Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

Opuſculumvigeſimūquintū

mouet̉: ex p̄dicta ēt cā debēt ſomnia vim diuinationis hr̄e: inqͣꝫtum .ſ. motꝰ fantaſmatum q̄ apparent in ſomnis: ex corpoꝝ celeſtiū diſpoſitione ꝓcedūt. Sꝫ ⁊ hec opinio exp̄ſſam ꝯtinet falſitateꝫ.Nō enim eſt poſſibile ꝙ celeſtia corpora in aliꝗdincorporeū impͥmant: qꝛ quodlibet īcorporeū eſtvirtuoſius ⁊ nobiliꝰ quolibet corpore. Intelleetaūt humanuſneqꝫ eſt corpus ncqꝫ ē virtꝰ corporeiorgani: vt Ariſtoteles ꝓbat. Alioquin non poſſetoīum corpoꝝ naͣs cognoſcere: ſicut oculus nō poſſet videre omnes colores ſi pupilla eēt aliquo colore īfecta. Impoſſibile eſt ergo ꝙ corpus celeſteimpͥmat in intellectū humanum. Nolūtas aūt inintellectiua parte eſt ⁊ mouet̉ a bono ꝑ intellectūapp̄henſo: vn̄ pari rōne corpora celeſtia in eam īprimere nō poſſūt. Oēs aūt actꝰ humani pͥncipaliter ex intellectu ⁊ voluntate ꝓcedunt. Non poſſunt igit̉ ꝑ certitudinem futuri hoīum actus pnoſciꝑ inſpectionem celeſtium corpoꝝ: ⁊ multo minus ꝑ inſpectionē quorūcūqꝫ alioꝝ que ab eis mouent̉: puta ꝑ garritum auium: ꝑ deſcriptionē punctoꝝ: ⁊ ꝑ alia ſupradicta. Manifeſtum eſt aūtꝙ humanarū rerū euentꝰ plurimi ab actibus humanis depēdent: vn̄ nec euentꝰ humanarum rerum ꝑ predicta poſſunt prenoſci. Inqͣꝫtum tamēhumanarum rerum euentꝰ dependet ex aliꝗbuscorporeis cauſis: ſicut abundātia frugū ex ſiccitate aeris: vel pluuiarū deſcenſu: nihil ꝓhibet eosex inſpectione ſtellarū poſſe p̄noſci: ⁊ per ꝯſequēsex conſideratione alioꝝ corpoꝝ que diſpoſitionēſtellarum ſequūtur. Quia ſicut Auguſtinus dicitin. 5. de ciuitate dei: non vſqꝫquaqꝫ abſurde dicipoteſt ad ſolas corpoꝝ differētias afflatꝰ quoſdāvalere ſydereos ſicut ſolaribuſ acceſſibꝰ ⁊ receſſibus. Uidemus etiam ip̄ius anni tempore variari ⁊ lunaribꝰ incrementis atqꝫ decremētis augeri aūt minui quedam rerum genera. Un̄ ⁊ nauteex conſideratione ſtellarum ⁊ ſtatu animalium p̄noſcunt vētos ⁊ tempeſtates futuras. Nec tamēerit de ſortibꝰ ſimilis ratio: qꝛ per ſortes non ſolide actibꝰ humanis inquirit̉: ſed etiam per humanos actꝰ inꝗſitio ip̄a ꝓcedit. Unde non poteſt dici ꝙ ip̄a ꝓiectio ſortium: corpoꝝ celeſtium diſpoſitionē ex neceſſitate ſequat̉. Quia tamen ad acthumanos non ſolum cōcurrunt voluntas ⁊ intellectus qui imp̄ſſioni ſyderum nō ſubdunt̉: ſꝫ etiāſenſitiua pars anime que in eo ꝙ corporali vtit̉organo neceſſe eſt ꝙ corporibꝰ celeſtibꝰ ſubijciat̉:poteſt dici ꝙ ex diſpoſitione celeſtiuꝫ corpoꝝ aliqua inclinatio ſit in nobis ad hec vel illa faciēda:inqͣꝫtum .ſ. ad hoc inducimur ꝑ imaginaria n̄ apprehēſionem ⁊ ꝑ appetitꝰ ſenſitiui paſſiones .ſ. irātimorem ⁊ alia huiuſmodi: ad que homo eſt magis vel minꝰ diſpoſitꝰ ẜm corporalem complexionem que ſub̓dit̉ diſpoſitioni ſtellarum. Quia ta-

