Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

Opuſculumtrigeſimum.

extra aīam: ꝓut equal̓r eſt ſimilitudo oīum inducēs in oīum cognitionem: inqͣꝫtum ſunt hoīes: etex hoc ꝙ talem relationē hꝫ ad oīa īdiuidua: intellectus adinuenit rōnem ſpēi: ⁊ attribuit ei. Andedicit cōmētator in pͥmo de anima ꝙ ītellectꝰ eſt qagit in rebus vl̓itatem. Et hoc ēt Auicēna dicit īſua meth. Et qͣꝫuis hec natura ītellectualis habeat rōnem vniuerſalis ẜm ꝙ comparat̉ ad resextra aīam: qꝛ ē vna ſimilitudo oīum: tn̄ ẜm ꝙ heſſe in hoc ītellectu vel ī illo eſt quedam ſpeciēs ītellecta particularis. Et ideo pꝫ defectꝰ cōmētatoris in libro. 3. d̓ anima: ꝗ voluit ex vniuerſalitate forme intellecte vnitatem ītellectus in omnihus hominibꝰ ꝯcludere: qꝛ nō eſt vniuerſalitas illius forme ẜm hoc eē quod hꝫ in ītellectu: ſed ẜmꝙ refert̉ ad res vt rerum ſimilitudo. Sicut etiaꝫſi eēt vna ſtatua corporalis rep̄ſentās multos homines ꝯſtat ꝙ illa ymago vel ſtatua haberet eſſeſingulare ⁊ ꝓprium ẜm ꝙ eſſet ī hac materia: ſedhaberet rōnem cōitatis ẜm ꝙ eſſet cōmune rep̄ſentatiuū plurium. Et qꝛ nature humane ẜm ſuāabſolutā ꝯſiderationem ꝯuenit ꝙ p̄dicet̉ de ſor. ⁊ratio ſpeciei nō ꝯuenit ſibi ẜm ꝯſiderationem abſolutam: ſed eſt de accidentibꝰ que ꝯſequūtur eaꝫẜm ꝙ eſſe hꝫ in ītellectu: ideo nomē ſpeciei non jdicat̉ de ſor. vt dicat̉ ſor. eſt ſpecies. Quod d̓ neceſſitate accideret: ſi rō ſpeciei ꝯueniret homini:ẜm eſſe quod hꝫ in ſor. vel ẜm ſuā ꝯſiderationemabſolutā .ſ. inqͣꝫtum ē homo. Quicꝗd enim cōuenit homini inqͣꝫtū ē homo p̄dicat̉ de ſor. ⁊ tn̄ p̄dicari ꝯuenit generi ꝑ ſe cū in eiꝰ diffinitione ponatur. Predicatio eniꝫ ē quoddā qd̓ cōplet̉ ꝑ actionem ītellectus cōponētis ⁊ diuidētis habēs fundamētum in re ip̄a: vnitatē eoꝝ: quoꝝ vnū de altero dr̄. Un̄ ratio p̄dicatiōis pōt claudi in rōne huius intētionis q̄ eſt genꝰ: que ſimil̓r ꝑ actū intellectus complet̉. Nihilominus tn̄ illud cui ītellectintētionē p̄dicationis attribuit cōponēs id cū altero non ē ip̄a intētio generis: ſed potiꝰ illud cui ītellectus attribuit intētionem generis: ſicut qd̓ ſignificat̉ hoc noīe aīal. Sic igit̉ pꝫ qual̓r eſſentiavel natura ſe hꝫ ad rōneꝫ ſpeciei: qꝛ rō ſpeciei nōeſt de his que ꝯueniūt ei ẜm ſuam abſolutā ꝯſiderationē: neqꝫ eſt de accn̄tibus que ꝯſequūtur eaꝫ:ẜm eſſe quod hꝫ extra aīam vt albedo ⁊ nigredo.ſed ē de accn̄tibus que ꝯſequunt̉ eā ẜm eſſe quodhꝫ in ītellectu. Et ꝑ hūc modum ꝯuenit ēt ſibi ratio generis: vel ſpeciei: vel differentie. C. III.Anc reſtat videre quēadmodum ſit eēnntia in ſubſtātijs ſeparatis .ſ. in aīa: ⁊ cauſapͥma: ⁊ intelligētijs. Quāuis aūt ſimplicitatem cauſe pͥme omnes ꝯcedāt: tn̄ ꝗdam nituntur inducere compoſitionē forme ⁊ materie in ītelligētijs ⁊ in anima. Cuiꝰ poſitionis auctor videt̉ fuiſſe auicebron in libro fontis vite. Hoc aūt

