aliud ī aliquo receptū: ſicut ſiꝗdam calor ſeꝑatus: eſſet aliꝰ a calore non ſeꝑatoex ip̄a ſua ſeꝑatione. Si aūt ponat̉ aliqͣ res q̄ ſit eētm̄: ita vt ip̄m eē ſit natura ſubſiſtēs: hoc eē nō recipiet additionē dr̄ie: qꝛ iā non eēt eē tm̄: ſed eſſe:⁊ p̄ter hoc forma aliqua. Et multominꝰ recipietadditionē materie: qꝛ iam eēt eē non ſubſiſtēs ſꝫmaͣle. Un̄ relinquit̉ ꝙ talis res q̄ ē ſic ſuū eē nō poteſt eſſe niſi vna. Un̄ opꝫ ꝙ in qualibet alia re preter eā: aliud ſit eſſe ſuū: ⁊ aliud ꝗdditas vel natura ſeu forma ſua. Un̄ opꝫ ꝙ in ītelligētijs ſit eē p̄ter formā. Et iō dcm̄ eſt ꝙ ītelligētia ē habēs formam ⁊ eſſe. Omne aūt qd̓ ꝯuenit alicui: vl̓ ē cauſatum ex pͥncipijs nature ſue ſicut riſibile in hoīe:vel aduenit ab aliquo pͥncipio extrinſeco ſicut lumē īaere ex īfluentia ſolis. Non aūt pōt eē ꝙ ip̄ꝫeſſe ſit cātum ab ip̄a forma vl̓ ꝗdditate rei: cātuꝫ.dico ſicut a cā efficiēte: qꝛ ſic res eēt ſui ipſiꝰ cauſa⁊ aliqͣ res ſeip̄am in eē ꝓduceret qd̓ eſt īpoſſibile.Ergo oꝑꝫ ꝙ oīs talis res cuiꝰ eē ē aliud qͣꝫ naturaſua: habeat eē ab alio. Et qꝛ oē qd̓ ē ꝑ aliud: reducit̉ ad id qd̓ ē ꝑ ſe ſicut ad cāꝫ pͥmā: ideo oꝑꝫ ꝙ aliqua res ſit cā oībus eſſendi: eo ꝙ ip̄a ē eſſe tm: al̓siretur in īfinitū ī cauſis: cū oīs res q̄ non ē eſſe tm̄:hēat cām ſui eē vt dcm̄ eſt. Patet gͦ ꝙ ītelligētia ēformā ⁊ eſſe: ⁊ ꝙ eſſe hꝫ a pͥmo ente qd̓ ē eſſe tm̄: ⁊hoc ens eſt cā pͥma ꝗ ē deꝰ. Omne aūt qd̓ recipitaliꝗd ab alio ē ī potentia reſpectu illiꝰ: ⁊ hoc qd̓ ē īeo receptū eſt actꝰ eiꝰ. Ergo oꝑꝫ ꝙ ip̄a ꝗdditas vl̓

forma q̄ eſt intelligētia: ſit in potētia reſpectu eiuieē qd̓ hꝫ a deo: ⁊ illud eē receptū ē ꝑ modū actus.Et ita īuenit̉ potētia ⁊ actꝰ in ītelligētijs nō tn̄ forma ⁊ maͣ niſi equoce. Un̄ ēt pati: reciꝑe: ſbeſſe⁊ oīa huiuſmodi q̄ vident̉ rebꝰ rōne materie ꝯuenire: equoce ꝯueniūt ſubſtātijs corꝑalibꝰ ⁊ ſubſtātijs ītellectualibꝰ vt in. 3. de aīa cōmentator dicitEt qꝛ vt dictū ē intelligentie ꝗdditas ē ip̄amet intelligentia: ideo ꝗdditas vel eſſentia eiꝰ eſt ip̄mmet qd̓ eſt ip̄a: ⁊ eſſe ſuū receptū a deo: eſt illd̓ qd̓ſubſiſtit ī rerū natura. Et ꝓpterea dr̄ a ꝗbuſdaꝫhuiuſmodi ſb̓as cōponi ex quo eſt ⁊ qd̓ eſt: vel exquo ē ⁊ eſſe: vt