mē homo ꝑ intellectum ⁊ voluntatem imaginationis fantaſmata ⁊ ſenſibilis appetitꝰ paſſionesrepͥmere poteſt: ex ſtellarum diſpoſitiōe nulla neceſſitas inducit̉ homini ad agendum: ſed quedāinclinatio ſolum quam ſapiētes moderādo refrenant. Propter quod ⁊ Ptolomeus dicit in centiloꝗo ꝙ ſapiens homo dominat̉ aſtris .i. inclinationi que ex aſtroꝝ diſpoſitione relinquit̉. Stulti v̓o oīno ẜm eam agunt̉ quaſi ratione non vtentes: in quo parum diſcordant a beſtijs: ẜm illudpſalmi. Homo cum in honore eſſet nō intellexitcomparatus eſt iumētis inſipientibus: ⁊ ſimilisfactus eſt illis. Et qꝛ ſtultoꝝ ẜm Salomonem infinitus eſt numerus: in paucis aūt perfecte ratiodominat̉: in pluribꝰ hominum inclinationes celeſtium corpoꝝ ſortiunt̉ effectum. Et ꝓpter hocquādoqꝫ aſtrologi ex inſpectione ſtellarū vera p̄nunciāt p̄cipue circa cōmunes euētus: quanuis īparticularibꝰ frequēter deficiant: ꝓpter rationeꝫque corporibꝰ celeſtibus non eſt ſubiecta. Unde īprotractione punctoꝝ geomātie actores hoc obſeruandū putāt: vt ⁊ ille ꝗꝓtrahit pūcta abſqꝫ p̄meditatiōe rōnis ꝓducet: ⁊ ille ꝗ ꝯſultat: quaſi īteriori ſollicitudine iſtigatus īterroget nō quaſi exdeliberatiōe rōnis. Quod ēt in oībus talibꝰ ꝯſultationibꝰ dicūt eſſe ſeruādū. Quāuis aūt ſcd̓mp̄dictu inclinatōis modū corpora celeſtia diſponāt ad aliquos actꝰ humanos neceſſitatē nō īponendo: nō tamē ad oēs euētus humanos talis inclinatio ſe pōt extēdere. Corpora eniꝫ celeſtia naturaliter agūt: eſt aūt hoc nature ꝓpriū vt ad vnūaliꝗd tendat. ſicut ēt actio rei naͣlis ab vno ꝓceditpͥncipio .ſ. aꝓpria forma rei que eſt naͣlis actiōispͥncipiū. Intellectus v̓o agit ꝑ formas mēte cōceptas que in eodē pn̄t multiplicari: ⁊ ideo poteſtates rōnales non determinant̉ ad vnum ſed ſe habēt ad multa. Ea v̓o que in humanis euētibuſ caſualiter accidūt ꝑ accn̄s ſunt: puta ꝙ homo fodiēſſepulchrū īueniat theſaurū. Quod v̓o ꝑ accn̄s eſt:nō ē vnū. Un̄ nulluꝫ agēs naͣle inclinare pōt ad idqd̓ per accn̄s euenit. Poſſet igit̉ eſſe in hoīe aliqͣinclinatio naͣlis vt ſepulchrū foderet: qꝛ hic hͦ aliquid vnū eſt: ⁊ ſimiliter ad hoc ꝙ theſaurū quereret: ſed hoc ꝙ fodiēdi ſepulchrū theſaurus occurrat nō poteſt cām naͣlem habere. Non igit̉ ꝑ modum inclinationis ad oēs euētus humanos ẜꝫ p̄dictam opinionē ſortiū inꝗſitio efficax eē poteſt.Sed ītellectus pōt acciꝑe vt vnū ꝙ euenit ꝑ accidens ex multis vnam compoſitionem formādoEt ideo nihil ꝓhibet aliqua que per accn̄s euenire videntur: ab aliquo intellectu eſſe preordinata. Puta ſi aliꝗs lapidē in via ponat ad quē ꝗ abeo mittit̉ īpingens cadat: caſus quod euntis eſt ꝑaccn̄s nō eueniens ẜm eius ꝓpoſitum: eſt autemdiſpoſitum per intellectum alteriꝰ euꝫ mittētis.