dictis ph̓oꝝ cōiter repugnat: qꝛ eas ſubſtātias amateria ſeparatas nomināt: ⁊ abſqꝫ omni materia eſſe ꝓbant. Cuiꝰ ratio potiſſima eſt ex virtuteintelligēdi que ī eis eſt. Uidemꝰ enim formaꝫnō eſſe in actu intelligibilem: niſi ẜm ꝙ ſeꝑarat̉ amateria ⁊ a ꝯditionibus eiꝰ: nec efficit̉ ītelligibilis in actu niſi ꝑ virtutem ſubſtātie intelligentis.ſ. ẜm ꝙ recipit̉ in ea: ⁊ ẜm ꝙ agit̉ per eam. Undeopꝫ ꝙ in qualibet ſubſtātia ītellectiua ſit oīno immunitas a materia: ita ꝙ neqꝫ habeat maͣm partem ſui: nec ēt ſit ſicut forma imp̄ſſa in materia:vt ē de formis maͣlibus. Non pōt aūt aliꝗs dicere ꝙ ītelligibilitatē nō impedit q̄libet maͣ: ſꝫ materia corporalis tm̄. Si enim hoc eēt rōne materie corporalis tm̄: cū materia nō dicat̉ corporalis niſi ẜm ꝙ ē ſub corporali forma: tūc oporteretꝙ hoc haberet materia .ſ. impedire ītelligibilitatem a forma corporali. Et hoc nō pōt eſſe: qꝛ etiāip̄a forma corporalis actu ītelligibilis eſt: ſicut ⁊alie forme ẜm ꝙ a materia abſtrahunt̉. Unde inaīa vel intelligētia nullo modo ē cōpoſitio ex materia ⁊ forma: ſi hoc modo accipiat̉ materia ī eiſſicut in ſubſtātijs corporalibus: ſed ē ibi cōpoſitioforme ⁊ eſſe. Vnde in cōmento none ꝓpoſitioniſlibri de cauſis dr̄: ꝙ intelligētia ē hn̄s formā ⁊ eē.Accipit̉ .n. ibi forma ꝓ ip̄a ꝗdditate vel naͣ ſimplici. Et quomodo hͦ ſit: planū ē videre. Quecūqꝫ enim ſic ſe habēt ad inuicē ꝙ vnū eſt cā alterius: illud qd̓ hꝫ rōnem cauſe pōt hr̄e eē ſine alio:ſed nō ꝯuertit̉. Talis .n. inuenit̉ habitudo forme⁊ materie: ꝙ forma dat eē materie: ⁊ ideo īpoſſibile ē eſſe maͣm ſine aliqua forma: tn̄ nō īpoſſibile eſt eē aliquā formā ſine maͣ. forma enim in eoꝙ forma nō hꝫ depēdentiā ad maͣm. Sꝫ ſi īueniant̉ alique forme: q̄ nō poſſint eē niſi ī materia:hͦ accidit eis ẜm ꝙ ſunt diſtantes a pͥmo pͥncipio:qd̓ ē actꝰ purus ⁊ pͥmus. Un̄ ille forme q̄ ſunt propinꝗſſime pͥmo pͥncipio ſunt forme ꝑ ſe ſine materia ſubſiſtentes. Nō .n. forma ẜm totū ſuū genusmaͣ īdiget ẜm qd̓ dcm̄ ē. Et huiuſmodi forme ſūtītelligentie: ⁊ iō nō oꝑꝫ ꝙ eſſentia vel ꝗdditas harū formarū ſiue ſb̓arum ſit aliud qͣꝫ ipſa forma. In hͦ ergo differt eſſentia ſb̓e cōpoſite ⁊ ſubſtātie ſimplicis: qꝛ eſſentia ſb̓e cōpoſite nō ē tm̄ forma nec tm̄ materia ſed cōplectit̉ vtrūqꝫ .ſ. maͣm⁊ formā. Eſſentia aūt ſubſtātie ſimplicis ē formatm̄. Et ex hac cauſant̉ alie due dr̄ie. Una ē ꝙ eēntia ſb̓e cōpoſite pōt ſignificari vt totū vel vt pars:qd̓ accidit ꝓpter materie deſignationē vt dcm̄ ēEt iō nō quolibet mō p̄dicat̉ eſſentia rei cōpoſited̓ ip̄a re cōpoſita. Nō .n. pōt dici ꝙ hō ſit ꝗdditasſua. Sꝫ eēntia rei ſimplicis q̄ ē ſua forma nō pōtſignificari niſi vt totū: cū nihil ſit ibi p̄ter formā: qͣſi formā recipiēs. Et iō quocūqꝫ mō ſumat̉ vel ſignificet̉: eſſentia ſb̓e ſimplicis de ea p̄dicat̉. Un̄