Boetius dicit. Et qꝛ in intelligentijs ponit̉ potētia ⁊ actꝰ: nō ē difficile īuenire ml̓titudinē intelligentiarū: qd̓ eſſet īpoſſibile ſi nulla potētia ī eis eſſet. Un̄ cōmentator dicit ī tertiode aīa ꝙ ſi natura intellectꝰ poſſibilis eſſet ignotanō poſſemꝰ inuenire multitudinē in ſubſtātijs ſeparatis. Eſt ergo diſtinctio earū ad inuicē ẜmgradus potētie ⁊ actꝰ: ita ꝙ intelligētia ſuꝑior quemagis ꝓpinqua ē pͥme: hꝫ plus de actu ⁊ minꝰ depotentia ⁊ ſic de alijs. Et hoc cōplet̉ in aīa humana que tꝫ vltimū gradū ī ſubſtātijs ītellectualibꝰUn̄ ītellectꝰ poſſibilis eiꝰ ſe hꝫ ad formas ītelligibiles: ſicut pͥma maͣ q̄ tꝫ vltimū gradū ī eē ſenſibili ad formas ſenſibiles: vt cōmētator in. 3. de aīadicit. Et iō ph̓s cōparat eā tabule in qͣ nihil ē depictū. Et ꝓpt̓ hͦ ꝙ int̓ alias ſb̓as ītellectuales pluſhꝫ d̓ potētia: iō efficit̉ intm̄ ꝓpinqua rebꝰ maͣlibꝰ:vt res maͣles trahant̉ ad participādū eſſe ſuū: itaſ. ꝙ ex aīa ⁊ corꝑe reſultat eē vnū in vno cōpoſito:qͣꝫuis illud eē ꝓut eſt aīe non ſit depēdēs a corꝑe.Et iō poſt iſtā formā q̄ ē aīa: inueniunt̉ alie formeplus de potētia hn̄tes ⁊ magis ꝓpinque maͣe: ītātū ꝙ eē eaꝝ ſine maͣ nō ē: ī ꝗbꝰ ēt īuenit̉ ordo ⁊ gradus vſqꝫ ad pͥmas formas elemētoꝝ q̄ ſūt ꝓpinꝗſſime maͣe. Un̄ nec aliā oꝑationē hn̄t niſi ẜm exigētiā qͣlitatū actiuarū ⁊ paſſiuaꝝ ⁊ aliarū ꝗbꝰ materia ad formam diſponitur: vt pꝫ in igne ⁊ aquaCA. IIII.⁊ huiuſmodi.Is viſis pꝫ qūo eſſentia ī diuerſis īuenit̉. Inuenit̉ .n. triplex modus hn̄di eēntiāī ſubſtātijs. Aliꝗd eſt .n. ſicut deꝰ cuiꝰ eſſentia ē ip̄mmet ſuū eē. Et iō īueniunt̉ aliꝗ ph̓i dicentes ꝙ deꝰ nō hꝫ ꝗdditatē vl̓ eſſentiā: qꝛ eēntia ſuanō ē aliud qͣꝫ eē eiꝰ. Ex hͦ ſequit̉ ꝙ ēt ip̄e nō ſit ī genere: qꝛ oē qd̓ ē ī genere: opꝫ ꝙ hēat ꝗdditatē p̄tereē ſuū: cū ꝗdditas vel naͣ generis aūt naͣ ſpēi nō diſtinguat̉ ẜm diſtinctā rōnem nature ī illis quoꝝ ēgenꝰ vl̓ ſpēs vna ſꝫ eē ē diuerſum ī diuerſis. Necoꝑꝫ ſi dicimꝰ ꝙ d̓eꝰ ē eſſe tm̄: vt ī illoꝝ errorē incidamus ꝗ dixerūt deū eē illud eſſe vl̓e: quo q̄libetres eſt formal̓r. Hoc .n. eſſe qd̓ deꝰ ē: huiꝰ ꝯditōiseſt: vt nulla ſibi additio fieri poſſit. Un̄ ꝑ ip̄am ſūam puritatē eſt eſſe diſtinctu ab oī eſſe: ſicut ſi eēt-